پويا ارجمند

2008-06-14T16:39:00.002+04:30

بازگشت به وردپرس

http://fahm.wordpress.com

2008-03-03T12:52:00.001+03:30

http://yaddashterooz.blogspot.com

2006-03-24T11:21:00.000+03:30

سلام

لطفا کليک کنيد:
http://fahm.blogspot.com

2006-03-20T12:49:00.000+03:30

سال نو مبارک!

دوستان وبلاگ‌نويس، خوانندگان محترم و هم‌ميهنان عزيز! فرا رسيدن سال 1385 را به شما تبريک می‌گويم و اميدوارم که سال خوبی برای همه‌ی ما باشد. سال 84 برای کشور ما و مردم ما، سال پر فراز و نشيبی بود، البته اگر بتوانيم موفقيت‌هايی که برخی ايرانيان داشتند و خودمان تجربه کرديم را جزو "فرازها" بياوريم. اتفاقات تلخ زيادی نيز در اين سال افتاد که به نظرم، حادثه‌ی تروريستی اخير در سيستان و بلوچستان، غم‌انگيزترين حوادث سال 84 بود. اين حادثه در نوع حوادثی که در کشور ما قابل تصور باشد نبود.

سال 84 مقارن بود با اتفاقات بسياری در صحنه‌ی سياسی که مهمترين آن، روی کارآمدن دولتی بنيادگرا و تندرو در ايران به رياست يکی از فرماندهان سابق سپاه بود. ماجرای هسته‌ای نيز آنقدر پيش رفت که گرمای آن شورای امنيت را به بررسی پرونده‌ی اتمی ايران رساند. اتفاقاتی چون حوادث بمب‌گذاری در نقاط مختلف ايران، اعتصابات، نقض حقوق بشر و ... . رخدادهای ديگری بود که آنها را در اين سال ديديم.

از آنجا که تعطيلات نوروز، فرصتی خوب برای خودسازی و آگاه شدن است، می‌توان مطالعه را جزو يکی از کارهای اصلی اين روزها قرار داد.

فايل "مروری بر مهمترين رخدادهای سال 84" که در آن چندين مقاله‌ی مرتبط با مهمترين مسائل رخ داده در اين سال را دارد، می‌تواند به ما اطلاعاتی در زمينه‌ی مسائل سياسی و اجتماعی ايران و ساير نقاط جهان بدهد. اين مقالات در سال گذشته بر روی وبلاگ "پويا ارجمند" رفت.

اميدوارم که از اين فايلها نهايت استفاده را ببريد، برای دريافت فايل می‌توانيد از هر يک از دو دسته لينک زير استفاده کنيد. در صورتی‌که فايل فونت لوتوس (معمولی و بولد) را قبلا دانلود و در قسمت فونت‌های کنترل پنل ويندوزتان کپی کرده‌ايد، تنها لازم است که فايل فونت‌های ياقوت (ياقوت در حالت معمولی و ياقوت در حالت بولد) را دانلود کرده و فايل مقاله‌ی "مروری بر رخدادهای 1384" را دانلود کنيد.

در صورتی‌که بخواهيد، همچنين می‌توانيد از لينک‌های زير فايلها را دانلود کنيد (www.sharemation.com):

دانلود فايل فونت لوتوس در حالت معمولی

دانلود فايل فونت لوتوس در حالت بولد

دانلود فايل فونت ياقوت در حالت معمولی

دانلود فايل فونت ياقوت در حالت بولد

دانلود فايل مروری بر مهمترين رخدادهای سال 1384

در صورتی‌که بخواهيد، همچنين می‌توانيد از لينک‌های زير فايلها را دانلود کنيد (www.sharemation.com):

دانلود فايل فونت لوتوس در حالت معمولی

دانلود فايل فونت لوتوس در حالت بولد

دانلود فايل فونت ياقوت در حالت معمولی

دانلود فايل فونت ياقوت در حالت بولد

دانلود فايل مروری بر مهمترين رخدادهای سال 1384

2006-03-19T00:38:00.000+03:30

از آنجا که دوستان، اطلاعی در مورد فايل‌های پی‌دی‌اف نمی‌دهند، برداشت من اينست که مشکلی وجود ندارد و همه‌ی دوستان می‌توانند فايل‌ها را دريافت و مطالعه کنند. فايلی که این‌بار برای شما ارائه خواهم داد، مربوط به ترجمه‌ای است از سخنان وزير خارجه‌ی بريتانيا که دوشنبه‌ی هفته‌ی گذشته در لندن در موسسه‌ی بين‌المللی مطالعات استراتژيک بيان کرد.

اين فايل در حدود ده صفحه، ترجمه‌ی تمامی متن سخنرانی را در بر دارد. اميدوارم که اهل آن و علاقه‌مندان از اين فايل استفاده‌ی لازم را ببرند.

دريافت فايل ترجمه‌ی متن سخنان وزير خارجه‌ی بريتانيا

دريافت فايل فونت لوتوس

دريافت فايل فونت لوتوس در حالت بولد

اگر نتوانستيد از لينک‌های زير دانلود کنيد:

دريافت فايل ترجمه‌ی متن سخنان وزير خارجه‌ی بريتانيا

دريافت فايل فونت لوتوس

دريافت فايل فونت لوتوس در حالت بولد

2006-03-16T02:31:00.000+03:30

آنهایی که در جریان سفر دو تن از اعضای سابق دفتر تحکیم وحدت به آمریکا قرار گرفته‌اند، حتما مقاله‌ی شیرزاد (نماینده‌ی سابق مجلس شورای اسلامی) را نیز خوانده‌اند. مواضع وی در آن مقاله و همچنین پاسخهای غیر مودبانه‌ی وی به بسیاری از به انتقادات بجای خوانندگان مطلب وی، شایستگی تکرار و پرداختن را ندارد، اما صرفا به عنوان نمونه و مصداقی از یک بیماری بزرگ فرهنگی در میان فعالان و نخبگان سیاسی داخل کشور، در مقاله‌ای تحلیلی به اصل اینکه آیا چنین افرادی حق صحبت در چنین مسائلی را "از جانب مردم" دارند پرداخته‌ایم.

برای دریافت فایل مقاله می‌توانید از هرکدام از دو دسته لینک - سه‌تایی- زیر که مایل بودید استفاده کنید.

دریافت مقاله‌ی "چه کسی حق سخن‌گفتن از زبان عموم را دارد؟"

دریافت فونت لوتوس

دریافت فونت لوتوس در حالت ضخیم (بولد)

(اگر سایت بالا مشکلی برای دانلود کردن داشت، از لینک‌های زیر برای دانلود کردن استفاده کنید)

دریافت مقاله‌ی "چه کسی حق سخن‌گفتن از زبان عموم را دارد؟"

دریافت فونت لوتوس

دریافت فونت لوتوس حالت ضخیم آن (بولد)

2006-03-13T12:13:00.000+03:30

شايد جای تعجب باشد اتفاقی که برای فايل پی‌دی‌اف ساز (آکروبات) افتاده، اما حقيقتی است که فکر می‌کنم از اشکالاتی باشد که در فونت قديمی لوتوس وجود دارد. دوستان! برای اينکه فايل مقاله‌ی جديد را بتوانيد بخوانيد دو فونت ديگر لوتوس که جديد هستند را از لينک‌های زير دريافت کنيد و در قسمت فونت‌های کنترل پنل خود کپی کنيد.

مقاله‌ای که لينک دريافتِ آن در زير گذاشته شده است، مجموعه‌ی مقالاتی است با عنوان "چگونه با جاه‌طلبی هسته‌ای جمهوری اسلامی مقابله کنيم؟" در اين مقاله‌ی 39 صفحه‌ای، شما مطالبی در ارتباط با مراحل مختلف رويارويی غرب با جمهوری اسلامی جهت ممانعت از دستيابی به تسليحات هسته‌ای را از نظر خواهيد گذارند. اين فايل را به‌تازگی مورد بازنگری و انتشار مجدد قرار داده‌ام و اميدوارم اهل فن و علاقه‌مندان استفاده‌ی لازم را از آن ببرند.

فونت لوتوس را دريافت کنيد

فونت لوتوس در حالت ضخيم آن را دريافت کنيد

مقاله را دريافت کنيد

2006-03-10T18:52:00.000+03:30

احتمالا جايگاه و شان مقاله‌های من برای بسياری از خوانندگان قديمی مشخص است، اما برای آنانکه می‌خواهند بدانند که تمايز اين نويسنده با ساير به‌اصطلاح روشنفکران اصلاح‌طلب و کسانی که ادا و ادعای تحقيق و تفسير سياسی دارند چيست، اشاره به مقاله‌ای که نزديک به 18 ماه پيش روی وبلاگ (بيان) آوردم، می‌تواند اين موضوع را آشکار کند.

در راستای کمک به آن دسته از خوانندگان علاقه‌مندی که دوست دارند مجموعه‌ای از مقالات اين نويسنده را به‌صورت فايل پی‌دی‌اف داشته باشند (يا پرينت بگيرند)، اين خبر خوشايند را می‌دهم که از اين پس، مقالات به‌صورت چنين فورمتی ارائه خواهد شد. سابقه‌ی من در ارائه‌ی اينگونه مقالات به سه سال قبل باز می‌گردد که در آن مقاله‌ای نسبتا مفصل در مورد فعاليت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی، به‌صورت پی‌دی‌اف روی اينترنت قرار دادم که بسياری از خوانندگان درون و برون کشور از آن استقبال کردند و نامه‌های متعددی در اين زمينه ارسال شد. خوانندگانی از کشورهای اروپايی نيز از چنين جمع‌آوری شايسته‌ای خرسندی خود را اعلام داشتند و از آن مقاله به‌عنوان يک نگرش جامع در اين‌باره نام بردند.

دوستانی که مايل هستند می‌توانند از اين‌پس فايل مقالات موضوعات مختلفی که در اين وبلاگ لينک آن قرار داده می‌شود داشته باشند، منتها لازم است که فايل فونت لوتوس را از طريق اين لينک داشته باشند و روی کامپيوتر خود در قسمت فونت‌ها که در کنترل پنل ويندوزشان کپی کنند.

فونت لوتوس را دانلود کنيد

فونت لوتوس در حالت ضخيم آن را دانلود کنيد

اولين مقاله‌ای که برای شما عزيزان آورده‌ام از طريق لينک زير قابل دسترسی است. فورمت آن پی‌دی‌اف است - برنامه‌ی آکروبات را بايد روی کامپيوتر داشته باشيد. در صورت بروز هرگونه مشکل، لطفا آن را با من در ميان بگذاريد، تا نسبت به برطرف کردن آن اقدام صورت دهم.

مقاله را دانلود کنيد

یکی از خوانندگان عزيز در پيام خود از اين طرح جديد ما به‌این دليل که دسترسی به سايت پشتيبان از طريق کارت ايشان ممکن نبوده، نامناسب دانستند. از آنجا که بسياری ممکن است چنين مشکلی داشته باشند و خود من نيز با کارت جديدم نتوانستم به فايلها دسترسی پيدا کنم از سايت پشتيبان ديگری استفاده کردم. در صورتی‌که کسی بود که نتوانست از اين سايت نيز استفاده کند، پيام بگذارد برايش فايل را ارسال خواهم کرد.

مقاله را دانلود کنيد

فونت لوتوس را دانلود کنيد

فونت لوتوس حالت ضخيم را دانلود کنيد

متشکرم

2006-03-09T21:58:00.000+03:30

ابتکاری برای خوانندگان و علاقه‌مندان

از اين‌پس مقالات به‌صورت فايل پی‌دی‌اف ارائه می‌شوند و حق هيچگونه برداشتی بدون ذکر منبع، از مطالب اين نويسنده مجاز نمی‌باشد. (حق برداشت از مطالب اين وبلاگ و مقالاتی که به‌صورت پی‌دی‌اف ارائه می‌شود؛ تنها با ذکر کامل نام و منبع و آدرس اينترنتی فايل و يا پيام وبلاگ مجاز است)

اين مسئله (ارائه‌ی مقالات به‌صورت پی‌دی‌اف) از چند جهت حائز اهميت است:

1-تنها افرادی که علاقه‌مند به مطالب اين نويسنده هستند و ارزش توجه به آنها را در می‌يابند، از مطالب استفاده می‌کنند و از ارائه‌ی آنها بر روی وبلاگ به‌صورت کامل خودداری می‌شود.

2-به‌دليل اينکه روحيه‌ی ما کارها و مقالات جدی را بر می‌تابد، بنابراين قالب فايل پی‌دی‌اف بسيار مناسب است.

3-بسياری هستند که به‌دنبال يک پکيج (بسته) مقاله‌های خوب با چنين نوع نگارش و نگرشی بر روی اينترنت هستند و نمی‌توانند بدست آورند، اين کمک خوبی برای آنهاست.

4-ارائه‌ی آنها در چنين قالبی، نشانی بر جديت بر استمرار آگاهی‌رسانی اين نويسنده است.

5-راحتی کار نويسنده و خوانندگان با چنين قالبی از جمله مزيت‌های آن است.

6-خوانندگان می‌تواننند مطالب را هر زمان که خواستند مطالعه کنند.

7-سعی می‌شود مقالات در شکلی فراگير به مسائل بپردازد.

8-کيفيت و زيبايی نوشته‌ها با استفاده از فونت‌ها از ديگر مزايای آن است. (فونت مورد استفاده در اين مطالب نيز، روی وبلاگ قرار می‌گيرد که خوانندگان بتوانند آن را بر روی قسمت فونت‌ها کنترل پنل کپی و از مطالب فايل پی‌دی‌اف به‌راحتی بهره ببرند. اکثر مطالب با فونت "لوتوس" نگاشته خواهد شد که دو حالت "معمولي" و "ضخيم" آن را روی وبلاگ به‌صورت فايل‌های قابل دانلود قرار خواهم داد.)

از خوانندگان و دوستداران و مطلعان تقاضا دارم که در صورتی‌که سايت سرويس‌دهنده‌ی مناسب و غير فيلتر شده‌ای برای گرفتن فضای رايگان می‌شناسند معرفی کنند.

با تشکر

پويا ارجمند

2006-02-10T13:45:00.000+03:30

وبلاگی جديد ساختم، برای بازگويی مسائل به سبک وبلاگ

خيلی مشکل است که يک طوری زندگی کنی و بخواهی آن را تغيير دهی، ولی فکر می‌کنم اصل زندگی همين باشد. ما ايرانی‌ها خوی "تحول‌پذيری" کمی داريم.

آنهايی که در اين سه سال و اندی با نوشته‌های من آشنا شده‌اند، معتقدند که اين نوع نوشته‌های طولانی، مناسب وبلاگ نيست و وبلاگ بايد به مطالب؛ کوتاه و مختصر و با سبک و سياق مخصوص به خود وبلاگ - که منحصر به آن است- بپردازد. لجاجت و اصرار من برای ادامه‌ی اين مسير، بنا به علاقه‌ی وافری بود که به نوشتن مقاله و ايضا فرصت کافی آن داشتم. اکنون که ترم جديد آغاز شده، فرصت بسيار کمی برای وقت‌گذاشتن بسيار زياد برای تهيه‌ی مقالات دارم. تاکنون به‌جهت اينکه اينقدر فشار و مشغله نداشتم، می‌توانستم چنين کاری انجام دهم، اما از اين‌پس فکر نمی‌کنم، نه دل‌و دماغ چنين کاری را داشته باشم و نه وقت آن را.

وبلاگی ساخته‌ام که گه‌گداری اگر فرصت کنم نوشته‌های پراکنده‌ای خواهم نوشت. بسياری از چيزهايی که می‌خواستم به‌صورت مقاله بنويسم و لازم بود بنويسم را نتوانستم به نگارش در آورم. اگرچه در مورد بسياری از مسائل آنچنان که دوست داشتم پرداختم. به‌هر حال شخصيت و ذات من چنين می‌طلبيد که وقتی در مورد موضوعی می‌خواستم مقاله‌ای بنويسم، حداقل چند مقاله را در مورد آن بخوانم. در مورد وقت‌گرفتن اين نوع مقالات در مقابل نوشته‌هايی که به‌صورت معمول - با وجود همان قد و قامت- شايد نسبت يک پنجم، موضوع را برای شما قابل فهم کند.

فکر می‌کنم با وجود مقاله‌نويسان بزرگی که در روزنامه‌های معتبر خارجی وجود دارند - که آگاهی، تجربه و تخصص افرادی چون من در مقايسه با آنها هنوز فاصله دارد -، همچنين وجود سايت‌هايی که برخی از اين تحليلها را ترجمه می‌کنند و ارائه می‌دهند و يا تفسير جالب‌توجهی ارائه می‌دهند، نياز ضروری به مقالات من نباشد.

مقاله، جدی‌ترين و سخت‌ترين قالب نوشتاری است که يک وبلاگ‌نويس انتخاب می‌کند. اين قالب نوشتاری، دست‌و پای نويسنده را برای اينکه هر نوع سخنی را به هر روشی که خواست بگويد می‌بندد. شايد هيچ کسی چنين ممتد و مستمر با چنين سبکی کار نکرده باشد.

خيلی دوست دارم از زندگی شخصی‌ام بنويسم. دوست دارم تمايلاتم را بنويسم. اما فکر نمی‌کنم وبلاگ، چندان مناسب آن باشد. چنين چيزی برای من خوب نيست. اما در مورد نظراتم و اعتقاداتم که چندان شخصی نيستند و جنبه‌ی فراگيرتری دارند خواهم نوشت. به نظرم اگر کسی تمامی خودش را رو کند، به‌سرعت تمام می‌شود و برای همين من از بازيگری متنفرم!!!

دوستان و افرادی که مايلند به وبلاگ جديد من بيايند، آدرس آن را در زير می‌توانند ببينند:

http://pouyaarjmand.blogspot.com

2006-02-09T01:29:00.000+03:30

انـحصار عـاشورا در عـزاداری، دوری از حـقيقت هدف امام حسـين

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

نسبت به عاشورا: می‌توان از ديد يک واقعه‌ی غم‌انگيز ، حادثه‌ی بزرگ تاريخی، يک زلزله‌ی سياسی و ... . بحث‌هايی را ارائه داد، اما واقعه‌ی شهادت امام حسين و يارانش، می‌تواند همچنين در تفسيری، به‌صورت يک اتفاقی که برای هر يک از انسانها در طول زندگی‌شان و بلکه هر روزشان به‌نحوی پيش می‌آيد نگريسته شود. اگر آنچنان که برخی از مداحان و عزاداران حسينی می‌خواهند ارادت خود را به امام حسين و حضرت ابالفضل نشان دهند، بخواهيم "سگ درگاه" - و بلکه از آن کمتر- اين بزرگان باشيم، شايستگی انسانی خود را فراموش کرده‌ايم و به "کـفر" گرويده‌ايم. نبايد از اين ترس داشته باشيم که چنين چيزهايی که بی‌پايه و سخيف است، انکار کنيم. اينکه کسانی با وجود وظيفه‌داشتن در مورد سخن‌گفتن در مورد اين مسائل، ترجيح می‌دهند به مسائل ديگری که در آن گوشه‌ی دنياست بپردازند، چيزی است که امروز ما نتيجه‌ی بد آن را در "قشری‌گری" دينی می‌بينيم. اگر اتفاقی که در کربلا افتاد را نه محصول يک حادثه‌ی غير قابل باور، بلکه چيزی که بارها اتفاق افتاده و چيزی که آن را متمايز می‌کند، "انتـخاب" امام حسين و يارانش است بدانيم، با قضيه راحت‌تر کنار می‌آييم. آنهايی که به‌دنبال هرچه با شکوه‌تر برگزار کردن مراسم عاشورا هستند، بايد بدانند که اينگونه مراسم عزاداری به نحو پر سوز و گدازتری در زمان يزيد نيز برگزار می‌شده و او ممانعتی برای آن نمی‌گذاشته است.

تاريخ به ما نمی‌گويد که امام حسين عليه يزيد قيام کرد! تاريخ به ما نمی‌گويد که چون يزيد فردی فاسد و فاسق بود، و امام حسين نمی‌خواست که با او بيعت کند بنابراين عليه او قيام کرد! تاريخ به ما می‌گويد که امام حسين انتخاب خود را کرد. کاری که او انجام داد؛ اين بود که با خود انديشيد که اگر چشم از حقيقت فرو بندد، ديگر چه کسی سخن از حقيقت می‌گويد و اگر او راه گريزی از اين "پذيرش" داشت، او نيز مصلحت را اين می‌دانست که زنده بماند.

عظمت کار پيامبر در مقابل کاری که امام حسين انجام داد، بسيار بزرگ است. امام حسين بواسطه‌ی رشد و نمو در خانواده‌ای که با معارف وحی آشنا بودند، دست به انتخابی زد که به اين واقعه (عاشورا) ختم شد. پيامبر دارای مرتبه‌ای غير قابل مقايسه (از لحاظ تقوا) برای مسلمانان است. وی الگو و اسوه‌ای برای مومنان به اسلام است. هنگامی‌که متوجه شويم که کار پيامبر چيست، ديگر در مقابل انتخاب امام حسين تعجب نمی‌کنيم. در جايی که متعصبان و کور دلانی وجود داشتند که حقيقت را انکار می‌کردند و منطقی‌ترين دليل‌شان برای درستی کارشان، اين بود که ما آميزه‌ها و سنت‌های پدرانمان را انجام می‌دهيم، فردی پاکدامن و موحد با مهربانی و محبت، انسانها را به خدای واحد می‌خواند.

امام حسين در جريان صلح امام حسن، راه بردارش را نپسنديد و از همين‌رو مترصد فرصتی بود که کار خويش را انجام دهد. آنهايی که معتقدند امام حسين کار عظيمی انجام داد و در ميان ديگر افراد بزرگ اسلام چنين چيزی وجود نداشت، از تاريخ بی‌خبرند. تاريخ سرشار از کشته‌شدن انسانهای مقاومی است که تن به ذلت ندادند. کار امام حسين بيشتر شبيه يک عزت‌طلبی بود، تا يک قيام برای حکومت. کار امام حسين انتخاب ميان ذلت و مرگ بود، چيزی که کاملا مشخص است بزرگان در برابر آن چه می‌کنند. شايد انتخاب ياران امام حسين از خود امام حسين شايستگی بيشتری برای تجليل داشته باشد، چرا که يزيد تنها در پی اين بود که امام حسين را به بيعت خود وادار کند.

به نظر می‌رسد با توجه به سياستی که امام حسن با معاويه و امام هشتم با مامون در پيش گرفت، امام حسين نيز اگر در شرايطی با يزيد قرار می‌گرفت که از در صلح درآيد، چنين می‌کرد. اثر صلح امام حسين با يزيد از صلح حديبيه ميان پيامبر و مشرکان بيشتر که نبود. صلح امام حسن با معاويه چيز کمی نيست، وی در صلح خود پذيرفت که خلافت را به معاويه واگذارد و از حق خود گذشت. اگر بخواهيم داستان را درست بررسی کنيم، می‌بينيم که امام حسن با وجود بيعت شمار زيادی از مردم با او، سرانجام از در صلح ما معاويه در آمد.

اگر يزيد را فاسق و فاسد و با آن شرحی که از او معروف است بدانيم، جای اين سوال بيشتر ايجاد می‌شود که آيا اگر صلح با فردی که به ظاهر موجّه است- ولی به اعتقاد شيعه، کمر ولايت را شکسته و در دين انحراف ايجاد کرده - درست و دارای شايستگی است، پس چرا صلح با يزيد فاسد و کسی که ظواهر دين را صريحا زير سوال می‌برد، موجب انحراف اسلام است؟ آيا حکومت معاويه بيشتر دوام داشت و يا يزيد؟ مشخص است که اگر امام حسين راهی برای دوری از بيعت با يزيد و تاييد حکومت او داشت، نمی‌گذاشت کار به اتفاقی که در عاشورا افتاد برسد.

در دين اسلام، ما در جايی داريم که انکار اعتقاد به خدا نيز جايز است، و سختی‌دادن بر خود، سوال در درگاه الهی دارد. خداوند در قرآن از عده‌ای از مومنان که گرفتار چنين وضعيتی هستند، که در محاصره‌ی کافران قرار دارند و معذب هستند، می‌خواهد که هجرت کنند و در روز قيامت از آنها خواهد پرسيد که آيا فرمان هجرت را ندادم. اگر امام حسين راهی جز اين داشت که بيعت کند، حتما انجام می‌داد. يزيد به صلح با امام حسين هم راضی نبود، بلکه می‌خواست جريان "اسلام غير مويد" خود را از بين ببرد. معاويه در سال 56 به عامل خود مروان بن الحکم در مدينه دستور داد که برای پسرش يزيد از بزرگان شهر بيعت بگيرد. مروان نتوانست اين کار را با موفقيت به انجام برساند، چرا که چهار تن از صحابه‌ی بزرگ پيامبر يعني: حسين بن‌علی، عبدالله پسر عمر بن الخطاب، عبدالرحمن، پسر ابوبکر و عبدالله پسر زبير از قبول بيعت سرپيچيدند و مردم هم به تبع ايشان دعوت معاويه را رد کردند.

از آنجا که پسر ابوبکر فردی سالخورده بود و امروز و فردا دار دنيا را وداع می‌گفت، چندان مورد توجه نبود. پسر عمر نيز چون فردی پرهيزکار و بی‌اعتنا به شان و امور دنيوی بود، مخالفتش چندان محل اعتنا نبود، بنابراين از نظر معاويه، تنها حسين و عبدالله بن زبير مدعيان واقعی خلافت بودند. امام حسين در قسمتی از تاريخ ظهور و بروز پيدا کرد که خيلی اهميت داشت که تصميم او چه خواهد بود. در صلح امام حسن با معاويه، خلافت به معاويه واگذار شد و در ازای آن؛ امام حسن بيت‌المال کوفه را در دست داشت و از معاويه تعهد گرفت که به شيعيان علی آزار نرساند و از دشنام به پدرش در حضور او خودداری کند. با اين تصميم، خلافت خلفای راشدين پايان يافت و در اين مرحله نوبت به حکومت بنی‌اميه، دشمنان بنی‌هاشم و عبدالمطلب رسيد. گفته شد که امام حسين با صلح امام حسن مخالف بود.

پس از جلوس يزيد، امام حسين و عبدالله بن زبير از مدينه به مکه رفتند و مردم را بر ضد يزيد برانگيختند. يزيد توانست عبدالله بن زبير را دستگير کند. امام حسين به دعوت ياران پدرش در کوفه به آن شهر دعوت شد. امام، مسلم بن عقيل را برای "بيعت" با کوفيان به آن شهر فرستاد و مردم گروه گروه از در بيعت با امام حسين درآمدند. پس از آنکه ابن زياد بزرگان کوفه را با وعده و وعيد فريب داد، آنان مسلم را تحويل دادند و عبيدالله هم مسلم را به شهادت رساند. و بدين‌ترتيب بيعت کوفيان با امام حسين شکسته شد . (بدعهدی کوفيان در تاريخ ضرب‌المثل شده است.) عبيدالله بن زياد چون خبر رسيدن امام به حوالی فرات را دريافت کرد، عمر بن سعد وقّاص را (از کوفه) برای جلوگيری از امام حسين فرستاد.

امام حسين بنا به‌دعوت کوفيان از آنجا که تمايل کوفيان را برای بيعت با خود می‌ديديد، مکه را به سوی کوفه ترک کرد و چون از بيعت‌شکنی کوفيان آگاه شد، ديگر نمی‌خواست ادامه دهد و قصد داشت که به مدينه بازگردد. در ساعات پايانی نيمروز عاشورا امام حسين در پاسخ به تميم بن قحطبه - که از امرای شامی بود-و از امام پرسش کرد، ای فرزند علی تا کی خصومت؟ در حالی که فرزندان و دوستانت کشته شده‌اند ... ." می‌فرمايد، من به جنگ شما آمده‌ام يا شما برای جنگيدن با من آمديد؟ من راه را بر شما بستم يا شما راه را بر من بستيد و برادران و فرزندانم را کشتيد؟ پس ميان من و شما چيزی جز شمشير نيست. در يک نگاهِ همراه با تامل می‌توانيم نوع تصميم‌گيری و حرکات امام را اين گونه تحليل کنيم که امام حسين اگر راه بازگشت داشتند - امام عليه السلام تنها و تنها دو راه در پيش رويشان قرار داده شده بود: بيعت و يا کشته شدن، و اجبارا بايد يکی از اين دو را بر می‌گزيدند- قطعا باز می‌گشتند.

در حقيقت همين که امام حسين (ع) معترضا و در حالی‌که با حکومت يزيد بيعت نکرده است به حيات خود ادامه دهد، معنا و مفهوم بزرگی برای مسلمانان در پی می‌داشت و در اين‌صورت، قطعا مصلحت اسلام در حيات امام و بازگشت او به سوی مدينه می‌بود. اما هنگامی‌که به هر قيمتی خواهان بيعت امام با يزيد شدند، ديگر مصلحت اقوی (ميان دو راه باقيمانده) در کشته شدن امام و يارانش بود.

ما انسانهايی نيستيم که چون به کسی دل بستيم، واقعيت‌هايی که موجب شود آن فرد از جايگاه عالی‌مرتبه‌ی خود در ذهن‌مان آنقدر پايين بيايد که بتوانيم او را لمس کنيم را، حاضر باشيم که بشنويم و بپذيريم. اين سنت تاريخ است که از ابتدا بوده و هنوز هم هست، اينکه سنت‌های غلط، هرچند که بتوان آنها را با عالی‌ترين استدلال‌ها نقد کرد، برای وارثانش هنوز جايگاهی عالی دارند.

دين اسلام در سرزمينی بر پيامبر اسلام نازل شد که مملو از سنت‌های غلط بود. آنهايی که گمان می‌کنند که ابوسفيان و ديگر افراد قريش، خدا را قبول نداشتند و حتی خدا را نمی‌پرستيدند، چه چيزی را می‌خواهند بيان کنند. اينکه آن افراد چيزهايی که دست‌ساز خودشان بوده، خدای خود می‌دانستند!!! هنوز هم در هند و برخی ديگر از نقاط آسيا افرادی پيدا می‌شوند که گاو، مار، موش، خورشيد و ... . را می‌پرستند. آتش‌پرستان نيز وجود داشته‌اند. اگر حرف پيامبر آنقدر جديد و غير قابل‌باور بود، در آنصورت که کسی به‌خاطر آن، پيامبر را تحت‌فشار قرار نمی‌داد و يارانش را شکنجه نمی‌کرد. به‌نظر نمی‌رسد که مشکل اصلی قريش با پيامبر اين بوده باشد که پيامبر، مردم را به پرستش خدای يگانه فرا می‌خواند، چنانچه در تاريخ می‌خوانيم که بزرگان قريش از "حـق‌طـلبی" مردمی که به دين اسلام گرويده بودند می‌هراسيدند و اينکه با وجود دينی که انسانها و همه‌ی آنها را شايسته‌ی بزرگی می‌داند، ديگر نمی‌توانند بنا به سنت مرسوم و قديمی، خود را ارباب مردم بدانند و چنين چيزی که جا افتاده بود را در خطر می‌ديدند.

پيامبر تنها دعوت به خداپرستی نمی‌کرد، بلکه دعوت او به "حـق‌طـلبی" بود. انسانها در دين اسلام دارای هر رنگ، نژاد و دارای هر مليت و قوم و طايفه‌ای که باشند، دارای ارزشی يکسان هستند و آنچه که ملاک برتری انسانها نزد خداست، "تقوا" و "ايمان" آنهاست. اگر پيامبر، سخنش آنقدر بيراهه بود که همانطور که در ابتدای دعوتش، مشرکان تبليغ می‌کردند، "شعر" و "افسانه‌سرايی" بوده باشد، اينقدر برای او مزاحمت ايجاد نمی‌کردند. آنها می‌دانستند که اين مطالب اسطوره و شعر نيست، بلکه "حـق" است. برای همين نيز دست به انواع و اقسام کارها زدند که پيامبر را خاموش کنند. پيامبر سختی‌های بسياری را تحمل کرد، تا بتواند دعوت آسمانی را به بندگان خدا برساند. ممارست و اصرار پيامبر برای هدايت مشرکان به‌حدی بوده که خداوند برای دلجويی از پيامبر به او می‌فرمايد که اينقدر خود را به‌رنج نيفکند، و اينکه وظيفه‌ی او جز تبليغ رسالتش نيست.

مشرکان، تنها کسانی نيستند که دست به دعا در برابر بت‌های سنگی و چوبی بر می‌دارند، بلکه همه‌ی کسانی که غير خدا را شايسته‌ی ستايش، عبادت و پرستش می‌دانند، جزو مشرکان هستند. همانطور که ايمان به خدا دارای مراتب مختلفی است، شرک نيز درجاتی دارد. کسانی که حق بندگی خدا را به افرادی- هرچند صالح واگذار می‌کنند- از ايمان فاصله دارند، اما دوری آنها به‌اندازه‌ی کسانی که دين خدا را مسخره می‌کنند و منافق هستند نيست.

خداوند در قرآن مجيد بارها به انسانها می‌فرمايد که کسی را جز او شايسته‌ی عبادت ندانند. شايد اگر در قرآن مصداقی برای چيزی که موردنظر خداست نيامده بود، می‌توانستيم در برابر بسياری از آنچه در جامعه‌ی امروز ما وجود دارد، با ديده‌ی اغماضبنگريم، اما وقتی خداوند در قرآن می‌فرمايد که در روز قيامت، خطاب به حضرت عيسی از او خواهيم پرسيد که آيا او به پيروانش گفته که او را به فرزندی خدا بگيرند، و او پاسخ منفی می‌دهد، در می‌يابيم که خداوند، تنها ايمان و اعتقاد خالصانه‌ی نسبت به خود را درست می‌داند، و ده‌ها آيه‌ی قرآن در نفی اين موضوع (پسر گرفتن حضرت عيسی برای خدا) است.

شايد اين گفته تا چندی قبل، استدلال پدران روحانی مسيحی که حضرت عيسی را "پـسر" خدا می‌دانند، ناشی از رابطه‌ی عاطفی او (عيسی مسيح) و خدا می‌دانند، برای من قابل قبول بود. اما استدلال عمرو بن العاص برای پادشاه حبشه و مکالمه‌ی اين دو، نشانه‌های خوبی برای ايمان آنها را نشان نمی‌دهد.

شايد بتوان تمامی دين و کفر را در اين مکالمه‌ای که ميان نجاشی (پادشاه حبشه) و جعفر بن ابی‌طالب و همچنين نجاشی و عمرو بن العاص انجام می‌گيرد، دريافت کرد. مصطفی عقاد (کارگردان فقيد که در حادثه‌ی تروريستی در اردن کشته شد) توانسته که بدون هيچ غرض‌ورزی (غير منصفانه) حقيقت را نشان بدهد. اينکه عمرو بن العاص در پاسخ به صحبت‌های جعفر بن ابی‌طالب که می‌گويد، ما نمی‌خواستيم بت‌پرست باشيم و به دين محمد که از سوی خدای يکتا آمده درآمده‌ايم و برای اينکه از آزار و اذيت قريش در امان باشيم به حبشه آمديم، می‌گويد که ما صورت ظاهری بت را نمی‌پرستيم، بلکه بت، تنها نشانه‌ای از خدايی است که ما در حقيقت، آن را می‌پرستيم. نجاشی به عمرو بن العاص می‌گويد، "قبول دارم که در مورد بت‌پرستی، بد فهمی‌هايی وجود دارد"! و عمرو بن العاص با تاکيد و اصرار به نجاشی می‌گويد که آنها (مسلمانان) عيسی را فرزند خدا نمی‌دانند، و می‌گويند که خدا پسر ندارد. و جعفر بن ابی طالب می‌گويد که عيسی مثل همه‌ی انسانها بنده‌ی خداست. و عمرو بن العاص با تاکيد دوباره رو به نجاشی می‌گويد، "می‌گويد، بنده‌ی خدا، بنده‌ی خدا، نه پسر خدا نه پسر خدا"!

1400 سال از آن زمان گذشته است و ما شاهد هستيم که افرادی در ميان مسلمانان دارای اعتقاداتی به‌شدت منحرف شده‌اند که نشانه‌های همان تعصبات کور دوران جاهليت را دارد. افرادی که نوه‌ی پيامبر خدا را "قبله"، "ايمان" و "دين" خود می‌خوانند. شايد آنها شرم از هويدايی "شرک" خود را دارند که زبان به "خدا" گفتن امام حسين نمی‌آورند. اين چيزی نيست که بگوييم آنها ار روی ارادت خود بر زبان می‌آورند، آنچنانکه مسيحيان برای فرزند دانستن عيسی برای خدا، صحبت از رابطه‌ی عاطفی پدر و پسر و تشبيه رابطه‌ی انسانها و خدا به آن را دارند؛ بلکه روش فکری آنها بر مبنای "اظهار" و "تظاهر" است و چيزی واقعی که از قلب برآمده، چندان وجود ندارد.

ملاها و بسياری از کسانی که خواهان اين هستند که مجالس عزاداری‌شان رونق داشته باشد، بارها به چيزهايی اشاره می‌کنند و از آن می‌گذارند که اگر منطقی درباره‌ی آن بيانديشند، به رسوايی آن پی می‌برند. اگرچه انتظار منطق و استدلال از اين افراد بسيار دور از تصور است، اما کسانی از ايشان که ظاهرا موجّه‌تر هستند و در تلويزيون و راديوی جمهوری اسلامی حضور بيشتری دارند، در باب ستايش از اين عزاداری‌ها بيان می‌دارند که همه‌ی قشرها از هر سطحی از اعتقاد و با هر مرام و ظاهری که دارند، به "عشق" امام حسين حضور پيدا می‌کنند و بر سينه می‌زنند و در عزاداری‌ها شرکت می‌کنند. اينکه هدف امام حسين مقدس بود و برای امری ارزشمند دست از جانش شست، ارتباطی با اينکه هر کسی در اين دستگاه با هر ظاهر و باطنی حضور پيدا می‌کند ندارد، بلکه نشان از ضعف در شناختن اين هدف است. امامی که يک مشروب‌خور برايش سينه بزند و عزدارای کند و يک کسی که نماز واجبش ترک نمی‌شود نيز در کنار او بياستد، اگر خودش بی‌اشکال باشد، قطعا کسانی که به شناساندن او پرداخته‌اند، دچار مشکل و نقص هستند. اين چيزی نيست که افتخار برای امام حسين و هدف او ايجاد کند.

برخی از اين افرادی که به چيزی جز گرم‌کردن مجلس روضه و عزا فکر نمی‌کنند، در مورد اين عزاداری‌ها چيزهای بيشتر از اين دست می‌گويند، آنها معتقدند که اين ظاهر جوانان چندان اهميت ندارد، و باطن آنها پاک و بی‌غل و غش است. آيا آنها اين اعتقاد را دارند و بازهم در برابر سوالات آنها در مواقع ديگر و يا برخوردهايی که در جاهای مختلف با آنها دارند، صرفا بر اساس ظاهر آنها قضاوت می‌کنند؟

برای کسانی که به عاشورا و عزاداری ايرانيان نگاه می‌کنند، چه تصوری جز اين بايد ايجاد شود که آنها کمبودهای خود را فرياد می‌زنند و برای آن سينه می‌زنند. آيا کسانی که برای امام حسين 1400 سال پيش که به عقيده‌ی آنها اکنون در بهشت است، اينگونه بر سر و سينه می‌زنند و ساعتها عزاداری می‌کنند، می‌توانند صالحانه بيانديشند و در برابر يزيد و يزديان زمان خودشان دم نزنند و سازش کنند. چيزی که در عزاداری‌ها بيشتر از همه توجه ما را بايد جلب کند، اينست که اين مردمی که عزای حسين را برپا داشته‌اند، خود بر نفس خود يزيدی می‌کنند و چه بسا ظالمان ديگری را ياوری می‌کنند. عزاداری برای آنها بيشتر از آنچه يک درمان درد باشد، يک مسکن و تخدير کننده است که تا مدتها اثر خود را دارد. اين باور که با عزاداری برای امام حسين گناهان بخشيده می‌شود، يک دروغ بزرگ است. اين سخنی است که نه تنها ثمره‌ای برای افراد ندارد، بلکه موجب می‌شود، آنها نسبت به مسائل عمق ديد خود را از دست بدهند.

مردمی که هر سال محرم دور هم جمع می‌شوند و نوحه و مرثيه برای از دست دادن امام حسين و يارانش می‌خوانند و حتی در همان مراسم و در حين آن از انجام انواع نواهی و منکرات پرهيز نمی‌کنند، مشخص است که به اين مراسم به چه چشمی نگاه می‌کنند. آنها در کمترين درجه‌ای از عدالت و انصاف خواستار کمک به امام حسين خود هستند. آنها در حالی که از کمترين حق خود (نسبت به ضعيف‌تر از خود) نمی‌گذارند و حاضرند شخصيت انسانی افراد ديگر را بکوبند، از قربانی ‌شدن برای بچه‌های ابی‌عبداله سخن می‌گويند. باور نکردنی است که آنها قمه‌زنی و زنجير کوبيدن بر سر خود را نيز، به پای ارادت به امام حسين می‌دانند؟!

آنهايی که پنداشته‌اند، با سخن گفتن از اينکه عزاداری برای امام حسين، موجب بخشش گناهان می‌شود و بلکه انسان گناهکار را به بهشت وارد می‌کند - خنده‌کنان می‌رود روز جزا در بهشت، هرکه کند در عزا گريه برای حسين- موجبات نزديکی بسياری به اين مراسم را فراهم می‌آورند و تشويقی برای حضور خيل افراد دور از حقيقت را انجام داده‌اند؛ تصور نمی‌کنند که به اين‌ترتيب، ايمانی موهون را برای اين‌دست از افراد ايجاد می‌کنند، ايمانی ضعيف و سست‌بنياد. اعمال آنها، مانند گياهانی است که بواسطه‌ی قرار گرفتن روی صخره‌ها و ريشه ندواندن خشک و پژمرده می‌شود.

برخورد امام حسين و يزيد، از آن‌جهت که تماما و آشکارا برخورد يک جريان حق‌طلب با يک جريان ظالم را نشان می‌دهد، از دل تاريخ بيرون کشيده شده و موجب شده بسياری از افراد که چيزی از دين و اسلام و ايمان نمی‌دانند، با همانندسازی خود با ياران جريان حق‌طلب، خود را "حـق" بدانند. آنها در اين کار وقتی موفق نمی‌شوند که خود را با عظمت‌های آن افراد مقايسه کنند، اما با اين استدلال که آنها نسبتا دارای وجهه‌ی قابل‌قبول‌تری از جريان ظلم و فساد هستند، خود را ظاهرا توانسته‌اند به نزديکی به جريان درست قانع سازند، بنابراين خود در مقابل آن جريان (ظلم) و نزديک به جريان امام حسين تلقی کرده‌اند.

شايد اگر اين عزدارای‌ها يک ويژگی مثبت داشته باشد، همين تظاهرات آن باشد و وابستگی هرچند کم اين مردم به مسائلی برای مهار کردنشان باشد. به سختی می‌توان پذيرفت که عزاداری، صرفا می‌تواند يک عبادت و دارای اجر و پاداش باشد، اما کسی از جمهوری اسلامی جرات بيان چنين جملاتی را ندارد، چرا که ظلم‌ستيزی و بيان واقعيات عاشورا و داستان تن ندادن امام به رای يزيد، نه داستان جمهوری اسلامی و غرب که داستان مردم با ايمانی است که با سربازان رژيم در جنگ و جدال هستند و يا داستان زينب و فرزندان امام حسين، داستان تروريست‌ها و اسرائيل نيست، بلکه داستان رژِيم و رياکارانش و مردم و جوانان بااستعداد و بدون امکانات است.

2006-02-07T01:19:00.000+03:30

سـواری‌گرفتنِ احـمدی‌نژاد از عـوام

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

هنگامی‌که در تهران، احمدی‌نژاد با خنده‌ی نه چندان دلپسندش به اروپايی‌ها متلک می‌گويد، شاهد تصويب قطعنامه‌ای از سوی شورای حکام هستيم که ايران را "نـاقض" پيمان منع توليد و اشاعه‌ی تسليحات هسته‌ای می‌داند و خواستار گزارش موضوع پرونده‌ی اتمی به شورای امنيت سازمان ملل متحد است. احمدی‌نژاد ساعاتی پس از تصويب قطعنامه، بيانيه‌ای را صادر کرد در آن خواستار رفع توقيف از برنامه‌های غنی‌سازی و همچنين توقف اجرای پروتکل الحاقی شده. پس از اين بيانيه، احمدی‌نژاد در بيانيه‌ی ديگری خطاب به مردم ايران، با يادآوری ايام محرم و تقارن آن با دهه‌ی پيروزی انقلاب، از ملت ايران خواست که در عزاداری‌های خود، نظر خود را نسبت به مسائل هسته‌ای فرياد بزنند. چنين حرکت‌های توده‌ای و عاميانه البته چندان از وی بعيد نيست، اما بايد بدانيم که اگر تمامی ملت ايران، حتی بدون يک نفر مخالف، از دولت بخواهند که انرژِی هسته‌ای را برای توليد بمب هسته‌ای در کشور استفاده کند، اين هيچ تاثيری در مخالفت جهانيان نخواهد داشت و تنها تفاوت آن با زمانی‌که عده‌ای مخالف و عده‌‌ی موافق باشند؛ در اينست که جهان نوع برخورد خود برای جلوگيری از آن را به‌گونه‌ای ديگر انتخاب خواهد داد.

اشتباه بزرگی است، اگر احمدی‌نژاد تصور کرده است که با پنهان‌کردن نيات رژيم پشت ملت ايران، می‌تواند "اعتـبار" لازم را برای کارهايی که در سر دارد کسب کند. شخصيت احمدی‌نژاد اکنون به‌روشنی به ما می‌گويد که او خدمتگزاری صادق و وفادار به مردم نيست. او بيشتر از آنچه که برای خدمت به مردم در عمل کاری بکند، حرف و شعار می‌دهد. او در حالی می‌گويد که تنها وظيفه‌اش را "نـوکری" مردم می‌داند که در همين مدت کوتاه دوران مسووليتش، توانسته بسياری از وعده‌هايی که داده نقش برآب کند.

احمدی‌نژاد سخن از مردمی‌بودن و آشنا بودن با دردهای مردم بر زبان می‌آورد، در حالی‌که معلوم است، او هرگز جزو ميليونها ايرانی که مشکل سلامتی و تامين هزينه‌های درمانی را داشته باشند نيست. به نظر نمی‌آيد که اگر او سرماخوردگی‌ای احيانا پيدا کند، در بيمارستان‌های تامين اجتماعی مجبور باشد که دو ساعت منتظر بماند که دفترچه‌اش را که از ساعت 6 - 7 صبح روی دفترچه‌های ديگران گذاشته برای نوبت‌گرفتن برداشته و در پشت اتاق يک پزشک بی‌علاقه، باز در صف ديگری منتظر بماند. احتمالا او بيمارستان تخصصی بقية الله را انتخاب می‌کند، که بيمارستانی است که دولتی است و همچنين مخصوص سپاهی‌ها است.

احمدی‌نژاد اصلا نمی‌تواند درک درستی از مشکلات ده‌ها ميليون زن ايرانی داشته باشد، چرا که او به حسب موقعيتی که داشته، توانسته همسرش را در بالاترين درجه‌ی اعتبار اجتماعی برای شغلی که دارد بيابد. اگر همسر احمدی‌نژاد توانسته استاد دانشگاه شود، صرفا دليل بر لياقت او نيست، بلکه عدالت موردنظر احمدی‌نژاد چنين حکمی را ايجاد می‌کند که صدها هزار خانم ايرانی که تحصيل‌کرده‌ی دانشگاه‌ها هستند، بيکار در خانه بمانند و گل‌های فرش (البته ماشينی) خانه‌شان را بشمارند و هر روز برای نداشتن موقعيت کاری، به زنانی که سر کار هستند حسرت بخورند. آيا احمدی‌نژاد توان درک چنين موقعيتی را دارد؟

احمدی‌نژاد همچنين با ميليونها ايرانی که اوقات فراغت خود را به بطالت می‌گذرانند چه سنخيتی می‌تواند داشته باشد؟ آيا اگر او حقيقتا مردمی و از طبقه‌ی فرو دست جامعه است، می‌تواند هر روز خود را، با مشغله‌های آنها آغاز کند و يا اينکه او از ابتدا تا کنون هيچگاه سختی‌هايی که آنان تحمل کرده‌اند را لمس نکرده. احمدی‌نژاد زمانی سخن از ساده‌زيستی بر زبان می‌آورد که خانواده‌ی او هيچ مشکلی برای گذران امور ندارند. به نظر نمی‌رسد فرزندان احمدی‌نژاد هيچگاه طعم تـلخ بيکاری را چشيده باشند. آنها پدری داشته‌اند که سابقه‌ی طولانی در سپاه و جبهه داشته و از همين‌رو موقعيت‌هايی را بدست آورده‌اند که بسياری از آن محروم هستند. آنها راحت تحصيل کرده‌اند و وارد دانشگاه شده‌اند، آنها از زمان بدنيا آمدنشان، پشت يکی از ميزهای مديريتی جای خود را رزرو کرده‌اند.

احمدی‌نژاد شايد تا به‌حال بزرگترين غمی که داشته است، از دست‌دادن دوستان همرزم سپاهی‌اش بوده باشد، هرچند در مراسم آنها آنقدر خوشحال بود که نمی‌توان آن را جزو لحظه‌ی غمگينی يک شخص به‌حساب آورد. وقتی احمدی‌نژاد سخن از فقر می‌گويد، وقتی خود را متعلق به مردم فقير می‌داند، انسان نبايد چندان باور کند. او همانقدر به قشر محروم تعلق دارد که (امام) خمينی به اين قشر تعلق داشت. احمدی‌نژاد کاری که برای مردم فقير می‌کند؛ اينست که در جلسات هيئت دولت تصميم می‌گيرد که بخشی از بودجه‌ی کشور، يا صندوق ذخيره‌ی ارزی را به قشرهايی خاص از اين مردم تخصيص دهد.

از زمانی‌که احمدی‌نژاد بر سرکار آمده است، هيچ‌کس در مورد اقدامات دولت او، بخصوص کارهايی در که در ارتباط با مسائل اقتصادی انجام داده، جرات انتقاد جدی از او را به خود راه نداده است. سالهای گذشته، هر اقدام ولو کم‌تاثير دولت بر روی اقتصاد، مورد تحليل خيل کارشناسان اقتصادی و سياسی قرار می‌گرفت، اما اين چند ماه، سکوتی نامطلوب بر فضای رسانه‌ای کشور حکمفرما شده و صدا و سيما و روزنامه‌های جمهوری اسلامی بيشتر به انعکاس "مثبت" اقدامات دولت می‌پردازند.

اصل و ذات کارهايی که احمدی‌نژاد می‌کند (در مورد اقتصاد)، از الگوی غير عادلانه‌ای نشات گرفته که او آن را به‌صورتی باور کرده که هيچ خللی در آن وارد نمی‌بيند. الگوی او بيان نمی‌کند که چه افرادی و چه مقدار از بيت‌المال برداشته و به يغما برده‌اند، بلکه می‌گويد که چطور از اين‌پس جلوی قسمت‌هايی از آن را بگيرد. الگوی او يک نقص عمده‌ی ديگر نيز دارد؛ اينکه مردم طبقه‌ی متوسط بايد خود را خم کنند، تا طبقه‌ی متوسط بتواند اندکی بالا بيايد و اين عين "ظـلم" است. کار احمدی‌نژاد شايد در ظاهر کمتر بتواند سبب نفوذ استدلال منتقدان شود، اما از اساس دچار اشکال و نقص است. دير يا زود احمدی‌نژاد بايد دريابد که سياست‌هايش موجبات نارضايتی طبقه‌ی متوسط جامعه را همراه خواهد داشت.

کاری که احمدی‌نژاد می‌کند، کار رهبر يک حزب است، او اصلا شايستگی رئيس‌جمهوری خود را از دست داده، او تنها به‌گونه‌ای رفتار می‌کند که بايد رضايت بسيجی‌ها و آن افرادی که به او متمايل هستند را برآورده سازد. بی‌توجهی احمدی‌نژاد به ميليونها انسانی که نيازمند توجه دولت به مسائل‌شان هستند، سبب‌ساز مشکلات عديده‌ی فرهنگی، اجتماعی و نفوذ آن به دورن خانواده‌ها شده است. احمدی‌نژاد بايد در گزارش خود از پيامد اقداماتش سخن بگويد، نه اينکه تنها به ذکر تخصيص منابع بپردازد. کاری که احمدی‌نژاد و دولت او می‌کند، کار يک دولت واقعی نيست، کار موضعی است که نمی‌تواند با برنامه‌ريزی‌ها کلان مطابقت داشته باشد.

دولت احمدی‌نژاد بايد پاسخ دهد که برای پايداری خانواده‌ها چه اقداماتی داشته است؟ احمدی‌نژاد و دولت او مسوول از هم‌پاشيدن کانون خانواده‌هايی است که به دليل بی‌توجهی مسوولان در رسيدگی به مسائل اقتصادی- بررسی‌ها نشان می‌دهد که بيشترين مشکلات در خانواده‌های ايرانی، به ريشه‌ی اقتصادی بر می‌گردد - دچار بحران شده‌اند. او بيشتر از آنچه به مسائل اصلی کشور بپردازد، به فکر اينست که چطور جهان را متوجه وجود و حضور خود کند. بدون هيچ مقدمه‌ای از اسرائيل سخن می‌گويد و بدون اينکه هيچ ارتباطی با جايگاه او و موضوع سخن او داشته باشد، مسائل و موضوعاتی را که برای بسياری در جهان اهميت دارد، مورد تمسخر قرار می‌دهد. ادبيات و طرز سخن او، به نحو زيادی دور از شان کسی که رئيس يک دولت است.

احمدی‌نژاد در سخنرانی‌ها و ديدارهای عمومی‌اش طوری رفتار می‌کند که مردم نسبت به او احساس همدلی کنند. به گمان مخاطبان وی، او حرفِ دل آنها را می‌زند. ملت ايران درک نمی‌کند که با وجود احمدی‌نژاد، دچار چه مشکلی شده است. شايد برای مردم ايران مهم اين باشد که در داخل کشور، جلوی بخور بخور عده‌ای توسط وی گرفته شود و از ديدن اينکه يک فردی که لباس ساده می‌پوشد و با ادبيات ساده و عاميانه‌ی آنها سخن می‌گويد، احساس خوبی داشته باشند، اما مردم ايران بايد بدانند که در دنيايی زندگی می‌کنند که احمدی‌نژاد اهميتی به مسائل و نگرانی‌های آنها نمی‌دهد و بلکه به واقع نيز درصدد حل مشکلات مردم نيست، بلکه او به مدد گران شدن نفت، درآمد کشور را به حل برخی از مشکلات طبقه‌ی محروم اختصاص داده.

بايد بدانيم در کشوری زندگی می‌کنيم که علی‌رغم تمامی استعدادهای انسانی، منابع زير زمينی و سرمايه‌های معدنی، به‌شدت آسيب‌پذير است و هنوز نبض کشور در دست مواد و تجهيزاتی است که وابستگی زيادی به کشورهای پيشرفته دارد.

حکومت جمهوری اسلامی، هشت سال را (زمان دولت خامنه‌ای) به بهانه‌ی جنگ - که خود مسبب طولانی‌شدن آن شد- برای رسيدگی به به‌اصطلاح آرمان‌ها و اهداف انقلاب سال 1357 از دست‌رفته دانسته و هشت سال ديگر (دولت رفسنجانی) را به بهانه‌ی اينکه خسارات جنگ بسيار گسترده بوده و تازه آغاز سازندگی بوده، دوره‌ی آغازين کار برای ساختن کشور دانسته و هشت سال ديگر (دوره‌ی خاتمی) هم اصلاحی که به ادعای سردمداران آن هنوز خيلی کار دارد را آغاز کرد. معلوم نيست که در طول اين مدتی که ايران روی صندلی اصلاح آنها نشسته بود، چه گلی می‌خواستند بر سر آن بزنند که نزده‌اند و يا اصلا چه کاری کردند. حال اگر اين دولت‌های مدعی قبلی با وجود شعارهايشان چيزی از آب درآوردند که شاهدش هستيم، از فردی چون احمدی‌نژاد که عصاره‌ی تمامی خصلت‌های ناب دولت‌های قبلی است!!! چه انتظاری شايسته است که داشته باشيم؟!

2006-02-05T19:09:00.000+03:30

قطعنامه‌ی فوريه‌ی 2006 شورای حکام

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

شورای حکام آژانس بين‌المللی انرژِی اتمی در طول بيش از دو سال و نيم گذشته، بارها در جلسات عادی خود موضوع اتمی جمهوری اسلامی را در دستور کار داشته و در چند جلسه نيز بنا به درخواست اروپايی‌ها، درخواست اجلاس اضطراری کرد که اجلاس فوريه از جمله‌ی آنها بود. تفاوت بسياری ميان لحن بکار گرفته شده در قطعنامه‌ی اخير شورای حکام با قطعنامه‌های گذشته وجود دارد و علی‌رغم درخواست گزارش برای شورای امنيت، بندها و ملاحظاتی که در قطعنامه وجود دارد، همگی نشان از اين دارد که هدف از قطعنامه، تنها اين نبوده که پرونده به شورای امنيت برده شود، بلکه آژانس هنوز هم خود را صاحب صلاحيت برای حل‌و فصل مسئله‌ی اتمی رژِيم می‌داند. نکات زيادی در قطعنامه‌ی اخير شورای حکام وجود دارد که می‌توان به بررسی آنها پرداخت. مهمترين نکته در اين قطعنامه به نظرم، گزارش پرونده به شورای امنيت است و بعد از آن، تاکيد بر اينکه جمهوری اسلامی ايران دارای "تخلفات" "قصورات" متعددی از پيمان منع توليد و تکثير تسليحات هسته‌ای است.

در قطعنامه‌ی اخير شورای حکام، ما با دو قسمت عمده روبه‌رو هستيم: ملاحظات و اقدامات درخواستی است. در بخش ملاحظات، موارد (a) تا (m) وجود دارند. مورد (a)؛ قطعنامه‌های قبلی آژانس را مورد تاکيد قرار می‌دهد.مورد (b)؛ گزارش‌های مدير کل را مورد تاکيد قرار می‌دهد. در مورد (c)؛ به حق تمامی کشورها در استفاده‌ی صلح‌آميز از انرژِی هسته‌ای، مطابق آنچه در پيمان منع گسترش تسليحات اتمی آمده، اشاره می‌شود. قسمت (d)؛ از مدير کل و دبيرخانه برای تلاش‌هايشان در زمينه‌ی بررسی‌هايی که بر روی مسائل باقيمانده انجام داده‌اند و همچنين راستی‌آزمايی‌هايی که داشته‌اند، تشکر و قدردانی کرده است. در مورد (e)؛ اعلام می‌کند که بنا بر گزارش مدير کل، پس از گذشت حدود سه سال از فعاليت‌های بازرسان، آژانس هنوز در موقعيتی نيست که عدم فعاليت اظهارنشده‌ای را اعلام کند. در (f)؛ شاهد هستيم که تندترين عباراتی که تاکنون تنها در اظهارنظرهای مقامات کشورهای اروپايی شاهدش بوذبم قرار دارد، که اعلام می‌کند که ايران در قبال تعهدات خود در توافقنامه‌ی پادمانی NPT، قصورات و نقض‌های بسياری داشته است. همچنين سابقه‌ی ايران در پنهانکاری فعاليت‌های هسته‌ای را، دليلی برای بی‌اعتمادی نسبت به اين موضوع که فعاليت‌های هسته‌ای ايران صرفا برای اهداف صلح‌آميز است دانسته است.

در قسمت (g)؛ به تاکيد، درخواست‌های مکرر آژانس برای همکاری بيشتر ايران را برای روشن شدن مسائل (باقيمانده) را مطرح می‌کند و به تاخيری که در همکاری‌های جمهوری اسلامی وجود داشته اشاره دارد. در بند (h)؛ درخواست آژانس برای همکاری ايران در ارتباط با تجهيزات هسته‌ای که قابل استفاده در بخش نظامی هستند و همچنين آن دسته از تجهيزاتی که در بخش غير نظامی بکار می‌آيند، مورد تاکيد قرار داده شده است. در قسمت (i)؛ سندی که آژانس از ايران دريافت کرده که در آن شکل‌دهی فلز اورانيوم تهی‌شده، طبيعی و غنی‌شده، به شکل‌های نيمه‌‌کروی آمده را يادآوری می‌کند. در (j)؛ نگرانی جدی خود را نسبت به فعاليت‌های هسته‌ای ايران ابراز می‌کند و ضرورت يک دوره‌ی گسترده‌ی اعتمادسازی را از سوی ايران، مورد تاکيد قرار می‌دهد. در قسمت (k)؛ بر يافتن راه‌حلی ديپلماتيک برای اجرای مسائل مطرح شده درباره‌ی برنامه‌ی هسته‌ای ايران تاکيد مجدد خود را اعلام کرده است. در (l )؛ نيز باز به ادامه‌ی حل اين موضوع و تلاش ديپلماتيک در راستای يک راه‌حل ديپلماتيک در خصوص برنامه‌ی هسته‌ای ايران تاکيد شده است. و در آخرين قسمت (m) ملاحظات، عبارتی را شاهد هستيم که موجب شد که مصر در کنار کشورهای موافق اين قطعنامه قرار گيرد. اگرچه به نظر نمی‌رسد عبارت، عين چيزی باشد که مصر خواسته بوده.

مصر همواره از در اختيار داشتن (احتمالی) سلاحهای هسته‌ای توسط اسرائيل ناراحت بوده است و اين مسئله را بيان کرده است. در طول اين مدتی که غرب در مورد برنامه‌های هسته‌ای ايران حساسيت خود را ابراز داشته، مصر نيز گه‌گاه که لازم می‌دانست، وجود (احتمالی) تسليحات هسته‌ای در اسرائيل را يادآور می‌شد. اينکه گفته می‌شود، تسليحات هسته‌ای "احتمالي"؛ از آن‌جهت است که اسرائيل تاکنون نگفته است تسليحات هسته‌ای دارد يا نه. آنچه در قطعنامه آمده، از ادبياتی برخوردار است که بازهم جمهوری اسلامی را مورد توجه قرار داده است. در قسمت آخر ملاحظات، يعنی در (m) آمده که درک يک راه‌حل برای حل موضوع ايران برای ممانعت از "تکثير" تسليحات هسته‌ای، به درک عينی خاورميانه عاری از تسليحات کشتارجمعی، از جمله تحويل اين سلاحها کمک می‌کند. بنابراين تنها، اشاره‌ای به منطقه‌ی عاری از تسليحات هسته‌ای خاورميانه شده که چيزی هم که به اين موضوع کمک می‌کند، پيدا شدن يک راه‌حل برای موضوع هسته‌ای ايران است. بنابراين اگر جمهوری اسلامی بخواهد مصر را مورد بازخواست قرار دهد، حق دارد. چيزی که جمهوری اسلامی می‌توانست به آن قدری ببالد، می‌توانست اشاره به خلع سلاح اسرائيل باشد.

پس از اين ملاحظات، به درخواست‌های آژانس می‌رسيم. در اين قسمت شاهد 9 بند هستيم که به بررسی آنها خواهيم پرداخت. در بند 1 آمده که اعتمادسازی و اطمينان از اينکه فعاليت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ماهيتی صلح‌آميز دارند، با تعهد و عمل به درخواست‌های شورای حکام ايجاد می‌شود. شورای حکام در اين بند از جمهوری اسلامی خواسته تا برای رسيدن به اين مهم، تمامی فعاليت‌های مرتبط با غنی‌سازی اورانيوم را به تعليق درآورد که اين شامل تحقيقات و توسعه می‌شود. اين بند از جمهوری اسلامی خواسته، اين موارد مجددا تعليق شوند. راستی‌آزمايی اين موضوع را نيز بر عهده‌ی آژانس گذاشتند. ديگر اقداماتی که جمهوی اسلامی به اين منظور بايد انجام دهد، تصويب پروتکل الحاقی در سريع‌ترين زمان ممکن و اجرای آن است. از آنجا که جمهوری اسلامی بارها در مقابل درخواست تصويب پروتکل الحاقی، گفته است که اين نياز به طی‌شدن پروسه‌ی خود در کشور را دارد، اروپايی‌ها پيش‌بينی کردند که در قطعنامه‌ی خود ذکر کنند تا زمان تصويب پروتکل الحاقی که ايران در تاريخ 18 دسامبر 2003 امضاء کرده، همچنان طبق شروط اين پروتکل عمل کند.

لازم به توضيح است که جمهوری اسلامی در پاسخ به انتقاد از طولانی‌شدن زمان تصويب پروتکل، گفته است که اين بخاطر نداشتن وقت! بوده، در صورتی‌که تاکنون مجلس جمهوری اسلامی چندين طرح و لايحه در مورد برنامه‌ها و فعاليت‌های هسته‌ای تصويب کرده که از جمله‌ی آن؛ مصوبه‌ی چندی قبل مجلس در ارتباط با خروج ايران از تعهدات و پروتکل الحاقی بود، چيزی که احمدی‌نژاد امروز دستور اجرای آن را به تمامی سازمان‌ها و تاسيسات مربوطه داد و اعلام کرد که غنی‌سازی از سرگرفته شود و اجرای پروتکل الحاقی متوقف شود.

آژانس در ديگر درخواست خود از جمهوری اسلامی برای اعتمادسازی، به اقدامات اعتمادساز که فراتر از پادمانِ مورد توافق است اشاره دارد. بخشی از اين اقدامات، پاسخ مثبت به درخواست‌های آژانس برای دسترسی به افرادافراد مرتبط با تهيه‌ی مواد،، تجهيزات با کاربرد دوگانه، کارگاه‌های مشخص متعلق به نيروهای نظامی و تحقيقات و توسعه خواهد بود.

در بند 2 قطعنامه، به برترين موضوع مطرح شده در اين قطعنامه و بزرگترين نقطه‌ی تمايز آن با ساير قطعنامه‌ها می‌رسيم که ارائه‌ی گزارش از پرونده‌ی هسته‌ای ايران به شورای امنيت است. چيزی که مدير کل به شورای امنيت بايد گزارش کند، درخواست‌های آژانس از ابتدا تاکنون، همچنين رونوشت تمامی قطعنامه‌ها و همچنين ارائه‌ی گزارش‌هايی که تاکنون به شورای حکام داده شده است.

در بند 3؛ نسبت به اينکه آژانس هنوز در موقعيتی نيست که برخی از موضوعات مهم در ارتباط با برنامه‌ی هسته‌ای ايران را روشن سازد، ابراز نگرانی شديد شده است. در اين بند به اسناد تازه ارائه شده از سوی ايران اشاره شده که سندی در ارتباط با توليد نيمکروی‌‌های فلز اورانيوم است.

در بند 4 قطعنامه؛ به موضوع از سرگيری فعاليت‌های مربوط به فرآوری اورانيوم در اصفهان اشاره دارد و نسبت به بی‌اعتنايی ايران به درخواست‌های مکرر شورای حکام در زمينه‌ی تعليق اين فعاليت‌ها، ابراز تاسف شده است. همچنين از سرگيری فعاليت‌های تحقيقاتی که مربوط به غنی‌سازی در سانتريفيوژها می‌شود نيز، در اين قطعنامه موضوعی است که نسبت به آن ابراز تاسف شده است. همچنين در اين بند می‌آيد؛ شورای حکام، حفظ تعليق در مورد اين فعاليت‌ها را برای پرداختن به مسائل مهم (در خصوص فعاليت‌های هسته‌ای ايران) ضروری اعلام کرده بود.

در بند 5 قطعنامه؛ شورای حکام نسبت به توليد مواد انشقاق‌پذير در ايران، ابراز بی‌اعتمادی می‌کند که باتوجه به سابقه‌ی ايران در ارتباط با توافق پادمانی و وجود مسائل باقيمانده است. در اين بند، از جمهوری اسلامی خواسته شده که نسبت به نحوه‌ی عمل خود در اين ارتباط تجديدنظر کند و به مذاکرات با رويکردی سازنده که می‌تواند به افزايش اعتماد بيانجامد بپردازد.

در بند 6؛ از ايران می‌خواهد که با آژانس همکاری کامل و فوری داشته باشد. مدير کل آژانس نسبت به فعاليت‌هايی که می‌توانسته بعد نظامی داشته باشد، خواهان همکاری ايران برای روشن شدن موضوع است. در بند 7 به راستی‌آزمايی‌هايی که در حال انجام است اشاره دارد و ادامه‌ی اين بررسی‌ها را به‌همراه اجرای پروتکل الحاقی توافق پادمان را يادآور شده است. از ايران خواسته شده که با بازرسان همکاری کند، تا ابعاد همه‌ی فعاليت‌ها و تاريخ آنها را مشخص سازد.

در بند 8 از مدير کل می‌خواهد که تا نشست ماه آينده که در ماه مارس است و جلسه‌ی عادی اين شورا است، گزارشی در مورد اجرای اين قطعنامه تهيه کند و اين قطعنامه و قطعنامه‌ای که ماه مارس تصويب می‌شود را به شورای امنيت منعکس سازد. بنابراين قطعنامه‌ی ماه آينده نيز به شورای امنيت فرستاده می‌شود. شورای امنيت بايد گزارش و قطعنامه و چگونگی اجرای آنها از سوی ايران را بررسی کند و تصميم‌گيری کند.

در بند 9 نيز، باز بودن پرونده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی را خاطرنشان می‌کند و اينکه هنوز اين موضوع (پرونده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی) در دست بررسی است.

در مجموع می‌توان قطعنامه‌ی فوريه را يک "اتمام‌حجت" برای جمهوری اسلامی دانست. از آنجا که شورای امنيت سازمان ملل متحد، عالی‌ترين مرجع بين‌المللی برای تصميم‌گيری در مورد موضوعات بحرانی و حساس جهانی است، بنابراين شاهد رويکردی جدی و قاطع از اين شورا خواهيم بود. وقتی مسائل جهانی از ديپلماسی، مذاکره و فشارهای بين دولت‌ها قابل حل نباشد، شورای امنيت صلاحيت رسيدگی خواهد داشت. از جمله مسائلی که اخيرا شورای امنيت حل‌و فصل کرده و به جای خوبی رسانده، قضيه رسيدگی به ترور رفيق حريری، نخست‌وزير لبنان و همچنين تحميل قطعنامه خود بر سوريه در مورد خروج از لبنان و خروج اسرائيلی‌ها از نوار غزه که اين نيز مورد تقاضای شورای امنيت بوده است.

2006-02-04T21:05:00.000+03:30

شـکل‌گيری اتـحاد قـوی‌تر در بـرابر رژيـم

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

يکسال پيش و در حين مذاکراتِ مقامات جمهوری اسلامی و اروپايی‌ها، پيش از يکی از دورهای مذاکره ميان جمهوری اسلامی اروپايی‌ها بود که جمهوری اسلامی تهديد کرده بود، در صورت بی‌فايده بودن مذاکرات، دليلی برای ادامه تعليق فعاليت‌های هسته‌ای وجود ندارد و جمهوری اسلامی کارهای هسته‌ای خود را آغاز خواهد کرد. در آن روز، يک ديپلمات عالی‌رتبه‌ی فرانسوی حرفی زد که جمهوری اسلامی بعدها دريافت. وی گفت، "فرانسه در مورد مسئله‌ی هسته‌ای ايران بسيار دقيق و پيگير است و اگر زمانی آمريکايی‌ها نيز کوتاه بيايند، فرانسه چنين نمی‌کند." اروپايی‌ها به جمهوری اسلامی هشدار می‌دادند که در صورت از سرگيری فعاليت‌های هسته‌ای، با خطر "ارجـاع" به شورای امنيت روبه‌رو خواهد شد. چنين صحبت‌هايی تقريبا در قبل از تمامی مذاکرات جمهوری اسلامی و اروپايی‌ها در اين يک سال اخير مطرح بوده است، و سرانجام شکل جدی به خود گرفت، و امروز، ما شاهد تصويب قطعنامه‌ای در شورای حکام آژانس بين‌المللی انرژی اتمی هستيم که خواهان ارائه‌ی گزارش پرونده‌ی هسته‌ای ايران به شورای امنيت سازمان ملل متحد است.

کشورهای زيادی به قطعنامه‌ی گـزارش پرونده‌ی ايران به شورای امنيت رای مثبت دادند. 27 کشوری که رای موافق خود به اين قطعنامه را ثبت کردند؛ آرژانتين، برزيل، کلمبيا، اکوادور، هند، غنا، سريلانکا، سنگاپور، کره جنوبی، استراليا، کانادا، آمريکا، ژاپن، نروژ، پرتغال، فرانسه، آلمان، انگليس، اسلواکی، اسلوونی، چين، روسيه، سوئد، يمن، بلژِيک، يونان و مصر بودند. کشورهايی که به قطعنامه رای ممتنع دادند و يا به عبارتی، ترجيح دادند که نه "لـه" و نه "عـليه" قطعنامه نظری داشته باشند: الجزاير، بلاروس، اندونزی، آفريقای جنوبی و ليبی بودند، و سه کشوری که به قطعنامه رای منفی دادند: کوبا، سوريه و ونزوئلا بودند.

پس از آنکه در سپتامبر 2005، شورای حکام در قطعنامه‌ای اشاره‌ای ضمنی به شورای امنيت داشت، شاهد صدور قطعنامه‌ای از سوی آژانس نبوديم، بلکه در جلسه‌ی قبلی آژانس، مسئله‌ی ازسرگيری فعاليت‌های فرآوری اورانيوم در بيانيه‌ی رئيس ژاپنی شورای حکام ذکر شد. دولت احمدی‌نژاد و مذاکره‌کنندگان از چنين پيشامدی، به‌عنوان "موفقيت" خود که حاصل کار ديپلماسی موثر آنهاست! نام بردند، حال آنکه خودشان هم می‌دانستند که اروپايی‌ها اجماع لازم برای فرستادن پرونده را در همان مقطع نيز داشتند، اما چند ماه ديگر به جمهوری اسلامی فرصت دادند که البته بی‌فايده بود.

اين قطعنامه، يعنی قطعنامه فوريه 2006 در مقايسه با قطعنامه سپتامبر 2005 غير از تفاوت ماهوی (ذاتی) خود، دارای خصوصيات ديگری نيز هست. کشورهايی که به اين قطعنامه رای مثبت دادند، 27 کشور بودند که برای قطعنامه‌ای که در مقايسه با قطعنامه‌ی سپتامبر بسيار جلوتر رفته است، يک موفقيت بزرگ برای ديپلماسی اروپايی‌ها محسوب می‌شود. در حالی که مقامات وزارت خارجه و شورای امنيت جمهوری اسلامی در ماه‌های اخير، خصوصا در ماه گذشته‌ی ميلادی به چين، روسيه، هند ... . سفرهای متعددی کردند و همچنين با مقامات بسياری از کشورها گفت‌و گو داشتند، اما تنها دو رای (علاوه بر رای ونزوئلا که در قبل وجود داشت) برای جمهوری اسلامی بدست آمد؛ کوبا و سوريه. سوريه، متحد اصلی جمهوری اسلامی بوده است و کوبا نيز، بدون در نظر گرفتن ديپلماسی به‌اصطلاح "فـعال" جمهوری اسلامی، رای خود را بخاطر مخالفت تاريخی خود با غرب می‌داد. اصلا می‌توان گفت که ديپلماسی جمهوری اسلامی هيچ ثمره‌ای نداشته است، چرا که کوبا و سوريه در اجلاس سپتامبر، عضو شورای حکام نبودند و در اين اجلاس، حضوری تازه داشتند و رای آنها قابل پيش‌بينی بود.

در اجلاس سپتامبر شورای حکام؛ مکزيک، ويتنام، پاکستان، تونس، پرو، لهستان، هلند، ايتاليا و مجارستان حضور داشتند که در اين اجلاس حضور نداشتند و به جايشان کشورهای ديگری عضو شده بودند. هند، روسيه، چين، برزيل، يمن و سريلانکا کشورهايی بودند که در ماه سپتامبر، رای ممتنع داده بودند و اينبار رای به قطعنامه دادند. رای يمن، هند و برزيل برای جمهوری اسلامی بايد از همه بيشتر معنی داشته باشد. اما از ميان کشورهايی که عضو جديد شورای حکام بودند، رای مصر، از همه بيشتر جلب‌توجه است. البرادعی يک مصری‌تبار است و رای کشور متبوع وی به اين قطعنامه، حاوی معنا و پيام برای جمهوری اسلامی است.

شايد جمهوری اسلامی بخواهد برخی تهديدات خود را عملی کند، از جمله‌ی آنها می‌تواند به تجديدنظر کردن رژِيم در قراردادهايش با روسيه و چين باشد. همچنين ممکن است، به‌طور کلی از احداث خط لوله‌ی گاز ايران- پاکستان- هند صرف‌نظر کند، چنانچه بارها نشان داده است که چنين کاری (احدث خط لوله) را بدون ملاحظات (مزيت‌ها) سياسی ترجيح نمی‌دهد. پس از صدور قطعنامه‌ی سپتامبر، تا مدتی شاهد ممنوعيت تبليغ کالاهای ساخت کره جنوبی بوديم، اما پس از چند هفته، اين ممنوعيت برداشته شد. شايد امروز نيز مسوولان جمهوری اسلامی بار ديگر عنان را از کف بدهند و برای کالاهای برخی از کشورهايی که رای به قطعنامه دادند، محدوديت اعمال کنند و يا تبليغات کالاهای آنها را ممنوع سازند.

رای روسيه و چين به قطعنامه‌ی پيشنهادی سه کشور اروپايی در اجلاس لندن مسجل شده بود و بار ديگر، سياستمداران بريتانيايی نشان دادند که هنوز هم در دنيای سياست، رقيبی ندارند و توانايی اداره‌کردن مسائل ديپلماتيک را به‌نحو دلخواه‌شان دارند. البته نبايد از نظر دور داشت که ايران، حياط خلوت بريتانيا محسوب می‌شود و هر کسی بخواهد در مورد آن اقدامی انجام دهد، بايد از اين پدر خوانده اجازه داشته باشد.

شايد تنها راهی که اکنون جمهوری اسلامی برای رها شدن از فشار بين‌المللی داشته باشد، پذيرش طرح روسيه، بدون هيچ حرف‌و حديث اضافه‌ای است. بنا بر طرح روسيه؛ به جمهوری اسلامی اجازه داده می‌شود که اورانيوم را به هگزا فلورايد اورانيوم و يا همان يو اف 6 (UF6) تبديل کند و ادامه‌ی کار توليد سوخت که غنی‌سازی و ساخت ميله‌های سوختی است، در روسيه انجام گيرد. شايد نهايتا روسها اجازه دهند که افرادی از جمهوری اسلامی در بخشهايی از اين طرح مشارکت داشته باشند، اما اين، بايد در پس از پذيرفتن طرح مطرح شود.

جهان نسبت به قضيه، آنگونه که مسوولان رژيم فکر می‌کنند، نظر ندارد. جمهوری اسلامی در داخل کشور توانسته، عده‌ی زيادی را با خود همراه سازد که غنی‌سازی را حق ايران بدانند و از آنجا که پذيرفته‌اند دولت‌شان چيزی جز استفاده‌ی صلح‌آميز از انرژی هسته‌ای نمی‌خواهد، اين حق را "غير قابل‌انکار" و "مسلم" دانسته‌ باشند، اما کشورهای زيادی در جهان وجود دارند که همراه ملت‌های خود؛ اصرار دولتی "بنيادگرا" و "افراطی" را که سابقه‌ی طولانی در هنجارشکنی، برهم زدن توافقات و حمايت از خشونت و تروريسم را دارد، در مورد فن‌آوری دو گانه‌ی بسيار حساسی که به نظر، نيازی فوری هم به چنين چيزی ندارند، با نگرانی روزافزونی شاهد هستند.

2006-02-03T18:34:00.000+03:30

توهين به پيامبر، جريحه‌دار کردن احساسات مومنان معتقد به اسلام است

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

اقدام تعدادی از روزنامه‌های غربی در درج کاريکاتورهايی با نام پيامبر اسلام، نه تنها سوء استفاده از آزادی بيان است، بلکه نشانه‌ای از کينه‌توزی را نمايان می‌سازد. شايد بتوان در مورد انتشار ابتدايی چنين تصاويری که به نام حضرت محمد چاپ شده، نظری اغماض‌گونه داشت، اما هنگامی‌که روزنامه‌های اروپايی، يکی پس از ديگری مبادرت به چاپ و انتشار اين تصاوير می‌کنند، نمی‌توان چشم‌پوشی کرد. کاری که اين روزنامه‌های غربی انجام دادند، آزادی (مورد ادعای آنها) را به لجن کشيد و چهره‌ی عقايد آنها را به‌شدت تخريب کرد. دولت‌هايی که در مقابل چنين اقداماتی در کشورهايشان موضع‌گيری سختی نکرده و آن را محکوم نمی‌کنند، در حقيقت آزادی موردنظر خود را به نحو بارزی در چشم مسلمانان، زشت جلوه می‌دهند.

هيچ ترديدی وجود ندارد که هر کس آزاد است، عقايد و نظرات خود را داشته باشد. هيچ ترديدی وجود ندارد، هر کس می‌تواند در دفتر يادداشت خود، در سايت شخصی خود، در وبلاگ خود، در خانه‌ی خود عقايد و نظرات خود را انتشار دهد، اما انتشار برنامه‌ريزی شده و در چنين سطحی از "رسميت"، يک رسوايی حقيقی برای "آزادی از نظر غربی‌ها" است.

ديده می‌شود که در فيلم‌ها و کارتون‌هايی که در کشورهای غربی ساخته می‌شود، نسبت به حضرت مسيح و حضرت مريم عبارتی گفته می‌شود که چندان مودبانه نيست، همچنين لباس منسوب به حضرت مريم که خواهران روحانی می‌پوشند، بارها مورد بی حرمتی قرار گرفته است، اينچنين آزادی‌هايی چندان مرسوم در کشورهای اسلامی نيست. کسانی در دنيا پيدا می‌شوند که با برخورداری از امکانات چاپ و نشر، مسابقه‌ی کشيدن تصوير از پيامبری که برای بيش از يک ميليارد مسلمان قابل احترام است را ترتيب می‌دهند و در روزنامه‌ی خود منتشر می‌سازند. آيا در کشورهای غربی به تمامی موضوعات به دقت پرداخته شده و تنها تصوير کشيدن اهانت‌آميز به پيامبر باقی مانده بود که لازم بود انجام شود؟

روزنامه‌های کشورهای متعددی در اروپا چنين تصاويری را منتشر کردند و احساسات ميليونها مسلمان دلباخته‌ی پيامبر اکرم را جريحه‌دار کردند. شايد چنين چيزهايی برای اروپايی‌ها و بطور کلی غربی‌ها بی‌ارزش باشد، اشکالی ندارد، اما آنها حق ندارند چنين توهينی کنند.

اگر چنين کاری توسط يک نويسنده و يا چند کاريکاتوريست می‌شد، قابل تامل بود، اما وقتی چندين روزنامه به‌صورت هماهنگ اين کار را می‌کنند، نمی‌توان آن را تصادفی دانست. به نظر نمی‌رسد که چنين چيزی بدون نظر مقامات اين کشورها باشد، حداقل اينکه آنان در جريان تدارک اين برنامه بودند و نسبت به جلوگيری از آن کاری نکردند.

شايد اقدام غربی‌ها از آن جهت باشد که احساسات مسلمانان مقيم کشورهای خود را بسنجند و ببينند که آيا با عبور از خط قرمزهای بسيار مهم برای آنها، مسلمانان اين کشورها دست به کاری خشونت‌آميز خواهند زد يا نه. اقدام دولت فرانسه در تصويب قانونی که حجاب در مدارس را "ممنوع" می‌کرد، اگرچه با مخالفت‌هايی همراه بود، اما مسلمانان هرگز کاری خشونت‌آميز نکردند و رهبران جامعه‌ی مسلمانان فرانسه، اگرچه نسبت به تصويب اين قانون ابراز تاسف کردند و اذعان کردند که بسياری از مسلمانان از آن ناخشنودند، اما جامعه‌ی مسلمانان فرانسه را به‌عنوان بخشی از ملت فرانسه که تابع قوانين اين کشور هست دانستند. شکستن تابوهای مسلمانان، نمی‌تواند انگيزه‌ی وطن‌پرستی بيشتری از سوی مسلمانان اين کشورها ايجاد کند، در عوض بی‌احترامی به آزادی‌های فردی را باعث می‌شود که چهره‌ی بسياری از نيکی‌های ديگر موجود را مکدر می‌سازد.

شايد توهين اين روزنامه‌ها، واکنشی به اظهارات احمدی‌نژاد در باب انکار هالوکاست باشد که احمدی‌نژاد آن را به‌عنوان يک "اسطوره" دانسته بود. احمدی‌نژاد چندی قبل گفته بود که در غرب، در حالی در مقابل انکار يک افسانه، جنجال به راه می‌اندازند که در مقابل توهين به مقدسات و خدا سکوت می‌کنند. احمدی‌نژاد آيه‌ی قرآن را نخوانده است که اگر دهان به دهان گذاشتن با عده‌ای، باعث شود که به خدا و مقدسات توهين شود، بهتر است که انسان لب فرو بندد و همراهی نکند. احمدی‌نژاد با دست گذاشتن روی نقاط حساسيت‌برانگيز غرب، موجبات چنين اتفاقی را فراهم کرده و اگر او اينچنين بر انکار هالوکاست فشار نمی‌آورد، ما الان چندان وسيع شاهد بی‌حرمتی به پيامبر اکرم نبوديم. احمدی‌نژاد در انتشار چنين تصاوير موهنی با سردبيران اين روزنامه‌ها شريک است.

غربی‌ها به اشتباه تلافی کردند. پاسخ انکار کشتار يهوديان، توهين به اعتقادات مسلمانان نيست، هرچند انکارکنندگان هالوکاست ادعای اسلام را داشته باشند. آنهايی که واقعه‌ی کشته‌شدن يهوديان را تکذيب می‌کنند، آنهايی که نسبت به غربی‌ها بی‌حرمتی می‌کنند، هرگز مسلمانان واقعی نيستند. اما اين روزنامه‌های غربی، پيامبری را که مورد احترام تمامی مومنان به اسلام و بلکه تمامی ايمان‌آورندگان به خداست، هتک کرده‌اند. اگر احمدی‌نژاد از غرب می‌پرسد که چرا در مقابل انکار هالوکاست جنجال به راه می‌اندازند، اما نسبت به توهين به اسلام و پيامبر سکوت کرده‌اند، بايد از غرب پرسيد که چرا برای تظاهرات و اعتراض مردم عليه رژيم جمهوری اسلامی تدابير سختی می‌انديشند و حاضر نيستند که اجازه دهند که عليه مقامات جمهوری اسلامی پلاکاردهايی وجود داشته باشد، اما برای توهين و هتک پيامبر اسلام چراغ سبز نشان می‌دهند. و اگر غرب دشمنی با گروهی از به‌اصطلاح مسلمانان را دارد، آيا بهتر نيست آنها را هتاکی کنند، تا چيزهای مقدسی که اينان از آنها برای پوشش موجه کارهايشان سوء استفاده می‌کنند؟

2006-02-02T22:07:00.000+03:30

جمهوری اسلامی قصد دارد دارای تسليحات هسته‌ای شود

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

اگر در جهان در مورد اين موضوع که آيا جمهوری اسلامی صرفا به دنبال استفاده‌ی صلح‌آميز از انرژِی هسته‌ای است، نظر يکسانی وجود ندارد، اما بدون ترديد اکثريت قريب به‌اتفاق در اين مسئله هم‌عقيده هستند که اگر جمهوری اسلامی بتواند از بحران هسته‌ای خود آنطور که دوست دارد خارج شود، بدون شک هر روز که فعاليت‌های هسته‌ای خود را سامان بيشتری می‌دهد، گوشه‌ی چشمی به تسليحات هسته‌ای خواهد داشت.

آيا جمهوری اسلامی پس از آن، نبايد از خود بپرسد که "چرا اکنون که ما را تماما محکوم کردند و مانند تبهکاران بين‌المللی مورد سوء ظن قرار دادند و به گونه‌ای رفتار کردند که گويی ما می‌خواهيم، فقط تسليحات هسته‌ای بسازيم، حالا تنها در پس پستوی خانه‌مان به توليد انرژِی هسته‌ای، تنها برای مصارف صلح‌آميز پردازيم؟!" چطور می‌توان چنين سوال جدی را ناديده گرفت و با قطعيت گفت که جمهوری اسلامی هرگز به دنبال تسليحات هسته‌ای نخواهد بود؟ به عبارت ديگر، اگر تاکنون مسوولان و تصميم‌گيران نظام جمهوری اسلامی در اين مسئله ترديد داشتند که تسليحات هسته‌ای ارزشش را دارد که بسياری از هزينه‌ها را بپردازند، اکنون که به گمان خودشان بخش زيادی از راه را رفته‌اند و چيزی به آخر راه نمانده؛ ديگر مطمئن شده‌اند که نبايد عقب‌نشينی کنند. آنها فکر می‌کنند تا قله، تنها چند قدمی فاصله دارند.

جمهوری اسلامی لازم است که تسليحات هسته‌ای داشته باشد، چرا که برايش بسيار مهم است. آيا امروز که جمهوری اسلامی ادعا می‌کند که مردم ايران تا پای جان خود ايستاده‌اند، تا فن‌آوری صلح‌آميز هسته‌ای را داشته باشند، فردا روزی از مردم نمی‌تواند طی رفراندومی از ملت بپرسد که تسليحات هسته‌ای را خواهان هستند يا نه؟ آيا در آنصورت، غرب مطمئن است که مردم ايران جواب منفی خواهند داد و روی نظام فشار خواهند آورد که به سمت توليد بمب هسته‌ای نرود؟ بطور قطع و يقين غرب بايد پاسخ خود را در انتخابات اخير گرفته باشد. اگر غرب روی نظرات ملت ايران متمرکز شود، درخواهد يافت که بسياری در ايران هستند که از سخنان ضد اسرائيلی رئيس‌جمهورشان حمايت می‌کنند و يا لااقل برخلاف آن، عقيده ندارند.

مقامات ايران ادعا می‌کنند که در دين و مذهب‌شان اجازه‌ی استفاده از تسليحات هسته‌ای و کشتارجمعی داده نشده است، پس معلوم نيست چطور چنين مدعيانی در زمان جنگ ايران و عراق، دستور استفاده از تسليحات شيميايی را صادر کردند و آيا در دين اين افراد، سلاح شيميايی در وسعت و مقدار کم "مجاز" است و تنها آنچنان که صدام حسين از گازهای شيميايی بهره برد، "ضد انسانی" است. آيا تمديح و تحسين آدم‌کشانی که مردم عادی را در خانه‌‌شان، دانشگاه، رستوران، هتل، اتوبوس، ايستگاه و ... . به قتل می‌رسانند هم، جزو دستورات همين تعاليمی است که به قول مقامات رژيم اجازه‌ی استفاده از تسليحات هسته‌ای را نمی‌دهد؛ اگر چنين است، پس اروپايی‌ها (غرب) حتما بايد به چنين صديقينی ايمان داشته باشند!

مسئله‌ی اصلی برای رهبران جمهوری اسلامی اين نيست که در دين اسلام چنين چيزی اجازه داده شده يا نه، تا بخواهيم براساس بگوييم که مسوولان جمهوری اسلامی چنين کاری نخواهند کرد. بلکه سخن و اصل قضيه؛ اينست که اصلا رهبران جمهوری اسلامی کاری به اسلام و آنچه در آن مجاز و يا حرام است ندارند، بلکه تنها به دنبال مواردی برای توجيه اعمال و منش‌های خود در اين آئين آسمانی می‌گردند. چه چيزی از اسلام در بطن نظام جمهوری اسلامی وجود دارد که از تعاليم عالی اين آئين حکايت کند، تا برخی بخواهند بر سر اين موضوع بحث کنند که آيا چنين چيزی در اسلام وجود دارد يا نه و يا اين بحث که آيا ادعای رهبران ايران بر پايه‌ی چنين سخنی قابل اعتناست يا خير. در اسلام اجازه‌ی کشتن حتی يک بی‌گناه داده نشده و خداوند جان همه‌ی انسانها را محترم دانسته است. ( کشته‌شدن که در اسلام، برای فردی است که کسی را به عمد بکشد) حال چطور می‌توان پذيرفت که رهبران ايران که در سال، ده‌ها نفر را برای موارد غير حق؛ زندانی، شکنجه و حتی به قتل می‌رسانند، پايبندی چندانی به اين اصول داشته باشند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در سخنانی جالب‌توجه در چندين ماه قبل گفت که ايران به‌دنبال تسليحات هسته‌ای نيست. اما وی دليل جالبی برای اين موضوع آورد که بايد مورد توجه آن عده خوش‌خيالانی قرار گيرد که روی سخنان و مواضع مقامات رژِيم حساب باز می‌کنند و وقتی مسوولان حکومت می‌گويند، "استفاده از تسليحات هسته‌ای در شرع ما حرام است"، قند در دلشان آب می‌شود؛ وی گفت، از آنجا که در صورت بهره‌برداری از سلاح هسته‌ای علاوه بر کافران، انسانهای پاک و با ايمان نيز از بين می‌روند، بنابراين از اين سلاحها نبايد بهره برد! منظور سخن علی خامنه‌ای، پيامد بکار بردن سلاح هسته‌ای عليه اسرائيل بوده است - از آنجا که مناطق فلسطينی در دو طرف اسرائيل هستند، و اسرائيل کشوری باريک و کم‌وسعت است، احتمالا علی خامنه‌ای منظور سخنش از انسانهای پاک و با ايمان، فلسطينی‌ها و منظورش از کافران، اسرائيلی‌ها بوده است- از سخن رهبر ايران می‌توان اينطور نتيجه گرفت که اگر تسليحات هسته‌ای، تنها نابودی به‌قول او، کافران را محقق سازد، اشکالی برای منع استفاده از آن وجود ندارد.

وقتی بحث "تـروريسم هـسته‌ای" در دنيا به‌صورت جدی مطرح است و نگرانی بسياری نسبت به در اختيار قرار گرفتن مواد انفجاری هسته‌ای توسط تروريست‌ها وجود دارد، اصلاح‌طلبان و محافظه‌کاران در ايران، چنين مباحثی را ساختگی و غير واقعی می‌دانند و آن را به‌منظور برانگيختن احساسات عليه هر نوع فعاليت هسته‌ای، توسط کشورهايی مانند ايران ارزيابی می‌کنند. در حالی‌که کارشناسان رژِيم در صدا و سيمای حکومتی می‌گويند، تروريسم هسته‌ای؛ يعنی اينکه يا خود کشورهای دارنده‌ی سلاح هسته‌ای که غربی‌ها هستند، چنين امکانی را برای تروريست‌ها ايجاد کنند و يا اينکه تروريست‌ها خود با امکانات محدود خود به ساخت بمب هسته‌ای مبادرزت ورزند؛ افرادی در همين ايران، پيدا می‌شوند که خطر بالقوه‌ای که غرب را در آينده تهديد می‌کند و به عنوان نقطه‌ی ضعف غربی‌هاست که کاری در برابر آن نمی‌توانند انجام دهند؛ "سلاح‌های بسيار مخرب و در عين‌حال کوچک که در اندازه‌ی يک خودکار است" می‌دانند و آن را به غربی‌ها نويد می‌دهند!

2006-02-01T18:57:00.000+03:30

ضربه در شورای امنيت، بايد مـحکم و يـکـدفعه باشد

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

کشورهای اروپايی برخلاف تصور جمهوری اسلامی توانستند روسيه و چين را در گزارش‌کردن پرونده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی به شورای امنيت راضی کنند. اگرچه ميان ارجـاع و گـزارش به شورای امنيت تفاوت وجود دارد، اما وقوع چنين چيزی آنهم با موافقت شريک اول هسته‌ای جمهوری اسلامی (روسيه) و همچنين کشوری که به‌تازگی قراردادهای گاز و نفت بسيار سنگينی با ايران بسته (چين) بسيار اهميت دارد. اجماع جهانی در اين مورد وجود دارد که پرونده‌ی هسته‌ای ايران بايد به شورای امنيت گزارش شود و اين خود می‌تواند هشداری جدی به مقامات جمهوری اسلامی که غير قابل‌انعطاف می‌نمايند باشد.

تصميم در مورد مقابله با جاه‌طلبی اتمی رژيم در هر موقعيت، اقدام مناسبِ خود را می‌طلبد و لزوما در تمامی مراحل نبايد از کمّ‌و کيف يکسانی برخوردار باشد. چنانچه در ديپلماسی، شاهد نرمش فوق‌العاده‌ی اروپايی‌ها (پليس مهربان) و به مرور شاهد سخت شدن آنها و نزديکی‌شان به پليس قاطع (آمريکا)بوديم، نبايد تصور کنيم که در مسيری که پرونده‌ی ايران در شورای امنيت می‌پيمايد، روند مشابهی را شاهد باشيم و گام‌های تدريجی به سوی تشديد برخورد را داشته باشيم، بلکه می‌توان ضربات سريع و يکدفعه‌ای را وارد ساخت.

ظاهرا جمهوری اسلامی علاقه‌ای به حلّ‌و فصل قضيه در مسير ديپلماتيک نداشته و اکنون نيز با وجود مشاهده‌ی مواضع غربی‌ها لجبازی بيشتری برای به‌راه آمدن از خود نشان می‌دهد. اگر قرار باشد که کشورهای غربی برای هر بار بازرسی و هر سند درخواستی بازرسان لی‌لی به لالای جمهوری اسلامی بگذارند و هميشه هم مواظب باشند که به تريج و قبای آخوندهای حاکم برنخورد، اصلا راه به جايی نخواهيم برد.

تا چه زمانی بايد از جمهوری اسلامی خواهش کرد و از او خواست که به قراردادهای بين‌المللی پايبند باشد. آيا حدی برای پايان دادن به اين روند وجود ندارد؟ اروپايی‌ها خيلی سعه‌ی صدر داشتند که از همان زمان که 18 سال پنهانکاری جمهوری اسلامی در سه سال قبل آشکار شد، برخوردی تند با جمهوری اسلامی که متناسب با مخفيکاری‌هايش باشد، انجام ندادند. کشورهای غربی حاضر شدند که به جمهوری اسلامی امتيازات اقتصادی، تجاری، هسته‌ای و حتی امنيتی بدهند که دست از جاه‌طلبی‌هايش بردارد، اما جمهوری اسلامی "رويارويی" را انتخاب کرد.

جمهوری اسلامی به کشورهای جهان هشدار می‌دهد که اگر اين روندی که در مقابل مسئله‌ی هسته‌ای‌اش از سوی غرب اتفاق افتاده به ضرر جمهوری اسلامی تمام شود، دودش تنها به چشم جمهوری اسلامی نمی‌رود، بلکه تمامی کشورهای در حال توسعه، در آينده شاهد چنين مسائلی در مورد خودشان هستند. چنين مواضعی از سوی جمهوری اسلامی آنچنان در داخل ايران تبليغ شده است که مردم ايران نيز به تقليد از حکومت‌گرانِ خود، به بيان آن می‌پردازند. اما هشدار ايرانی‌ها به کشورهايی که در صدد هستند، تا برای مقاصد صرفا صلح‌آميز از انرژی هسته‌ای استفاده کنند، بی‌پايه است، چرا که امروز بسياری از کشورهای در حال توسعه از چنين امکانی بهره‌مند هستند و برای استفاده‌ی ديگر کشورهايی که چنين تمايلی دارند، مانعی وجود ندارد.

شايد گفته شود که پس چرا غرب خود به ارائه‌ی چنين راکتورهايی در سالها پيش اقدام نکرد؟ به گمان من اين اشتباه بزرگ غربی‌ها بود و نمی‌شود آن را توجيه کرد. اگر به‌عنوان فردی بی‌طرف به رفتار غرب در مقابل جمهوری اسلامی در طول اين 26 سال آشنايی داشته باشيم، نمی‌توانيم درک کنيم که غرب چه انگيزه‌ای از ندادن چنين امکاناتی در آن زمان داشته است. اگرچه غربی‌ها عنوان می‌کنند که پس از ديدن تندروی‌های جمهوری اسلامی در اوايل انقلاب و همچنين تجاوزگری‌های رژيم در طول جنگ ايران و عراق، از اين هراس داشتند که جمهوری اسلامی از تاسيسات اتمی بوشهر برای توليد پلوتونيم برای استفاده در بمب اتمی بهره ببرند، اما اين مسئله بيشتر جای سوال ايجاد می‌کند که چرا اکنون آنها پيشنهاد ساخت راکتورهای مشابه راکتور اتمی بوشهر را در دستور کار قرار دادند.

اگر قصد کشورهای غربی از گزارش موضوع به شورای امنيت، حقيقتا گزارش باشد، بسيار بی‌فايده خواهد بود و اگر قصد ايجاد فشار بر جمهوری اسلامی را داشته باشند، بايد بلافاصله اقداماتی را انجام دهند. نوع برخورد در شورای امنيت با چيزی که در ديپلماسی شاهد آن بوديم، بايد بسيار متفاوت باشد. شورای امنيت نمی‌تواند کاری سياسی را دستور کار خود قرار دهد. جنجال بر سر مسئله‌ی هسته‌ای رژيم، اگرچه در ابعاد سياسی دامنه‌ی زيادی دارد، اما شورای امنيت بايد صرفا کار خود را انجام دهد و سفت و سخت، برنامه‌ای برای حل‌و فصل موضوع هسته‌ای ايران ارائه کند.

اگر اقدام بعدی در شورای امنيت؛ دادن فرصت در پی تلف‌کردن فرصت باشد - آنچنان که در مورد قطعنامه‌های شورای حکام آژانس بين‌المللی انرژی اتمی شاهدش بوديم - ، ديگر نبايد انتظار بيشتری جز پر رويی و پيدا کردن جسارت بيشتر از سوی جمهوری اسلامی باشيم. اگر جمهوری اسلامی با ديدن يک کشور در کنار خودش در شورای حکام (ونزوئلا) ادعای اين را دارد که کشورهای زيادی حامی او هستند، احتمالا از برخورد نرم شورای امنيت، تلقی خواهد که آخر دنيا (به تعبير آصفی که گفته بود شورای امنيت آخر دنيا نيست) که شورای امنيت نيز باشد، در مقابل جمهوری اسلامی کاری از دستش بر نمی‌آيد.

شايد گفته شود که غرب می‌تواند در مقابل جمهوری اسلامی گام‌به گام پيش رود. اما در شورای امنيت اين سخن اصلا معنا ندارد. اگر اجماع شکل‌گرفته می‌خواهد در شورای امنيت از طريق هشدار، بيانيه، مصوبه و ... . کار کند، مطمئن باشد که نمی‌تواند جمهوری اسلامی را وادار به انجام کاری کند. چيزی که جمهوری اسلامی نياز دارد، تعيين يک "ضرب‌الاجل" است، تعيين زمانی که جمهوری اسلامی اعلام کند که تمامی درخواست‌های بين‌المللی را می‌پذيرد و به قطعنامه‌های آژانس تن خواهد دارد. در اين قطعنامه‌ها از جمهوری اسلامی خواسته شده است که بی‌درنگ پروتکل الحاقی را تصويب کند و همچنين تمامی فعاليت‌های هسته‌ای خود در زمينه غنی‌سازی که شامل، فرآوری، تحقيقات هسته‌ای، بهره‌برداری، توسعه‌ی تاسيسات هسته‌ای و مونتاژ سانتريفيوژ است متوقف سازد و همکاری کاملی با بازرسان و آژانس داشته باشد.

اروپايی‌ها اگر بخواهند که کار در شورای امنيت، مانند آنچه در شورای حکام پيش رفت نشود؛ بايد که کار محکم، قاطع و سختی را در شورای امنيت پيش گيرند و راه رفته را بازنگردند و باعث نشوند که شورای امنيت به مثابه‌ی ابزاری برای وارد آوردنِ فشار تلقی شود، اگر چه ممکن است چنين چيزی، مورد تصور جمهوری اسلامی باشد، اما شورای امنيت صرفا بايد وظيفه‌ی خود را انجام دهد و هيچ چيز جز برطرف‌کردن نگرانی‌ها را در مورد برنامه‌های اتمی مورد ملاحظه قرار ندهد.

جمهوری اسلامی اعلام کرده است که از نظر ايشان "ديپلماسی" به‌پايان رسيده و آنها قصد دارند که غنی‌سازی را که تاکنون در تعليق داشتند، از سر بگيرند. کشورهای غربی نبايد تحت‌تاثير اينگونه صحبت‌های جمهوری اسلامی قرار بگيرند. جمهوری اسلامی؛ اولا بسيار بلوف می‌زند و ثانيا اگر بخواهد چنين کاری را انجام بدهد، روزی اين کار را خواهد کرد، آن روز، امروز است. ميان اعلام از سرگيری فعاليت‌های فرآوری اورانيوم در اصفهان تا انجام آن، چيزی نزديک به شش ماه فاصله را شاهد بوديم و اين در مورد چيزی بود که جمهوری اسلامی مطمئن بود، از حساسيت کمتری - نسبت به غنی‌سازی اورانيوم - برخوردار است. بنابراين، با از سرگيری غنی‌سازی بايد پيه خيلی چيزها را به تنش بمالد که تحريم‌های سياسی و اقتصادی تنها بخشی از آن است.

2006-01-31T07:01:00.000+03:30

آيا غـرب، صرفا به‌دنبال برطرف کردن نگرانی‌های خود است؟

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

در ايران تبليغات وسيعی صورت می‌گيرد که انگيزه‌ی غربی‌ها در مورد بازداشتن ايران از فعاليت‌های هسته‌ای، با انگيزه‌هايی غير از نگرانی حقيقی دولت‌ها و کشورهای غربی در "انـحراف" احتمالی اين فعاليت‌ها به سمت توليد تسليحات هسته‌ای مطرح شود. رهبر جمهوری اسلامی که خود بيشتر از همه‌ی مسوولان اين تلقی را جا انداخته، مدعی است که خود کشورهای غربی نيز می‌دانند و بلکه مطمئن هستند که ايران به دنبال ساخت بمب هسته‌ای نيست. در بخش گزارش صدا و سيما وقتی از مردم در مورد اين مساله که چرا غربی‌ها نمی‌خواهند ايران، چرخه‌ی سوخت هسته‌ای يا به‌قول مقامات رژيم، "فن‌آوری هسته‌ای" (البته از نوع صلح‌آميزش!) داشته باشد؟ همگی مردم به دو يا سه دليل عمده اشاره می‌کنند که همه‌ی شنوندگان و يا بينندگان نيز انتظار شنيدن آنها را دارند، "آنها نمی‌خواهند ما پيشرفت کنيم"، "خودشان تسليحات هسته‌ای می‌سازند و آنوقت وقتی ما می‌خواهيم فن‌آوری صلح‌آميز هسته‌ای داشته باشيم، می‌گويند نبايد داشته باشيم، خودشان هم می‌دانند ايران دنبال تسليحات هسته‌ای نيست" و جملات ديگری چون، "ما بايد غنی‌سازی را از سربگيريم" و ... . معلوم است که لااقل در ظاهر امر جمهوری اسلامی توانسته است؛ تبليغات وسيعی که در مورد مسائل هسته‌ای جمهوری اسلامی در دنيا می‌شود را از ديد مردم پنهان سازد و آنچه خود می‌خواهد را جايگزين آن واقعيات کند و مطالبی که همگی نشان از بی‌اطلاعی مردم دارد را در دهان آنها بگذارد.

اما مساله‌ی اصلی اين نيست که مردم ايران در مورد مسائل هسته‌ای چطور فکر می‌کنند، چون می‌توان نظرات مردم را ناديده گرفت و تنها به باورهای آنها که چيزهايی است که در عمل وجود دارد و می‌بينيم توجه کنيم. مردم ايران به‌شدت از وضعيتی بحرانی می‌هراسند و نه تنها برای مساله‌ی هسته‌ای، بلکه برای مسائل مهمتری چون، تلاش برای سرنگونی جمهوری اسلامی چندان اعتنايی نخواهند داشت و تعجب‌آور نيست که ببينيم در جنگی احتمالی عليه ايران، کمتر کسی حاضر باشد برای دفاع از چيزی که بسيار قمپز در مورد آن در کرده بود، در عمل کار زيادی کند. مردم ايران با سالهای اوايل انقلاب تمايز بسياری دارند. ملت ايران را می‌توان در دوران شاه عباس صفوی ديد و در دوران شاه سلطان حسين نيز ديد، و شايد اين‌زمان بيشتر شباهت به اواخر صفويه داشته باشد، تا دورانی که در آن موج احساسات ناسيوناليستی وجود داشته باشد.

مساله‌ی ديگر که از اهميت اساسی برخوردار است و در اين مقاله بيشتر به آن خواهيم پرداخت، مربوط به مواضع کشورهای غربی است. شايد گفته شود که کشورهای غربی هيچگاه خواستار پيشرفت ايرانيان نبوده‌اند و از همين‌رو با هسته‌ای شدن ايران مخالفت می‌کنند، چنانچه شاهد هستيم که حتی گروه‌های اپوزيسينی پيدا می‌شوند که در حمايت از فعاليت‌های هسته‌ای، بيانيه‌های پُر طمطراق منتشر می‌کنند. در يکی از اين بيانيه‌ها که ظاهرا توسط گروهی نوشته شده بود که دل پرُی هم از به‌اصطلاح خودشان "امپرياليسم" دارند، آمده بود که "کشورهای غربی و صهيونيست‌ها، با هسته‌ای شدن ايران مخالفت می‌کنند. گويا اورانيومی که ايران توليد می‌کند، فقط برای ساخت تسليحات هسته‌ای است و کاربرد صلح‌آميز ندارد و اورانيوم کره جنوبی، فرانسه، آمريکا، پاکستان، چين، روسيه، انگليس و ژاپن اورانيومی است که برای مصارف صلح‌آميز کاربرد دارد. اورانيومی که در ايران وجود دارد، به‌تازگی کشف شده و غربی‌ها در تلاش هستند که در جدول مندليف بگنجانند!!!" چنين مواضعی از چه جهت اتخاذ می‌شود بماند، اما برای اپوزيسينی که در خارج از کشور است و از انواع رسانه و مجله و کتاب و .. . می‌تواند بهره ببرد، جای تاسف است که هنوز وقتی از مسئله‌ای صحبت می‌کند به سراغ چنين ادبيات رنگ‌و رو رفته‌ای می‌رود و لااقل از مطالب مستدل‌تری استفاده نمی‌کند که به فهم خواننده توهين نکند.

اينکه کشورهای غربی مايل نبوده‌اند ايران در جايگاه حقيقی خود باشد، چيز عجيبی نيست. منظور از جايگاه حقيقی ايران؛ اينست که لااقل بنا به تمدن بزرگ و کهنی که داشته، سرمايه‌های معنوی و مادی سرشار خود، برخورداری از وسعت و جايگاه استراتژيکی خود در منطقه و سرمايه‌های انسانی، به کشور اول منطقه تبديل شود و در آسيا حرف زيادی برای گفتن داشته باشد. امروز ايران در صنايع مختلف از کشورهای همسايه خود عقب است. در نساجی حرفی ندارد و بازار ايران در دست صادرات ترکيه، کره، انگليس و ... . است. در پتروشيمی، سالها با عربستان فاصله دارد و از لحاظ توليدات محصولات کشاورزی، با وجود داشتن جلگه‌ی خوزستان که می‌تواند با بهره‌برداری مناسب، به تنهايی دو برابر جمعيت ايران را تامين و از محصولات کشاورزی وارداتی بی‌نياز کند، هنوز وارد کننده بسياری از اقلام است. در مورد مسائل سياسی که اصلا جای صحبتی وجود ندارد، در مورد مسائل و معضلات اجتماعی نيز، فکر نمی‌کنم در ميان کشورهای اسلامی جايگاهی که داريم، مايه‌ی آبرو و افتخار باشد. کسی نيست که همه‌ی اين مسائل را بتواند به غربی‌ها نسبت دهد، اما در بسياری از مسائل می‌بينيم که آنها می‌توانند کمک کنند، ولی چشمانشان را می‌بندند و در بسياری از عوامل به‌صورت عميق می‌توان ديد که آنها چندان بی‌ميل به اين وضعيت نيستند.

چندی قبل تونی بلر، نخست‌وزير بريتانيا در جمع شماری از اعضای پارلمان انگليس سخنان تامل‌برانگيزی گفت که هنوز وقتی به آن فکر می‌کنم نمی‌توانم تصور کنم، رهبری در يکی از کشورهای غربی چنين چيزی را گفته باشد و اينقدر دقيق به مسائل ايران اشراف داشته باشد. وی گفت که بسياری از دولت‌های منطقه (خاورميانه) هم‌اکنون به قراری نانوشته با مردم خود رسيده‌اند که طی آن در ازای اعطای سطح بسيار نازلی از آزادی‌های سياسی و حقوق بشر به مردم، عناصر مذهبی افراطی در راس امور مملکت قرار بگيرند. اين سخنان تنها اندکی پس از روی‌کار آمدن احمدی‌نژاد بيان شد و اشاره‌هايی که وی در سخنانش داشت، همگی دلالت می‌کرد که منظور اصلی وی ايران است. چنانچه نگرانی غربی‌ها از روی کارآمدن احمدی‌نژاد حقيقی باشد، بسيار مهم است که "گام‌های عملی" غرب را در مسير برطرف‌کردن نگرانی‌هايش ببينيم.

هم غرب و هم ملت ايران و بالاخص نخبگان ايرانی بر روی قضاوت غرب و تصميم او در مراحل مختلف دقيق هستند. اگر ملت ايران دريابند که تمامی اين جرياناتی که در مسئله‌ی هسته‌ای پيش رفته و يا اکثر آن جريانات، بخاطر برطرف کردن نگرانی غرب نبوده، غرب جدا بايد احساس نگرانی کند، چرا که اينبار بايد به مردم ايران و نه نظام حاکم بر آنها امتياز دهد.

از سرگيری مذاکرات با جمهوری اسلامی در بروکسل چه معنی دارد، در حالی‌که جمهوری اسلامی چيزی از مواضع خود عقب ننشسته؟ اميدواريم چنين نشست‌های تنها برای ظاهر باشد و چيزی واقعی در ميان نباشد. در ايران کسانی هستند که اين مسائل را ببينند و چشم از آن بر ندارند. ما به‌دقت سخنان مقامات غربی و اقدامات هرچند کم اهميت جلوه داده شده‌ی آنها را زير نظر داريم و قضاوت خود را با در نظر گرفتن مجموع آنها ارائه خواهيم کرد. چيزی که هم‌اکنون به آن رسيده‌ايم؛ اينست که به غرب خوشبين نباشيم و نسبت به مواضع آنها احتمال‌های ديگری غير از آنچه ابراز می‌کنند را در نظر بگيريم. غير اطمينان‌داشتن ما به غرب در مورد مواضعش، نه همچون رئيس‌دولت جمهوری اسلامی که به غرب ابراز بی‌اعتمادی می‌کند، بلکه از اين‌جهت که به نظر می‌رسد، اين احتمال قوی وجود داشته باشد که غرب تظاهر می‌کند که با جمهوری اسلامی خصومت دارد و نسبت به آن بی‌اعتماد است. اگرچه هم‌اکنون قضاوت نهايی در اينمورد (مسئله‌ی هسته‌ای) سخت است، اما تمامی آنچه درز کند را پيگيری می‌کنيم و به آن حساس هستيم.

2006-01-30T17:13:00.000+03:30

غـرب نبايد دولتی تروريستی را به‌رسميت بشناسد

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

در مورد انتخابات فلسطين تحليل‌های زيادی وجود دارد، اما يک چيز مسلّم و غير قابل انکار است و آن "تـروريستی" بودن دولت آينده‌ی فلسطين است. آنهايی که گمان می‌کنند که حماس دست از اعمال تروريستی خود بر می‌دارد، در خوابی خوش بسر می‌برند که اتفاقا زمان آن کوتاه است و به‌سرعت، آشفته از آن می‌پرند و اين زمانی است که اولين عمليات تروريستی حماس و يا سازمان همراه آن در اعمال تروريستی يعنی جهاد اسلامی رخ دهد. رهبران حماس علاوه بر اينکه تاکيد داشته‌اند که سلاح به‌اصطلاح "مقاومت" را کنار نمی‌گذارند، بلکه اسرائيل را به رسميت نمی‌شناسند و خواهان نابودی آن به‌طور کلی هستند. بايد بدانيم که تفاوت بنيادی ميان اين سخنان وقتی از جانب دولت فلسطينی بيان می‌شود، تا توسط دولتی مانند دولت جمهوری اسلامی مطرح شود، وجود دارد.

ادامه‌ی موضع‌گيری‌های تشکل حماس، موجب به صدا درآمدن زنگ خطر برای غرب است. آيا پس از پنجاه سال از شناسائی اسرائيل به‌عنوان يک عضو جامعه‌ی جهانی، ميتوان تهديداتی که از جانب دولت آينده‌ی فلسطينی عليه اسرائيل می‌شود را تحمل کرد. شايد کسانی سخنان احمدی‌نژاد در مورد اسرائيل را، صرفا برای "مصرف داخلی" دانسته باشند، اما شک‌و ترديدی در اين نيست که حماس برای رای جمع‌کردن از مدتها پيش، نسبت به اتخاذ چنين مواضعی برنامه‌ريزی نکرده و به‌دنبال چيزی جز آنچه انجام داده نبوده است.

کوفی عنان، دبير کل سازمان ملل وقتی سخنان احمدی‌نژاد که خواهان نابودی اسرائيل شده بود و همچنين سخنان ديگرش که کشتار گسترده‌ی يهوديان (هالوکاست) را مورد ترديد قرار داده بود، غير قابل قبول دانسته بود و هنوز نيز وقتی در جايی يادی از چنين فاجعه‌ای می‌شود، ذکر می‌کند که همگان بايد در مقابل کسانی که چنين واقعه‌ای را مورد ترديد قرار می‌دهند، موضع‌گيری کنند. از دبير کل و شورای امنيت سازمان ملل که وظيفه‌ی اصلی‌شان تلاش برای جلوگيری از هنجارشکنی و ايجاد بحران‌ها، و حفظ امنيت و آرامش جهانی است، انتظار می‌رود که با تشکيل جلسه‌ی فوق‌العاده، وضعيت صلح در خاورميانه را در شرايط فعلی مورد بررسی قرار دهند و از دولت تازه‌ی فلسطينی بخواهند که از هر اقدامی که بخواهد دور تازه‌ای از خشونت‌ها را ايجاد کند خودداری کند. ضروری است که هشدارهای شديدی توسطمقامات غربی در اين زمينه داده شود.

تاکنون آمريکا و اروپا به فلسطينی‌ها کمک‌های بلاعوض فراوانی داشته‌اند و می‌توان چنين کمک‌هايی را صرفا به نمايندگان سازمان‌های غير دولتی در سرزمين‌های فلسطينی منحصر کرد و از کمک مستقيم به دولت تازه‌ی فلسطينی خودداری کرد. البته بخشی از حکومت فلسطينی که حامی جريان صلح است، بايد به طرق غير مستقيم، بخصوص از طريق تقويت جايگاه مذاکره‌ای آن بخش (صلح‌طلب) حمايت کرد. محمود عباس هنوز هم حمايت اکثريت فلسطينی‌ها را برخوردار است. بايد از تمامی مهره‌های موجود در جهت ايجاد صلح استفاده کرد.

کسانی هستند که ادعا می‌کنند که چرا اسرائيل مردم فلسطين را راحت نمی‌گذارد و چرا اسرائيل نمی‌تواند راحت در کنار فلسطينيان زندگی کند؟ اين سخنی بی‌پايه و اساس است. آيا حماس حاضر است، تحت شرايطی که خودش تعيين می‌کند با اسرائيل به صلح برسد؟ خير، آنها به چيزی جز ترور و نابودی و خشونت راضی نمی‌شوند. اگر قرار بر صلح بود که فلسطينی‌ها می‌توانستند خيلی سريع‌تر از اينها به صلح برسند. آيا طرح‌های صلح قبلی به خاطر بی‌تعهدی اسرائيل شکست خورد؟ آيا نقشه‌ی راه که اسرائيل را وادار به خراب‌کردن شهرک‌هايی که غير قانونی ساخته شده بودند کرد، ناپسند فلسطينی‌ها بايد واقع می‌شد؟ اسرائيل در مقابل کارهايی که در نقشه‌ی راه بر عهده‌اش گذاشته بود و آنها را انجام داد، چه چيزی از فلسطينی‌ها دريافت کرد؟ تـرور! در حالی‌که رهبر فلسطينی‌ها متعهد به اجرای نقشه‌ی راه شده بود، اما در عمل بسيار ضعيف ظاهر شد و اسرائيلی‌ها اعلام کردند که برای نشان‌دادن حسن‌نيت خود، از آنچه در نقشه‌ی راه برنامه‌ريزی شده گام‌های بيشتری بر خواهند داشت. تخليه نواز غزه از نيروهای امنيتی و خراب‌کردن شهرک‌های واقع در آن، بايد همزمان با گذاشتن سلاح مبارزه گروه‌های ستيزه‌جو بر زمين، صورت می‌گرفت.

پس از سرنگونی طالبان، گمان اين بود که ديگر شاهد بروز و ظهور انديشه‌هايی که به روشنی ترور را تقديس کند و همزمان سکاندار دولتی در ميان کشورهای اسلامی باشند نخواهيم بود. گويا پيش‌بينی‌ها در مورد انتخابات فلسطين، حتی از سوی سازمان‌های اطلاعاتی اسرائيلی نيز نادرست از آب درآمد. وضعيتی که طالبان در جهان داشت بسيار متفاوت از وضعيت کنونی فلسطين است و بايد بگوييم که خطری که امروز امنيت جهانی از جانب فلسطين بايد احساس بکند، ده‌ها بار بيشتر از خطر رژيم طالبان است. رژيم طالبان، حکومتی ديکتاتور و شکنجه‌گر و در عين‌حال بسته و منزوی بود. وضعيت فلسطين با اين انتخاباتی که شاهدش بوديم، همچنين ارتباطات گسترده‌ای که با جهان دارد، و بهره‌گيری از حمايت بسياری از کشورهای جهان از ملت فلسطين بسيار متفاوت از افغانستان در سالهای پيش است. رژيم طالبان جز توسط معدود حکومت‌هايی چندان به‌رسميت شناخته نمی‌شد (امارات، پاکستان و عربستان) اما فلسطين جايگاه بااهميتی را داراست.

فلسطين، جامعه‌ای عرب است و علی‌رغم اينکه اکثريت آنها سنی‌مذهب و از پيروان خوارج هستند، اما شيعيان با آنها بدون هيچ احساس غربتی، نزديکی می‌کنند. چه چيزی باعث می‌شود که اهالی شبه جزيره‌ی عربِ وهابی‌مسلک با ايرانی‌های شيعه‌مذهب، اينگونه در چيزی که اصل آن از قرآن نيست چنين اتفاق‌نظری داشته باشند، آنها که حتی در روزهای تاريخ ولادت پيامبرشان و همچنين ايام ديگر مذهبی اصلا حاضر به کوتاه آمدن از نظرات خود نيستند. چه چيزی باعث می‌شود که ايرانی‌هايی که رهبر عالی‌رتبه‌شان بارها به تلويح رژيم‌های حاشيه‌ی خليج فارس را "مرتجع" خوانده؛ در مسئله‌ای سياسی اينچنين بهم نزديک شوند؟

به‌نظر می‌رسد که عرب‌ها و ايرانی‌ها و به‌طور کلی مسلمانان در پس تمامی اختلافاتی که دارند، در دشمنی‌شان با اسرائيل بيشترين نزديکی‌ها را دارند. شايد موضوع اسرائيل سبب شده است که بسياری از کشورهای مسلمانان اينچنين بهم نزديک شوند. ايران هيچ دوستی در منطقه و جهان ندارد - البته به‌تازگی با کمک‌های مالی و سرمايه‌گذاری‌ها فراوان توانسته ونزوئلا را به خود نزديک کند- اما تنها دوستان ايران، لبنان و سوريه هستند که هر دو در مسئله‌ی مناطق ارزی خود با اسرائيل مشکل دارند. شايد بتوان نزديک‌ترين دولت متحد ايران در منطقه را سوريه دانست که حاضر شده است علنا از برنامه‌های هسته‌ای ايران نه به‌منظور برخورداری از دانش هسته‌ای، بلکه چيزی که مورد نظر ايران است - چرخه‌ی سوخت هسته‌ای- دفاع کند. سوری‌ها نيز در اين رابطه چيز کمی نصيب‌شان نشده و توانسته‌اند از دوستی با ايران بخصوص در لبنان نفع خود را ببرند.

ميان دولت‌های حامی‌تروريست، دولت‌های تروريست‌پرور و دولت‌های تروريستی تفاوت وجود دارد. به‌طور مثال رژيم‌هايی چون رژيم حاکم بر عربستان، نيجريه، مصر، نيجريه، ليبی جزو کشورهايی هستند که به تروريست‌ها کمک می‌کنند و پول و يا کمک‌های تجهيزاتی در اختيار آنها گذاشته‌اند. ايران البته جزو اين دسته هست. کشورهای ديگری هستند که در آنها پايگاه‌های وجود دارد که در آن به آموزش و تربيت تروريست می‌پردازند، سرزمين‌های فلسطينی، پاکستان، ايران جزو اين کشورها هستند و تنها چند دولت وجود دارد که تروريستی هستند و دست به اعمال تروريستی می‌زنند و رژيم قبلی افغانستان، رژيم ليبی و جمهوری اسلامی و گويا بايد شاهد شکل‌گيری دولت تروريستی ديگری باشيم، در فلسطين. عمل تروريستی را می‌توان اينطور تعريف کرد؛ کشتن، ترساندن، صدمه‌رساندن به مردم، به‌جهت اعمال فشار بر دولت در مورد خواسته‌ها. بنابراين اشغال سفارت، بمب‌گذاری در هواپيما و انفجار ساختمانها از مصاديق اعمال تروريستی است. حماس يد طولايی در ارتکاب اعمال تروريستی دارد و نامش در فهرست سازمان‌های تروريستی اروپا و آمريکا قرار گرفته است و دارايی‌هايش نيز در بانک‌های اروپايی نمی‌تواند جريان داشته باشد.

اگرچه آمريکا اعلام کرده است که تنها در صورتی که حماس رسما خشونت‌طلبی و اعمال مسلحانه‌اش را کنار بگذارد حاضر به مذاکره با دولت برآمده از حماس است، اما به‌نظر نمی‌آيد که حماس چندان اهميتی به مواضع کشورهای غربی داده باشد و حتی در مقابل تهديد آمريکا به قطع کمک‌های مالی به تشکيلات خودگردان، هيچ اعتنايی نکرده است. اکنون که مذاکرات نقشه‌ی راه به اقدامات فلسطينی‌ها بستگی کامل دارد، در صورتی‌که حماس در خود تحولی اساسی انجام دهد، نه تنها "نقشه‌ی راه"‌ی نخواهد ماند، بلکه چشم‌انداز درگيری‌ها بسيار شديدی ميان اسرائيل و فلسطينی‌ها را می‌توان پيش‌بينی کرد.

آمدن اخوان‌المسلمين در مصر، شيعيان در عراق، تندروهای بسيجی در ايران، و افزايش نفوذ حزب‌اله لبنان در دولت جديد و همچنين افزايش کرسی‌های نمايندگی وابسته به آن در پارلمان لبنان و اکنون به‌قدرت رسيدن حماس در فلسطين؛ نه چيزی باشد که خوشايند آمريکا و غرب باشد، بلکه تندروی‌ها و درگيری‌ها اسلام و غرب را باعث خواهد شد. دولت‌های تروريستی با پشتوانه‌ی عامه می‌توانند بدترين اتفاقات را برای ديگران ايجاد کنند و با بهترين شرايط داخلی پشت‌سر بگذارند، و اين آتش زير خاکستر را نبايد دستِ کم گرفت.

2006-01-27T12:10:00.000+03:30

تـرويسم بـا برخوداری از دموکراسی، مـطلوبيت نـمی‌يابد

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

هيچ کجا گفته نشده است که نتيجه‌ی دموکراسی هرچه باشد، قابل پذيرش است، حقيقت اينست که دموکراسی ابزاری برای رشد و تعالی انسانهاست، نه وسيله‌ای برای مشروعيت‌دادن به کارهای اشتباه و خلاف آنها. دموکراسی، بيشتر از آنکه برگزار شود، "خاصيت" کشورهايی است که از آزادی برخوردار هستند. نمی‌شود انکار کرد که آنچه در فلسطين اتفاق افتاد از دموکراسی تهی بود. شايد اگر چنين اتفاقی در ايران می‌افتاد، می‌شد قضاوت‌های ديگری داشت، چون اين فضای فلسطين است که به ما می‌رساند آنچه که اتفاق افتاد، "اراده‌ی فلسطينی‌ها" بود. نمی‌توان زمانی‌که محمود عباس، با دو سوم رای بيش از 67 درصد فلسطينی‌ها، رهبری تشکيلات حکومت فلسطينی را عهده‌دار شد، سخن از وجود آزادی مردم در انتخاب گفت، و اين زمان که مردم فلسطين بين گزينه‌های متعدد، در انتخاباتی آزاد، زير پوشش خبری بيش از 3000 خبرنگار، "حمـاس" را با رای زيادی برگزيدند، انتخابات را محکوم کرد. مسئله اينجا نيست که آنچه در فلسطين اتفاق افتاده "دموکراسی" است و با معيارهای انتخابات آزاد سازگار است يا نه، بلکه اکنون چيزی که مطرح است، اينست که بايد اين تابوی (غير مقدس) شکسته شود که هر نوع گرايش دموکراتيک يا غير آن، هر نتيجه‌ای - ولو اگر به تروريسم معطوف باشد-، قابل‌پذيرش است.

هيچ کجای دموکراسی گفته نشده است که کسانی که حق حکومت بر جامعه‌ای را بنا به رای اکثريت آن جامعه دارند، بايد اراده‌ی خود را، ولو اگر منافع و مصالح ديگران را مورد تهديد قرار دهد، بتوانند جاری کنند. به‌عبارتی ديگر، دموکراسی حتی برای بدترين جوامع و خشونت‌طلب‌ترين جوامع نيز می‌تواند برقرار شود و آنها می‌توانند "خشن‌ترين" و "غير مطلوب‌ترين" افراد را با اکثريت رايی که می‌دهند به گرده‌ی حکومت خود سوار کنند، اين به خود آن مردم مربوط است، اما کشورها و جوامع هيچ الزامی برای کنار آمدن با آن دولت - هرچند برآمده از رای مردم- ندارند.

غير از دموکراسی در يک کشور، چيزهای زيادی است که ارزشش برای انسانهای در ديگر جوامع بيشتر است، "امنيت منطقه و فرا منطقه‌ای" و "احترام به روابط بين جوامع" چيزهايی نيست که در دموکراسی يک کشور معنا پيدا کند، بلکه از چگونگی ارتباط حکومت يک کشور با ديگر دولت‌ها معنی می‌يابد.

يک دولت حامی ترور و خشونت، اگرچه برای مردمش نيز نمی‌تواند خدمتی شايسته داشته باشد، اما همچنانکه در دنيا ديده می‌شود، کسی به چنين بهانه‌ای نمی‌تواند به کشوری حمله و آن را حتی تهديد کند. ديگر امروز در هيچ کجا نمی‌توان نمونه‌ای را پيدا کرد که دولتی بگويد که چون در فلان کشور دموکراسی قربانی می‌شود، پس بايد به آن يورش ببريم و به آن مردم دموکراسی بدهيم، اما ده‌ها مورد تهاجم و جنگ را می‌توان در همين چند دهه‌ی اخير نام برد که کشوری به دليل تهديدی که از جانب يک دولت و يا حتی يک ملت احساس می‌کرد، به آن کشور تهاجم نظامی کرده است.

دموکراسی، خط قرمز برای اينکه به هيج عنوان وارد مجموعه‌ی يک کشور نشد نيست، بلکه رعايت قواعد بازی است که چنين خط قرمزی است. حماس با رای هرچند بالای خود می‌تواند دولت تشکيل دهد و به اجرای قوانين سياسی، اجتماعی و فرهنگی مورد نظر خود در داخل مناطق فلسطينی بپردازد، اما نمی‌تواند و اجازه‌ی اين را ندارد که "تروريسم" را ترويج کند و به برهم زدن آرامش بپردازد.

فلسطينی‌ها هر طور می‌خواهند پيش خود حساب کرده باشند، اما هر دولتی که رهبری فلسطينی‌ها را برعهده می‌گيرد، بايد مسووليت تمامی کارها و اتفاقاتی که از جانب فلسطينی‌ها و سازمان‌های فلسطينی رخ می‌دهد برعهده گيرد و نسبت به آن پاسخگو باشد. مسووليت‌ناشناسی ياسر عرفات موجب شد که صلح با اسرائيل به جايی نرسد، اما در عوض، پس از او تا اين زمان، شاهد آرامش نسبی در مناطق فلسطينی بوده‌ايم و اين بخاطر اين بود که ابومازن (محمود عباس) به سازمان‌های مبارزه‌جوی فلسطينی فشار وارد کرده بود.

به‌نظر می‌رسد که فلسطينی‌ها در نظر دارند تاريخ را دوباره تجربه کنند و از چرخه‌ی خشونت و ترور و بدست آوردن بدبختی و فلاکت لذت می‌برند، اين به‌خودشان مربوط است، اما ديگران نيز دست‌شان برای واکنش بسته نيست. انتخاب محمود عباس برای رهبری تشکيلات خودگردان که به رهبری صلح‌طلب تبديل شده است، و پس از اندک‌زمانی، در انتخابات فلسطينی، بيش از نيمی از کرسی‌های مجلس فلسطين به حماس تعلق می‌گيرد، نشانه‌ی تجديد دوران ياسر عرفات است. اگر حماس و فلسطينی‌ها تصور می‌کنند که با بدست گرفتن دولت، اوضاع‌شان بهتر و کارهايی که در نظر دارند انجام دهند راحت‌تر است، اشتباهی فاحش دارند.

اگر تاکنون دولت اسرائيل خود را با سازمان‌هايی تروريستی مواجه می‌ديديد که بايد برای مبارزه عليه آنها به کلی محاسبه و صرف انرژی بپردازد که يکی - دو نفر از اعضای آن را به هلاکت برساند، اکنون در صورتی‌که دولت برآمده از رای فلسطينی‌ها که ظاهرا منجر به تشکيل دولتی "تروريستی" می‌شود، اقدامی حمايت‌آميز از تروريسم داشته باشد، اين مهر تاييد و مشروعيت‌دهنده برای اسرائيل است که اقدامات مقتضی که می‌تواند "اعلان جنگ" عليه تشکيلات فلسطينی و سخت‌گرفتن بر فلسطينی‌ها باشد را انجام دهد.

2006-01-26T00:11:00.000+03:30

جـمهوری اسـلامی در مـقابل فـشارها، تـسليم‌پـذير مـی‌نمايد

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

سوالی که اکنون در مقابل غربی‌ها، بيشترين ترديد را برای پاسخی قاطع در مقابل "جاه‌طلبی‌های" هسته‌ای جمهوری اسلامی ايجاد کرده؛ اينست که "آيا با فشار وارد کردن بر ايران، نتيجه‌ی عکس را نخواهيم گرفت؟" اين مسئله‌ی مهمی است که نتيجه‌ی اقدامی که اروپا برای ممانعت از تبديل ايران به يک قدرت هسته‌ای و در نهايت تبديل شدن به يک دارنده‌ی تسليحات هسته‌ای انجام می‌دهد، چه چيزی باشد، به‌عبارت ديگر؛ برای غرب آنچه اهميت دارد، اينست که جمهوری اسلامی دارای تسليحات هسته‌ای نشود، حال اگر اين کار با ديپلماسی حل شود، برايشان حکم ارجح در مقابل اقدام نظامی- در صورت ضرورت- را دارد. به بيان ديگر، کسانی که حرفِ معدودی کم‌نفوذ در غرب را باور کرده‌اند که "بايد ايران دارای غنی‌سازی و بلکه دارای تسليحات هسته‌ای را پذيرا باشيم"، گمانشان اينست که اصول سياست در غرب در دستان چنين خوش‌خيال‌هايی است، و اگر طبق حرف آنها از ايران هسته‌ای، استقبال کنيم و آن را بپذيرم، مشکل حل شده است! در حقيقت، آنها مشکل را ناديده گرفته‌اند و اين چيزی از رنج‌آوری مشکل حل نمی‌کند که هيچ، بلکه بر بار زحمت آن می‌افزايد. اينکه "فشار آوردن" راه درستی است يا اقدامی ديگر؛ همچون اقدام نظامی و يا تلاش برای منهدم کردن و از کار انداختن تاسيسات هسته‌ای و يا مواردی ديگر و يا ترکيبی از اين عوامل، بستگی کامل و تام به اين دارد که بدانيم هر اقدام چه اثری در جمهوری اسلامی و چه پيامدی برای غرب خواهد داشت، چه بسا اقداماتی که کار را بسيار سخت‌تر کرده و راه را بر روی جايگزينی اقداماتِ ديگر ببندد.

گفته‌هايی اکنون مطرح شده است که "جمهوری اسلامی خطری واقعی محسوب نمی‌شود" يا اينکه، "حداقل تا زمان حاضر" چيزی که بتوانيم از آن احساس‌خطر جدی کنيم و بخواهيم اقدامی برای مقابله با آن انجام دهيم، وجود ندارد. همچنين گروهی می‌گويند، "احمدی‌نژاد مواضعی خصمانه‌تر از آنچه تاکنون از جمهوری اسلامی بروز کرده، اظهار نکرده است" و ديگر سخنانی که همگی نشان می‌دهد، کسانی در غرب هستند و خبر ندارند که وقتی سيل می‌خواهد بيايد، ابتدا باران تند می‌آيد. هيچ‌کس منکر اين مسئله نيست که جمهوری اسلامی مواضعی خصمانه، ضد يهودی و مخالف بخش "قانونی" بسياری از سيستم‌ها و روال معمول جامعه‌ی جهانی داشته است و در طول 26 سال گذشته نيز ترديدی در مسيرش، به‌خود راه نداده، اما بايد پذيرفت که هيچگاه در ايران چنين مجموعه‌ای از تندروی‌ها، حرکت‌های افراطی و بدست‌افتادن قدرت در دست بی‌اعتناترين گروه‌ها نسبت به مسائل اهميت‌دار برای جهان را شاهد نبوده‌ايم. احمدی‌نژاد آمدنش با فک پلمب‌ها از تاسيسات اصفهان مقارن شد و آغاز به کار دولتش با خط‌و نشان کشيدن برای اروپايی‌ها و ادامه‌ی کار او با "نويد دادن در مورد نابودی اسرائيل و آمريکا از جهان"، اين طوفانی است که از کاترينا بسيار مضرتر خواهد بود، اگر علاجی برای آن انديشيده نشود.

مسائل سياست خارجی در دولت خاتمی آنچنان که اروپايی‌ها می‌پندارند روبه‌راه نبوده است، اما بايد بپذيريم که دولت خاتمی نسبت به اروپا رو دربايستی داشت، والا چيزی در "نيات" خود، از دولت احمدی‌نژاد کم نداشت. حقيقت هم اينست که کسی که ايده‌ی تنش‌زدايی و گفت‌و گوی تمدن‌ها را مطرح می‌کند، نمی‌تواند برای اروپا نسخه‌ی رعايت عدالت و رفتار درمانی صادر کند. مقتدی صدر کهاخيرا با مقامات عالی‌رتبه‌ی جمهوری اسلامی، از جمله علی لاريجانی، دبير شورای عالی امنيت ملی و منوچهر متکی، وزير خارجه رژيم ديدار کرده و با آنها به خوش‌و بش پرداخته، در زمان خاتمی نيز مورد ارج و قرب دستگاه بود، اما آنها، اکنون را زمانی مناسب برای عيان‌کردن رابطه‌ی پنهانی‌شان دانستند. بنابراين نبايد تصور کنيم که اکنون بايد شاهد اين باشيم که تهديدهای بيشتری از جانب مقتدی صدر، متوجه نيروهای ائتلاف، پليس و تشکيلات امنيتی عراق خواهد بود. تنها چيزی که اکنون با قبل فرق کرده؛ اينست که رابطه‌ی علنی‌شده‌ی اين دو طرف - تشکيلات مقتدی صدر (شبه‌نظاميان المهدی) و جمهوری اسلامی- می‌خواهد پيامی به غرب برساند که اين جمهوری اسلامی است که "توان بحران‌سازی" و "ايجاد مشکلات بيشتر در عراق" را دارد، اگرچه چنين چيزی قبلا به غرب نشان‌داده شده است، اما آنها اکنون آن را بدون هيچ پروايی نشان می‌دهند.

هنگامی‌که آمريکا و متحدانش خواستند به عراق حمله کنند، جمهوری اسلامی صراحتا "بی‌طرفی" فرياد کرد، چيزی مانع از اين نبود که مقامات جمهوری اسلامی سکوت اختيار کنند، اما آنها اين کار - اعلام بی‌طرفی- را برگزيدند. همچنين در ماه‌های ابتدايی آغاز جنگ، ديده شد که چندين بار مناطق تقريبا دور از مرز ايران، ظاهرا به اشتباه هدف حملات هوايی آمريکايی‌ها قرار گرفت، اما واکنش "خويشتنداری" جمهوری اسلامی معنی‌دار بود. در افغانستان نيز شاهد بوديم که سازمان ملل از جمهوری اسلامی بارها تقاضا کرد و آنها سرانجام به اين نتيجه رسيدند که به‌نفعشان نيست که در افغانستان نقشی "کاملا" مخرب داشته باشند و برای همين به دولت کرزای روی‌باز نشان دادند. اما در مورد عراق که چنين چيزی نمی‌توانست آنها را وادار کند، آنها پنهانی به روابط خود با شورشيان ادامه دادند. تا مدت‌ها تحت تدبير بريتانيا، شاهد آرامش خوبی در مناطق جنوبی عراق بوديم که نمی‌تواند بی‌ارتباط با تعامل آنها با جمهوری اسلامی باشد، چرا که ديديم وقتی روابط بريتانيا و جمهوری اسلامی بر سر قضيه‌ی هسته‌ای وارد بحران شد، اين سربازان بريتانيايی بودند که توسط سلاح‌های اهدايی جمهوری اسلامی به شبه‌نظاميان شيعی جنوب عراق هدف قرار گرفتند. اما وقتی تونی بلر، نخست‌وزير و جان ريد، وزير دفاع بريتانيا از جمهوری اسلامی انتقاد کردند، دوباره شاهد آرامش قبلی بوديم.

در مورد مسئله‌ی هسته‌ای نيز بايد بدانيم که جمهوری اسلامی از روی مـيل و با آغوش باز، پروتکل الحاقی را امضاء نکرد، بلکه اجبار، او را به اين امر وادار کرد و کاملا مشخص بود که اگر سالها جمهوری اسلامی را صاحب‌اختيار می‌گذاشتند که پروتکل الحاقی را بپذيرد، اين امر بسيار بعيد می‌نمود. آنچه توانست جمهوری اسلامی را به پذيرش پروتکل الحاقی - هرچند با اکراه- وادار کند، هراس از تبعات عدم پذيرش پروتکل بود. هنگامی که سه سال پيش، پرده از پنهان‌کاری 18 ساله‌ی جمهوری اسلامی برداشته شد، اروپايی‌ها ديگر تحمل چنين وضعيتی را نداشتند و قابل‌تصور بود که بسيار عصبانی از اين موضوع باشند، جمهوری اسلامی می‌دانست چيزی کمتر از پروتکل الحاقی نمی‌تواند اروپايی‌ها را تا اندازه‌ای آرام کند. اما شايد عدم تصويب پروتکل در مجلس شورای اسلامی از آن‌جهت اتفاق افتاد که اروپايی‌ها کار خود را در مورد پروتکل خاتمه‌يافته دانستند و نخواستند که پيگيری قوی خود در آن مورد را دنبال کنند.

پس از آنکه اروپايی‌ها قدری در مسئله دقيق شدند، از مقامات جمهوری اسلامی تصويب پروتکل الحاقی و تعليق فعاليت‌های هسته‌ای را خواستند، اما چنين چيزی برای جمهوری اسلامی بسيار سنگين بود. قطعنامه پشت قطعنامه نتوانست چيزی برای اروپا داشته باشد. سرانجام اروپايی‌ها تصميم گرفتند که برخوردی شديدتر را برگزينند؛ خطر ارجاع پرونده به شورای امنيت، توانست جمهوری اسلامی را به تعليق تمامی فعاليت‌های هسته‌ای‌اش در تمامی مراحل چرخه‌ی سوخت هسته‌ای، و حتی تحقيقات مربوط به غنی‌سازی وادار کند.

کسانی که می‌گويند غرب در مقابل جمهوری اسلامی دستِ خالی است، چه پيامی به جمهوری اسلامی می‌دهند؟ آن افراد به‌اصطلاح اهل مطالعه‌ای که در اروپا و برخی مناطق ديگر "خوراک" برای رژيم تهيه می‌کنند، در چه جهتی و برای چه مصلحتی چنين اقدامی را انجام می‌دهند؟ آيا کسانی‌که با رئيس‌دولت جمهوری اسلامی در اظهارات ضد اسرائيلی‌اش همنوايی می‌کنند، حقيقتا چنين اعتقادی دارند، يا در احمدی‌نژاد لياقت برخورداری از همراهی خود را می‌بينند؟ بسيار شک‌برانگيز است، اگر کسانی در جايی از جهان وجود داشته باشند و باور کنند که احمدی‌نژاد در رژِيمی "حقيقت‌طلب" دم از چنين مسائلی می‌زند.

مقابله با تهديدات جمهوری اسلامی، مقابله با پيشرفت و يا حرکت علمی و ممانعت از دستيابی کشوری به حق‌اش نيست، بلکه همه‌ی کسانی‌که صرفا واقـع‌بين هستند، و تحت‌تاثير شـعار و يا بـغض و کـينه نيستند؛ می‌توانند داوری منصفانه داشته باشند. چه کسانی امروز از تهديدات جمهوری اسلامی احساس‌خطر می‌کنند؟ آيا تنها آمريکا، اسرائيل و چند کشور اروپايی هستند و يا تمامی کشورهای منطقه و بلکه ديگر مناطق دنيا نسبت به اين مسئله حساسيت دارد؟ آيا اتمی‌شدن پاکستان و يا هند با اتمی‌شدن ايران قابل مقايسه است؟ آيا کشورهايی که در جهان هستند، نتوانسته‌اند چنين چيزی را درک کنند. بايد تا اندازه‌ای به کشورها حق داد که در مقابل فضايی که وجود دارد، بيشتر بر حل مسالمت‌آميز و در چارچوب آژانس برای مساله‌ی هسته‌ای ايران تاکيد کنند، چرا که آنها می‌دانند اگر قدری تند موضع بگيرند، ديگر جا برای هيچ چيز باقی نمی‌ماند. اين تا اندازه‌ی زيادی قابل درک است که همه‌ی کسانی‌که احساس‌خطر دارند، يکسان موضع‌گيری نکنند، بلکه متناسب با نقش خود عهده‌دار امور شوند.

شاهد اين هستيم که جمهوری اسلامی در زمانی سخن از "مثبت‌بودن" طرح روسيه بر زبان می‌آورد که بيشترين فشارها بر جمهوری اسلامی برای کنار آمدن با اروپا از سوی جامعه‌ی جهانی وجود دارد. اين اتفاقی نيست که تا چند هفته قبل، جمهوری اسلامی به بهانه‌ی اينکه طرح (پيشنهاد روسيه) "رسما" ارائه نشده و بنابراين بر روی طرحی که وجود ندارد، اظهار نظر نمی‌توان کرد، از قضاوت صريحا خودداری می‌کرد؛ بعد که ايگور ايوانف به ايران آمد و طرح روسيه به‌اصطلاح جمهوری اسلامی رسما ارائه شد، و جمهوری اسلامی با سردی با آن برخورد کرد، به‌طوری‌که بسياری سخن از اين به‌ميان آوردند که ديگر شانسی برای پايان‌دادن مسالمت‌آميز از طريق مذاکره وجود ندارد، اما امروز می‌بينيم که لاريجانی سخن از مثبت‌بودن آن بر زبان می‌آورد.

اگرچه نمی‌توان گفت که جمهوری اسلامی آنچنان که موردانتظار غرب است به پيش می‌رود، اما می‌توان با مطالعه‌ی روند سه سال گذشته به اين نتيجه رسيد که بسياری از آنچه که جمهوری اسلامی از آن حساب می‌برد، تنها در زير سايه‌ی همين کارهای - البته معدود- غربی‌ها بوده است. نبايد دور از نظر داشت که بلوف‌هايی نيز از طرف غرب زده شد، همچنانکه بارها و بارها مقامات غربی گفتند، در صورتی‌که جمهوری اسلامی هرگونه فعاليت تعليق شده را رفع توقف کند، پرونده‌ی رژيم به شورای امنيت می‌رود، اما وقتی در مورد فعاليت‌های از سرگرفته شده‌ی فرآوری اورانيوم در اصفهان چنين چيزی را محقق نديديم، چه چيزی بايد انتظار داشته باشيم، اينکه جمهوری اسلامی بگويد، بياييد بر سر ميز مذاکره و در مورد اعتمادسازی سخن بگوييم. نه تنها به اين وسيله به اقدام بعدی جمهوری اسلامی جرات داده شد، بلکه ديگر، مذاکرات بر سر "تعليق" و "اعتمادسازی" نيست، بلکه مذاکرات از سوی جمهوری اسلامی، مذاکرات بر سر آغاز به‌کار غنی‌سازی اورانيوم عنوان گرفته است.

به‌هر حال آنچنان که از پنجه کشيدن جمهوری اسلامی مشخص است، به‌نظر می‌آيد که آنچنان که نشان می‌دهند، راحت و با آرامش، مسائل مربوط به پرونده‌ی هسته‌ای را دنبال نمی‌کند و به‌شدت عصبانی است و نگرانی دارد از اينکه با چه وضعيتی روبه‌رو شده و می‌شود. شايد دعوت بی‌مناسبت مقتدی صدر و ديدار علنی او با مقامات عالی‌رتبه‌ی ايران، نشانه‌ی چنين فضايی در جمهوری اسلامی باشد. محکوميت دو تبعه‌ی آلمانی و فرانسوی به زندان، به‌خاطر آنچه مقامات جمهوری اسلامی، ورود غير قانونی اين دو نفر می‌دانند نيز در همين راستا می‌تواند تحليل شود. در آخر بستن سايت بی‌طرف- و البته پرطمطراق جلوه‌دهنده‌ی مقامات جمهوری اسلامی و کارهای آنها- بی بی سی، چيزی جز نشانه‌ی خشم و درماندگی نمی‌تواند باشد. چيزی که جالب است؛ اينست که مسدود کردن سايت بی بی سی با فيلتر گذاری بسيار شديد روی بسياری ديگر از سايت‌های خبری و تحليلی همزمان شده و اين می‌تواند برای جلوگيری از انعکاس مواضع غربی‌ها در مقابل نرمش‌های پيش روی جمهوری اسلامی باشد.

به‌نظر می‌رسد که همکاری و همرايی اروپا و آمريکا و تبادل‌نظر و هماهنگی آنها با روسيه، چين، هند و کشورهای منطقه می‌تواند به چشم‌انداز روشنی برای حل مساله‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی، به‌صورتی مسالمت‌آميز، نويد دهد. چيزی که همواره بايد مدنظر داشت، اينست که پيام‌های اشتباهی از طرف اروپا و آمريکا به سوی جمهوری اسلامی داده نشود. شايد اقدام مناسب اروپا در برگزار نکردن "مذاکرات نمايشی- فرمايشی" با جمهوری اسلامی در وين، يکی از مواردی باشد که نتايج نرمش جمهوری اسلامی را پديدار گشته است. مذاکرات با جمهوری اسلامی، تا زمانی‌که توافق‌های قبلی رعايت نشده، چه معنی خواهد داشت، جز اينکه اروپا از خواسته‌های نامشروع و غير منطبق با توافقات تبعيت می‌کند و آن را مشروعيت می‌دهد.

مقامات جمهوری اسلامی می‌گويند که آمريکايی‌ها از هيچ چيز بيشتر از جنگ فرسايشی و طولانی‌شدن نبرد نظامی نمی‌هراسند و در نبرد فرسايشی، به‌شدت آسيب‌پذير هستند. اما حقيقت سالهای پس از انقلاب سال 57 به جهانيان ثابت کرده است که مقامات جمهوری اسلامی علی‌رغم الدرم و بلدرم‌هايی که می‌کنند، در فشارهای سياسی و اقتصادی به‌شدت منعطف می‌شوند و رفتار بهتری از خود نشان می‌دهند. قراردادن گزينه‌ی به‌اصطلاح اصلاح‌طلبی، چون خاتمی در فضايی غير از آنچه در سال 75 اتفاق افتاد، از جانب رژيمی چنين افراطی، بعيد بود.

2006-01-23T15:26:00.000+03:30

اظهارات او، به‌جهت بلوف‌های ما است (2)

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

در قسمت اول مقاله‌ی جاناتان اس.توبين که در نشريه‌ی تحليلگر منتشر شده است، خوانديم که ملاها به‌دنبال استفاده‌ی صلح‌آميز از انرژی هسته‌ای نيستند و چيزی که آنها نيت دارند که به آن برسند، "تسليحات هسته‌ای" است. مقاله اظهار می‌کرد که از سالها پيش، ملاها روی اين تاسيسات کار کرده‌اند و بودجه‌ی سنگينی را صرف آن کرده‌اند و اين اقدامات از سوی يک کشور غنی از نظر دارا بودن ذخاير عظيم نفتی، شک و ترديد در هدف ابراز شده‌ی آنها ايجاد می‌کند. همچنين ديديم که جمهوری اسلامی علی‌رغم پيشنهادهای وسوسه‌کننده - در مقابل توقف فعاليت‌های دو منظوره و شک‌برانگيز- هيچ واکنش مثبتی نشان نداده است. در بخش آخر قسمت اول، نتيجه‌گيری مقاله‌نويس اين بود که هيچگونه ثمره‌ای از سالها مذاکره و نقش بازی‌کردن آمريکا و اروپا برای آنها حاصل نشده است و نويسنده بخش بزرگ گناه اين موضوع را "بلوف‌زدن"‌های غربی‌ها می‌داند.

در اين بخش از مقاله، قسمت‌های ديگری از ديدگاه‌های نويسنده و تحليلگر اين نشريه را بررسی می‌کنيم. عنوان اين بخش از سوی نويسنده، "اظهار تنفر بدون پروا" انتخاب شده است. وی در ادامه مقاله می‌آورد، "علاوه بر اين نگرانی درباره‌ی آنها، مسئله‌ی مربوط به احمدی‌نژاد به‌عنوان يک واقعيتی است که در سال گذشته به قدرت رسيد. راهی که وی می‌رود، تنها ستيزه با اسرائيل نيست، بلکه حساسيت و رنجش جهان متمدن را در پی داشته است."

احمدی‌نژاد در اولين سخنان خود خطاب به اروپايی‌ها گفته بود که بايد به سطح ايران بيايند و از سخن گفتن در جايگاهی بالاتر خودداری کنند. احمدی‌نژاد به‌تازگی جملاتی را می‌گويد که به بيت‌الغزل سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های او تبديل شده است و در گفت‌و گوی رسانه‌ای اخيرش نيز، جايگاه ويژه‌ای را به آن بخشيد. احمدی‌نژاد خطاب به غرب می‌گويد که معادلات دنيا برهم خورده و آنها بايد اين تصور را که مانند دوران گذشته و به‌حالت استعماری با ملت‌ها برخورد می‌کرده‌اند، کنار بگذارند. احمدی‌نژاد سخن از روابطی "تـازه" بيان می‌کند که به گفته‌ی او "همه‌ی طرف‌ها جايگاهی برابر دارند". اين سخنان او، مقامات غرب را بر آن داشت که اظهار بدارند، "ايران بايد جايگاه خود را در سطح جهانی بشناسد".

مقاله‌نويس می‌آورد، "او صراحتا برای نابودی اسرائيل از نقشه‌ی جهان سخن بر زبان آورده است. در مورد سنديت هالوکاست ابراز ترديد کرده و آن را انکار کرده است. اين سخنان او با موج سراسری محکوميت روبه‌رو شد، تا او نسبت به اظهار خود اندکی تغيير دهد و آن را جبران کند." نويسنده سپس به موج تبليغاتی که پس از سخنان احمدی‌نژاد به‌راه افتاد اشاره می‌کند و اظهار می‌دارد، "اين سخنان چيز جديدی از جانب ايران نبود، از زمانی که آيت‌اله خمينی رهبری انقلابِ عليه شاه را برعهده گرفت، سخن برای نابودی اسرائيل، به امری روزمره تبديل شده است."

"چيزی که عميقا برخی از فرماندهان‌شان (اسرائيل) به فکر فرو برده است؛ اينست که آيا يک حمله‌ی ضربتی هسته‌ای توسط اسرائيل، در صورتی‌که به تهديد عليه کشور يهودی خاتمه دهد، ارزشش را دارد. - تا به اين وسيله خيال اين کشور کوچک راحت شود که هيچ انفجار هسته‌ای رخ نخواهد داد-"

نويسنده سپس به مقايسه‌ی احمدی‌نژاد و رهبران سازمان‌های تروريستی فلسطينی می‌پردازد و مطلبی اساسی را در مورد اينکه نبايد سخنان احمدی‌نژاد را بی‌اهميت دانست بيان می‌دارد، "مطرح می‌شود، در اين موضوع که رئيس‌جمهور ايران برای ظاهر شدن در مجامع داخلی، اينگونه ظاهر می‌شود شکی وجود ندارد. او واقعا در انديشه‌ی استفاده از سلاح هسته‌ای نيست. به‌همان صورت استدلال را در مورد رهبران فلسطين می‌شنويم که هنگامی‌که در اجتماعات ظاهر می‌شوند، برخلاف تعهداتی که در اسلو دادند که نبايد به‌هيچ وسيله‌ای به ترور در اسرائيل کمک کنند، در سخنان‌شان از آدم‌کش‌ها حمايت می‌کنند. آيا اينها از ايران دقيقا يک موضوعی در ارتباط با يهودی‌ها می‌سازد؟ نه، تاريخ نشان می‌دهد که رژيم‌های جنايتکاری که به يهودی‌ها حمله کردند، خواسته‌اند ديگرانی را که اطراف‌شان وجود دارد به نحو بهتری تهديد کنند."

"با وجود تمامی نگرانی‌ها در مورد لفاظی‌هايی که احمدی‌نژاد می‌کند، مردم (اسرائيل) مايل هستند که رئيس‌جمهور بوش و همچنين کوفی عنان، دبير کل سازمان ملل، طرحی عملی را به پيش ببرند که ايرانی‌ها بگويند، تسليم نظر جامعه‌ی جهانی هستند و تا زمانی که آن (تاسيسات هسته‌ای) داده نشود به فعاليت‌های هسته‌ای نمی‌پردازند."

با وجودی تمامی تحرکات ديپلماتيک، ايرانی‌ها بدون توجه به هشدارها، به فعاليت‌های خود در تاسيسات فرآوری اورانيوم ادامه می‌دهند و به تازگی کار تحقيقات هسته‌ای در تاسيسات غنی‌سازی اورانيوم در نطنز را از سر گرفته‌اند. آنها علاوه براين اروپا را تهديد کرده‌اند، در صورتی‌که به تهديدهای خود ادامه دهد و در قطعنامه، راه ارجاع پرونده به شورای امنيت را باز کند، از تمامی فعاليت‌های بازرسان جلوگيری به‌عمل خواهد آورد.

نويسنده سپس به جريان تحريم‌های عراق که به دليل بازی‌گرفتن بازرسان (توسط صدام) وضع شده اشاره می‌کند و اينکه همان جمعيتی که در مقابل تصميمات شورای امنيت تظاهرات به‌راه انداختند و برای وضع تحريم‌های سازمان ملل که به‌خاطر اقدامات صدام عليه کشور عراق وضع شده بود، اشک تمساح ريختند؛ ممکن است اين‌بار برای اقدامی که اين شورا برای مقابله با هسته‌ای شدن و تبديل شدن ايران به تهديدی برای صلح و ثبات جهانی انجام می‌دهد، همان کارها را به راه بياندازند.

در بخش آخر مقاله نويسنده تحت‌عنوان "متحدانی از آمريکای جنوبی" با اشاره به تلاش جمهوری اسلامی برای يافتن دوستان و متحدانی از سراسر جهان، به نزديکی هوگو چاوز با مواضع جمهوری اسلامی در تنفر داشتن از آمريکا اشاره دارد. در سپتامبر گذشته، در مورد قطعنامه‌ای که در مورد محکوميت اقدامات و فعاليت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی از سوی آژانس بين‌المللی انرژی اتمی صادر شد، ونزوئلا تنها کشوری بود که به آن رای منفی داد. هوگو چاوز اخيرا سخنانی را بيان داشته که سر و صداهايی به پا کرده است، "نوادگان آن کسانی که عيسی مسيح را به صليب کشيدند، با وجود داشتن اقليت، بر اکثر ثروت‌های جهان چنبره زده‌اند."

در ادامه می‌آيد، "شايد همزمانی اظهارات چاوز بر ضد يهودی‌ها، با سخنان شديد اللحن دوست ايرانی‌اش اتفاقی باشد." نويسنده عذرخواهی چاوز از اظهاراتش را ذکر می‌کند، اما می‌نويسد، "اظهارات و ديگر اقدامات ونزوئلا را نشانه‌ی اينست که وی می‌تواند متحدی برای ايران در بدترين شرايط باشد. چاوز می‌داند که دوستی با ايرانی‌ها، همراه با کارهايی که احساسات ناخوشايند را برای يهودی‌ها ايجاد می‌کند، مورد مواظبت و حساسيت آمريکاست."

"گزينه‌ی نظامی، يکی از انتخاب‌هايی که اکنون واقعا مطرح باشد نيست. برخی می‌پندارند که اسرائيلی‌ها همان کاری را که در زمان نخست‌وزيری مناخم بيگن Menachem Begin که به نيروی هوايی اسرائيل دستور انهدام راکتور اتمی اوسيراک صدام را داد، می‌خواهد در اولويت اول برای مقابله با ايران داشته باشد. اما ايرانی‌ها اين قسمت از تاريخ را می‌دانند و خود را آماده کرده‌اند. شانس زيادی در عمل به اين تهديد - برای از بين‌بردن تمامی تاسيسات - در واقعيت وجود ندارد. آمريکا هم نمی‌تواند بدون پذيرفتن وارد شدن در جنگی وسيع‌تر و همچنين داشتن حمايت عمومی آمريکايی‌ها چنين کاری را انجام دهد. آمريکا و متحدانش با وجود امکانات و دست بازی که در عراق داشتند، کاری نتوانستند از پيش ببرند، در عوض ايرانی‌ها که هم جمعيت بيشتری (نسبت به عراق) دارند و هم امکانات بهتری، اين ريسک بالايی دارد. به‌نظر می‌رسد که جنگ با ايران به نيروهای بيشتری نياز دارد که اکنون در جاهای ديگر بکار گرفته شده‌اند و ايران اين را می‌داند. همه‌ی ابزار و و طريق‌هايی که وجود دارند، ممکن در عمل مانعی برای دستيابی ايرانی‌ها به بمب اتمی نباشد.بنابراين تمام اظهارات خشنی که از ايران می‌شنويم، و سخنان احمدی‌نژاد و مرشدان افراطی‌اش، همه در گرو اينست که آنها شکل‌گرفته بر اين پايه است که ما فقط بلوف می‌زنيم."

جاناتان می‌نويسد که اين به اين معنی نيست که آمريکا بايد شانه‌خالی کند و کاری نکند، بلکه بايد به تلاش خود برای اينکه بر شمار متحدانش برای مقابله با آيت‌اله‌ها بيفزايد، ادامه دهد و همراهان بيشتری را جلب کند. اگر يک توافق بين‌المللی قوی وجود داشته باشد، شبيه آنچه آفريقای جنوبی مورد طرد قرار گرفت؛ ممکن است ما پايان خوشی برای اين داستان را شاهد باشيم. اما در صورتی‌که ايران به مدت طولانی از حمايت روسيه برای تامين نيازمندی‌های خود حساب کند و در شرايط بد از حمايت آنها برخوردار باشد و همچنين مواضعی تسلی‌بخش (برای خودش) همچون مواضع هوگو چاوز را شاهد باشيم، چنين اتفاقی (پايان خوش داستان) نمی‌افتد.

در پايان مقاله، نويسنده می‌آورد، "چيزی که ما بايد در مورد اظهارات ضد يهودی احمدی‌نژاد بدانيم، اينست که اين سخنان تصادفی و اتفاقی نبوده است. تهديدات او بی‌جهت و غرض نبوده است. جهان دچار نگرانی شده است. مسئله اينجاست که ما پاسخی برای آن نمی‌يابيم.

2006-01-21T22:07:00.000+03:30

اظهارات او، به‌جهت بلوف‌های ما است (1)

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

احساس نيرومند او بخاطر بلوف‌های ما است، عنوان مقاله‌ای است که به قلم جاناتان اس.توبين Jonathan S.Tobin در نشريه‌ی "تفسيرگر" Exponent Jewish منتشر شده است. عنوان اين مقاله، نشان از ديدی متفاوت نسبت به آنچه تاکنون در رسانه‌های جهانی در باب سخنان احمدی‌نژاد و مواضع تندروانه‌ی او ديده‌ايم است. تاکنون مقالات متفاوتی در باب اينکه احمدی‌نژاد از اين‌گونه سخنان، انگيزه‌ی "مصرف داخلی" دارد و يا ديدی که می‌گفت، احمدی‌نژاد تندروی در داخل را به تهديدی جدی عليه اسرائيل و منافع غرب تبديل می‌کند، ديده بوديم. اما ديد جاناتان اس.توبين بار ديگر به ما نشان داد که جهان سياست می‌تواند بسيار پيچيده‌تر از چيزی باشد که ما تصور می‌کنيم و بهتر است برای درک حقيقت و تمايز خيال‌پردازی با آن، ديدگاه‌های بيشتری را مورد مطالعه قرار دهيم.

"احمدی‌نژاد احتمالا می‌داند که چيزی هست که هيچ‌کسی در پوشش رسانه‌ای غرب، دولت‌ها را در آن تنها نمی‌گذارد، به‌نظر می‌رسد او از آن آگاه است." نويسنده در اين بيان خود به‌نوعی هجمه‌ی رسانه‌ای کشورهای غربی حول مسائل هسته‌ای ايران را مدنظر قرار داده و اعتراف می‌کند که رسانه‌های غربی، همچون دولت‌های غربی در چيزی مشترک هستند. وی در ادامه می‌پرسد، "اين چه چيزی است؟" و پاسخ می‌دهد، "ما همواره در حال بلوف‌زدن هستيم."

نويسنده اظهار می‌دارد، "من پيش‌بينی می‌کنم که موج بيهوده‌ی بزرگی که مورد علاقه‌ی آمريکا بود، موجب محدوديت ايالات متحده در بازی پوکر (قمار) شود و در عوض نشان دهد که رئيس‌جمهور ايران، به‌بند کشيدن يکی از شاخصه‌های فرهنگ غرب را اداره می‌کند. بلوف‌های ما، انگيزه‌ساز اوست." نويسنده در اين عبارت، به‌راه افتادن جنجال رسانه‌ای را موجب اين می‌داند که احمدی‌نژاد عرض‌اندام درست‌و حسابی کند و بتواند خود را مهره‌ای قابل عرضه در دنيا بسازد.

"برای سالها، ملت‌های روشن‌بين در غرب نسبت به برنامه‌ی تحقيقات هسته‌ای ايران ابراز نگرانی کرده‌اند." نويسنده سپس می‌گويد، "حقيقت اينست که يکی از سرکردگان اصلی توليد نفت، از سالها قبل تصميم گرفته است، مبلغ زيادی را برای ساختن و ايجاد کردن تاسيسات جهت استفاده‌ی صلح‌آميز از انرژی هسته‌ای هزينه کند. ما می‌گوييم چنين مطلبی، کمی ايجاد سوء‌ظن می‌کند."

نويسنده سپس پرسش اساسی بسياری، از جمله کارشناسان مسائل هسته‌ای را مطرح می‌کنند، "آيت‌اله‌ها چه کار می‌خواهند در دنيا انجام دهند که به تاسيسات نيروی هسته‌ای نياز دارند؟ اين سوالی است که ممکن است ما بپرسيم. پاسخ آن آشکار است، آنها واقعا به نيروی هسته‌ای علاقه‌مند نيستند، بلکه علاقه‌ی واقعی آنها به مقدار بسيار زيادی به سلاح‌های هسته‌ای است."

نويسنده به نقش آمريکا در حل مناقشه‌ی هسته‌ای ايران اشاره می‌کند و بيان می‌دارد که آمريکا در حال حاضر نقش "کابوی" خود را که توسط حکومت بوش به پيش برده می‌شود، به تعويق انداخته است تا متحدان اروپايی‌اش ( آلمان، انگليس و فرانسه ) در مورد اين مشکل کار کنند. که هيچکدام از اينها برای ما چيزی نداشته است.

"با وجودی که چند سال از پيشنهاد وسوسه‌انگيز اروپايی‌ها (به ايران)، در عوض رهاساختن جاه‌طلبی‌های هسته‌ای‌شان گذشته است، ايرانی‌ها بدون هيچ تغييری در ثبات‌شان گفته‌اند، در مقابل هيچ چيزی آن را رها نمی‌کنند. نه باج‌های اروپا و نه تهديد‌ها و ايجاد فشارها؛ نتوانست آنها را اندکی در تغيير مواضع‌شان مجاب کند. و با وجود تکنولوژيی که از روسيه خريداری کرده‌اند، اگر واقعا هدف‌شان ساخت سلاح هسته‌ای باشد، هيچ دليلی وجود ندارد که نتوانند سرانجام به آن برسند."

2006-01-19T19:17:00.000+03:30

ارجاع پرونده جمهوری اسلامی به شورای امنيت؟

سه کشور بريتانيا، فرانسه و آلمان که به نمايندگی از اتحاديه‌ی اروپايی، ماجرای هسته‌ای جمهوری اسلامی را زيرنظر گرفته و طرف مذاکره با ايران بوده‌اند، پيش‌نويس قطعنامه‌ای را به شورای حکام آژانس بين‌المللی انرژی اتمی تسليم کرده‌اند که در آن سخن از ارجاع پرونده‌ی هسته‌ای ايران به شورای امنيت به‌صورت قطعی و الزامی و فوری خواسته شده است. از سرگيری کار فعاليت‌های مربوط به فرآوری اورانيوم در ابتدا و سپس آغاز به‌کار ديگر بخش‌های تاسيسات اصفهان و بی‌اعتنايی جمهوری اسلامی به قطعنامه‌ی آژانس برای توقف آن، و پس از آن برداشتن مهر و موم تاسيسات تحقيقاتی در نطنز و بی‌اعتنايی به دلواپسی طرف اروپايی، منجر به چنين واکنشی از سوی اروپايی‌ها شد.

اکنون در اروپا دو طيف هستند که در نحوه‌ی برخورد با پرونده‌ی هسته‌ای ايران نظر دارند، يک طيف اصلی و غالب است که همراه نظر آمريکا، بر اين اعتقاد است که مذاکره با ايران، هيچ نتيجه‌ای نداشته است و بيشتر از اين نمی‌توان "صبر" و "شکيبايی" نشان داد. آنها می‌گويند اروپا حسن‌نيت خود را به‌صورت بسيار واضحی در طرح پيشنهادی خود که اواسط تابستان ارائه شد، نشان داد. آنها همچنين اصرار جمهوری اسلامی برای غنی‌سازی در داخل با وجود دلايل زيادی که برای غير اقتصادی بودن، و ... . را نمی‌توانند بپذيرند. مسائل سياسی و همچنين تندروی‌هايی که بی‌مهار به‌نظر می‌رسد، کابوسی خطرناک برای اروپا ايجاد خواهد کرد، اگر ايران به فاصله‌ی کمی پس از آغاز غنی‌سازی به تسليحات هسته‌ای برسد.

دسته‌ای ديگر که نويسنده‌ی مقاله‌ی ذيل نيز بيشتر به اين جريان نزديک است، معتقدند که اگرچه جمهوری اسلامی، طرف غير قابل‌اعتمادی است و توافقات خود را زير پا گذاشته، اما همچنان می‌بينيم که چندان آشکار اقدامی در جهت توليد تسليحات هسته‌ای انجام نداده و همچنين فاصله‌ی ايران تا ساخت سلاح هسته‌ای سالهاست که می‌توان تا آن زمان صبور و شکيبا بود.

به‌هر حال دلايل زيادی از سوی هر کدام از طرفين در اين‌باره داده شده است و بايد ديد که کدام ديدگاه از پشتوانه‌ی قوی و منطقی‌تر برخوردار است. در مقالات قبلی با ديدگاهی که جمهوری اسلامی را برای برخوردهای شديدتر مستحق می‌دانست آشنا شديم، در اينجا ديدگاهی که خويشتن‌داری و ملايمت بيشتر در روابط با جمهوری اسلامی را مناسب می‌داند، برخورد می‌کنيم.

مقاله‌ای که خواهيد خواند به قلم گِوين داير Gwynne Dyerيکی از موسسين بنياد روزنامه‌نگاران کانادايی در لندن است که مقالات آن در 45 کشور منتشر می‌شود.

حـماقت بـنيادگراها، مـوجب زيـاده‌روی در بـرخورد مـی‌شود

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

رهبر پر ادعای ايران برای ايجاد وحشت هسته‌ای احساس غرور می‌کند. گِوين داير Gwynne Dyer در مقاله‌ای که در نشريه‌ی اينترنتی تورنتو استار Toronto Starمنتشر شده است، به اقدامات مخرب جمهوری اسلامی در جهت تضعيف اعتماد بين‌المللی در مورد برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی اشاره دارد و آن را سبب‌ساز اقدامات شديدی که عليه ايران انجام می‌شود می‌داند.

هنگامی‌که آژانس بين‌المللی انرژی اتمی هفته‌ی گذشته تاييد کرد که ايران مهر و موم مراکز تحقيقاتی را شکسته است، بسياری از مردم درباره‌ی اين موضوع عکس‌العمل نشان دادند، چنانچه گام بعدی ايران آغاز آزمايشات بر روی تسليحات هسته‌ای باشد. همراه با انعکاس گسترده‌ای که سخنان ماه گذشته‌ی احمدی‌نژاد که گفته بود، اسرائيل بايد از نقشه‌ی جهان محو شود، چطور می‌توان به چنين رژيم بسيار خطرناکی اجازه داد که برنامه‌های هسته‌ای‌اش را دنبال کند.

نويسنده اظهار می‌کند، اين حرف و سخنی سطحی است، و نمی‌توان در مقابل آن برنامه‌ای پيچيده برای پاسخ‌گفتن و اقدام‌کردن تدارک ديد. احمدی‌نژاد از رهبر فقيد انقلاب ايران، آيت‌اله خمينی نقل‌قول کرده است، اما نه در طول زندگی خمينی و نه در 16 سال پس از مرگ او، ايران هيچ کوششی برای نابودی اسرائيل نکرده است، زيرا که می‌دانست آن اقدام، به براندازی واقعی در ايران منجر می‌شود.

اسرائيل در منطقه‌ی خاورميانه، تنها کشوری است که دارای تسليحات هسته‌ای است، زودتر از آنچه که احمدی‌نژاد بدنيا بيايد، و هم‌اکنون به اندازه‌ی کافی از آنها برخوردار است تا بوسيله‌ی موشک‌هايش ايران و هر يک از شهرهای عربی را که جمعيتی بيش از 100.000 نفر دارد را، به‌طور همزمان هدف قرار دهد.

اظهارات احمدی‌نژاد احمقانه بود، اما همچنين بی‌معنی نيز بود. چنانچه اظهارات مشهور رونالد ريگان - در ميکروفونی که نمی‌دانست باز است - چنين بود. "آمريکايی‌ها، هموطنانم، خشنودم که امروز قانونی را امضاء می‌کنم که ما برای هميشه روسيه را ياغی به‌حساب می‌آوريم. ما در پنج دقيقه می‌توانيم بمباران انجام دهيم." هيچکس در اينکه ريگان قصد محو "امپراتوری شيطان" از وی زمين را دارد به خود راه نداد. اما کمی بعد او از قصد خود صرف‌نظر کرد. روسيه تسليحات هسته‌ای فراوانی داشت که می‌توانست آمريکا را در اقدامی تلافی‌جويانه نابود کند.

خواسته‌ی احمدی‌نژاد در مورد نابودی اسرائيل يک شوخی نبود، اما او بايد آن را در قالب يک آرزو بيان می‌کرد، نه يک قصد و هدف. زيرا که ايران به آن حد رشد و بلوغ رسيده است که برای حفظ جان شهروندانش، با دانستن اينکه صدها کلاهک هسته‌ای در اختيار اسرائيل است، دست به کاری خطرناک نزند. ايران می‌خواهد، سلاح هسته‌ای نزد خودش داشته باشد، تا همانطور که ريگان از حمله به اتحاد جماهير شوروی بخاطر داشتن تسليحات هسته‌ای منصرف شد - با وجودی که آمريکا هزاران عدد از آن را در اختيار داشت- مانع از تهاجم شود.

بنابراين چرا ايران تسليحات هسته‌ای می‌خواهد که داشته باشد؟ بيشتر برای غرور ملی، و علاوه براين در مقابل همسايگانش نيز يک حالت محافظتی خواهد داشت. برای ايران تسليحات هسته‌ای يک مطلوبيت دلپسند است، تا يک ضرورت مرگ يا زندگی. اسرائيل نمی‌تواند به آنها تهاجم کند، آمريکا نيز به انجام آن بی‌ميل است. ايران کشور بزرگ و کوهستانی و دارای مردمی وطن‌دوست است. در هر جنگی در اين منطقه، تسليحات هسته‌ای، احتمالا باعث می‌شود که کمتر به‌عنوان هدفی برای حملات درنظر گرفته شوند. بنابراين ايرانی‌ها در طول چندين دهه در مراکز تحقيقاتی و تکنولوژيکی خود به فعاليت‌های هسته‌ای خارج از چارچوب معمول آن و بدون در نظر گرفتن عوقب خطرناکش پرداخته‌اند.

آن هنوز يک طرح است. هنگامی‌که آژانس از ايران خواست که برخی بی‌قاعدگی‌ها را در برنامه‌های مراکز هسته‌ای ايران در سه سال قبل تشريح کند، رژيم پاسخی مانند کره شمالی نداد که فورا به پايبندی‌اش به پيمان منع توليد و تکثير تسليحات هسته‌ای پايان می‌دهد و در کوتاه‌ترين زمان ممکن که بتواند به توليد سلاح هسته‌ای می‌پردازد. در عوض ايران، داوطلبانه بازرسان آژانس را برای بازديد به مراکز هسته‌ای خود دعوت کرد که گزارش آنها، اختلافات در گزارش‌دهی ايران را در برنامه‌های اعلام‌شده در اوايل را نشان داد.

حالا آنها پلمب‌ها را برداشته‌اند، با اينکه هنوز بررسی‌ها ادامه دارد، و هنوز کامل نشده و کار مراکز تحقيقات هسته‌ای بر روی نيروی هسته‌ای ادامه پيدا کرده. اين تحقيقات می‌تواند در امر توليد تسليحات هسته‌ای، توانايی را افزايش دهد، اما نقشی کليدی ندارد.

نويسنده بيان می‌دارد که تلاش ايالات متحده برای اعمال تحريم شورای امنيت عليه ايران، محکوم به شکست است، چرا که ايران قاعده‌ای را نشکسته است. به‌عنوان يک کشوری که پيمان ان.پی.تی را امضاء کرده است، استحقاق برخورداری از بهره‌مندی‌ها صلح‌آميز از انرژِی هسته‌ای را دارد، که شامل تکنولوژِی غنی‌سازی اورانيوم می‌شود، حتی اگر بتواند در مسيری به توليد تسليحات هسته‌ای برسد.

بهر صورت کشورهای دارنده‌ی حق وتو در شورای امنيت مايل نيستند که بدليل اينکه ظن اين را دارند که ايران به هنجارشکنی ان.پی.تی و قوانين بين‌المللی بپردازد، تحريم‌هايی بر روی نفت ايران اعمال کنند. رويارويی‌ای چنين چشمگير، برای اين مسئله نياز نيست. ايران هجمه‌ی بزرگی را به سوی توليد تسليحات هسته‌ای آغاز نکرده است.

اگر چنانچه CIA خوش‌بينی زيادی دارد، در اينکه ايران تا ساخت بمب اتمی، حداقل ده سال فاصله دارد (و معمولا برای پيش‌بينی بدترين حالت‌ها را در نظر می‌گيرند) هنوز زمان زيادی برای شکيبايی در مذاکرات وجود دارد و نيازی به چنين صحنه‌سازی‌هايی نيست.

2006-01-17T11:38:00.000+03:30

ايـران در مـکاشفات غـیبی پـافشاری می‌کند

پويا ارجمند

Pooyaarjomand@gmail.com

کِنِس آر تيمرمن Kenneth R Timmerman در مقاله‌ای که در رسانه‌ی "استراليايی” The Ausralian با عنوان "ايران در مورد دريافت‌های آسمانی تعصب می‌ورزد" منتشر شده، به ادعای محمود احمدی‌نژاد در مورد احاطه‌ی هاله‌ای از نور - هنگام سخنرانی در سازمان ملل- و چيزهايی که ريشه‌ی اين ادعا و ساير گفته‌های مشابه است پرداخته است.

در راستای مذاکراتِ پيرامون مسائل هسته‌ای ايران، يکبار ديگر اهميت حياتی اين نکته که رئيس‌جمهور جديد ايران، محمود احمدی‌نژاد دارای درک درستی است مطرح است. نويسنده سپس می‌گويد، شايد بهترين جائی‌که توانست آغاز شناختن جهانيان در يک منظر کوتاه از احمدی‌نژاد و برنامه‌های افراطی‌اش باشد، در جريان مجمع عمومی سازمان ملل بود. هنگامی‌که احمدی‌نژاد در جريان سخنرانی‌اش در مجمع عمومی سازمان ملل احساس کرد که بوسيله‌ی هاله‌ای از نور احاطه شده است، او منظورش نور صحنه سخنرانی نبود. او گفت آن نوری از عرش بود. احمدی‌نژاد تجربه‌ی آن‌جهانی‌اش را در ديداری با يک آيت‌اله‌ برجسته مطرح کرد. - قطعه‌ای از فيلم اين ديدار در سايتی که طرفدار حکومت است (بازتاب) قرار داده شده است-

بنا به اين نسخه، احمدی‌نژاد گفت، يکی از اعضای هيئت همراه، در جريان اولين سخنراني(احمدی‌نژاد دو بار در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد) به او از هاله‌ی نور سخن گفته است. اين فرد به احمدی‌نژاد گفته، "هنگامی‌که شما سخنانتان را با بسم‌اله آغاز کرديد، من ديدم که نوری آمد و شما را در برگرفت و تا انتها (سخنرانی)شما را محافظت می‌کرد. احمدی‌نژاد هم تاييد کرد که احساسی از حضور چنين چيزی داشته است. احمدی‌نژاد به آيت‌اله جوادی‌آملی گفت، "خودم هم آنرا حس کردم، بطور ناگهانی فضای آنجا تغيير کرد و برای 28-27 دقيقه، رهبران جهان نمی‌توانستند پلک بزنند ... . آنها چشمها و گوش‌هايشان را برای شنيدن پيام جمهوری اسلامی باز کرده بودند."

نويسنده‌ی مقاله سپس می‌گويد، اگر اين تصور احمدی‌نژاد در راستای اظهاراتش و کردارش در مورد باور داشتن به آخر الزمان و مهيا کردن خودش برای بازگشت امام شيعيان نباشد، موقعيت سياسی‌اش را مورد ترديد قرار می‌دهد. مسلم است که برنامه‌های شک‌برانگيز هسته‌ای ايران که می‌تواند به توانايی تسليحات هسته‌ای ختم شود، با وجود يک رهبری که الهامات اينچنينی دارد، نگران‌کننده است. علاوه بر همه‌ی اينها، اين کسی که تازه آمده (احمدی‌نژاد) متعهد شده که از نيروهای جديد برای از بين‌بردن اسرائيل از صحنه‌ی جهان و ويرانی آمريکا بهره بگيرد. در سخنرانی 16 نوامبر وی به روحانيون برجسته‌ای که از سراسر کشور در تهران گردهم آمده بودند، در سخنانی گفت که رسالت اصلی دولت او، فراهم‌ساختن مسير ظهور امام مهدی (عج) (خدا در ظهورش تعجيل فرمايد) است. در اعتقاد مسلمانان شيعه، امام مهدی در سال 941 ميلادی غايب شد و مسلمانان شيعه در انتظار ظهور مجدد او هستند. بنابر اعتقادات آنان، وی هنگامی‌که برگردد به مدت 7 سال حکومت می‌کند، پيش از آنکه عدالت جهانی برقرار شود و جهان پايان يابد.

احمدی‌نژاد می‌گويد که "ايران در آماده‌ساختن خود برای ظهور امام مهدی، بايد متحول شود و به جامعه‌ای پيشرفته، قدرتمند و الگوی جوامع اسلامی تبديل شود." وی می‌گويد، "ايرانيان بايد از هر چيزی که آموزش‌های فرهنگ غربی را دارد خودداری کنند، و از زندگی مجلل و چيزهايی که خارج از تعادل است پرهيزند."

احمدی‌نژاد آغازگر بحث‌های زيادی در ارتباط با دوازدهمين امام بوده است و شايعه‌ای است که زمانی که او شهردار تهران بود، طرحی برای ايجاد شهری برای بازگشت امام مهدی در دست داشته است. دستيارهای احمدی‌نژاد شايعه‌ی ديگری را تکذيب کرده‌اند که بيان می‌کند، احمدی‌نژاد به اعضای کابينه‌اش گفته که هر کدام، يک ميثاق‌نامه با امام دوازدهم بنويسند و در چاه نزديک شهر مقدس قم بياندازند، که به اعتقاد برخی، جائی است به امام پنهان می‌شود.

آنهايی که درستی اين شايعه را مطرح می‌کنند، بيان می‌دارند که بنا به تصميمی که کابينه‌ی وی در همان روزهای ابتدايی مسووليتش گرفت، مبلغ 17 ميليون دلار برای نوسازی مسجد جمکران اعتبار قرار داد، جائيکه مريدان دوازدهمين امام برای قرن‌هاست که نماز می‌گزارند.

در حالی‌که مسلمان شيعه زيادی به دوازدهمين امام معتقدند، يک تشکيلات غير آشکار قديمی (انجمن حجتيه) از روحانيون قدرتمند، علنا دولت جديد را به تغيير سياست‌های دولت براساس اين اعتقادات توصيه می‌کند. اين جريان بوسيله‌ی آيت‌اله مصباح‌يزدی هدايت می‌شود، کسی که خيلی جاها در کنار احمدی‌نژاد پديدار می‌شود. انجمن حجتيه، توسط بسياری از شيعيان، گروهی تندرو و بی‌فکر در نظر گرفته می‌شود. در طول سالهای اوليه‌ی انقلاب، هنگامی‌که آيت‌اله خمينی افکار اين گروه را بسيار افراطی يافت، آنها مجبور شدند به‌سرعت به سوی تشکيلات زيرزمينی، خود را سوق دهند.

از هنگامی‌که در ماه اوت گذشته، احمدی‌نژاد محل کارش را تحويل گرفت، مريدان و اعضای انجمن حجتيه را در کابينه و مناصب دولتش بکار گرفته است. او وزير اطلاعات و امنيت را که تا حد زيادی از محمد خاتمی خط می‌گرفت، با يکی از افراد سرکوب‌گر که با نيروهای غير دولتی متعصب و بسيج هم‌پيمان است جايگزين کرده است، با اين هدف که مخالفان بالقوه رژيم را درهم بشکند.

در حالی که رهبران جهان خود را برای مواجهه با، به مبارزه‌طلبيدن آژانس بين‌المللی انرژی اتمی توسط ايران بر سر برنامه‌های هسته‌ای آماده می‌شود، ما بايد بشنويم رهبران ايران چه می‌گويند، همانطور که مراقب اين هستيم که آنها چه کار می‌کنند. تعصب مذهبی همراه با تسليحات هسته‌ای، ترکيبی خطرناک می‌سازد که جهان از توانِ تحمل آن بر نمی‌آيد.

کِنِس آر تيمرمن، Kenneth R Timmerman مدير اجرايی بنياد دموکراسی برای ايران است.(www.iran.org) و نويسنده‌ی شمارش به‌سوی بحران است.

2006-01-16T18:25:00.000+03:30

آخوندها، آئـينه‌ی درون بسياری از ايرانيان هستند

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

دوشنبه، 26 دی‌ماه 1384

اين تصور نادرستی است که بيان شود، "آخوندها يک موجوداتی هستند که ايرانی نيستند و نسل‌شان به اعراب باز می‌گردد و ... ." من نمی‌دانم تا کی می‌خواهيم اينطور کينه‌توزانه و بدون هيچ سند و مدرک و دليل منطقی، شاهد اين باشيم که فقط حرفِ مفت از دهان برخی‌ها خارج می‌شود. می‌نشينند و در چت‌روم‌ها بر سر اين بحث می‌کنند که خمينی زاده‌ی اراک بوده، يا اصليت‌اش به هند بر می‌گردد. يکی هم که خيلی به خيال خودش کاشف موضوع با اهميتی است می‌گويد، اين که خمينی برخی کلمات را اينطوری ادا می‌کرد شبيه آن مناطق هند و کشمير است! من نمی‌دانم اين چه چيزی را حل می‌کند؟ خمينی چه هندی بوده باشد، چه بچه‌ی خمين- در استان مرکزی- و چه نسل‌اش به جايی ديگر برسد، ملتی را همراه خود کرد، اگر قرار است چيزی بررسی شود و اهميت اساسی داشته باشد اينست.

آنهايی که آخوندها را جدا از مردمی می‌دانند که دزدی می‌کنند، دغل‌کار هستند و راه‌و بيراه رنگ عوض می‌کنند، نمی‌خواهند حقيقت را گوش کنند، گوش‌شان برای اين حرف‌ها سنگين است، چرا که شايد خودشان هم يکی از متهمان در رسيدن ايران و ايرانيان به وضع امروز باشند. اگر در زمان جنگ آن افرادی که امروز در بازار هم هستند، در جاهای مختلف کسب‌و کار دارند نبودند، خيلی وضعيت مردم ما بهتر بود. مردم ما بچه‌های خودشان را به جبهه می‌فرستادند، آن‌وقت، آقا جنس انبار می‌کرد، جنس کوپنی مردم را در بازار آزاد می‌فروخت. تعجب نکنيد که اين حرفها از زبان من گفته می‌شود، نگوييم که چون اين حرف‌ها را فلان بسيجی خشونت‌طلب می‌گويد، ديگر نبايد گفت. حرف حقی است. همين الان هم کسانی هستند که شير يارانه‌ای را به مردم نمی‌فروشند، اينها دست‌شان به‌دهنشان هم می‌رسد و برای نان شب هم دست به اين کارها نمی‌زنند. همين امروز در دانشگاه‌ها و بسياری از مدارس کشور، کسانی هستند که کم‌کاری که هيچ - چون اين از بديهيات کارمندان ايرانی است- بلکه وسايل و تجهيزات را به‌صورت غير قانونی يا بهره‌‌برداری می‌کنند يا اصلا بر می‌دارند.

مخالفان بی‌مايه‌ی جمهوری اسلامی

در جايی که قرارست به اصل‌و نسب خمينی برسيم، در آنجا هر کس سند و مدرکی دارد ارائه کند، اما اگر کسی وقتی بخواهد سياسی صحبت کند، درباره‌ی انقلاب و تاريخ ايران صحبت کند، جای طرح اينگونه مسائل نيست. اين صحبت‌ها با صحبت آن مرتيکه که در شبکه‌ی ماهواره‌ای با سبيلش ور می‌رود و جفنگ می‌گويد و آن فردی که زنگ می‌زند و درباره‌ی اين کارهای او حرف می‌زند، چه تفاوتی دارد؟ يارو در قلب پيشرفت و تمدن با هيبت 30 سال پيش درباری‌اش جلوی دوربين می‌آيد و اون خانم هم همچين آرايش می‌کند که چندش‌آورترين چهره‌های تلويزيونی جمهوری اسلامی نيز نمی‌توانند اينقدر انسان را بيزار کند. به نظر من اينها از جانب رژيم حمايت می‌شوند که اين شکل و قيافه‌ی بزک شده را درست کنند و جفنگياتشان را با آن مسخره‌بازی و ادا و اطفار اجرا کنند. مگر می‌شود کسی در جايی که برترين مجری‌های تلويزيونی و متشخّص‌ترين و متين‌ترين چهره‌های تلويزيونی وجود دارد سالهای سال زندگی کند و هيچ چيز از آنها نياموزد و مثل کسی که هيچ چيز نمی‌فهمد، به اجرای بدقواره‌ی خود دل‌خوش باشد، من که مطمئنم اينها همه از جايی تغذيه می‌شوند.

می‌گويند، "تلويزيون لاريجانی - جديدا می‌گويند، ضرغامی- چرند است"، اما برنامه‌های اين شبکه‌های ماهواره‌ای که خيلی بدتر است. اين پروژه‌ی هَـخا را ديديد؟ خب اين با سريال‌ها و مسخره‌بازی‌های تلويزيون جمهوری اسلامی خيلی فاصله‌دار است؟ اين که اين مجری‌های اين شبکه‌ها اصرار به زدن کروات دارند برای چيست؟ نمی‌دانند در ايران چنين چيزی نامتعارف است و اگر قصد دارند برای عوام صحبت کنند، لااقل بايد ظاهرشان طوری باشد که مردم در ابتدا يک مقاومتی درون‌شان ايجاد نشود. من اگر بخواهم از اين صحبت‌ها کنم زياد است و افاقه هم نمی‌کند. من يک نظر ديگر هم چندان بيراه نمی‌دانم اينکه اين افراد پولهای يامفت ملت را زمان انقلاب بردند آنجابرای دل بی‌صاحاب خودشان اين کارها را ترتيب داده‌اند.

چه کسانی مقصران پیش‌آمدن وضعيت امروز هستند؟

چطور می‌توان از آخوندها انتقاد کرد و آنها را باعث بدبختی مردم دانست، در صورتی که پول برای بسياری از کارهای اشتباه از جايی ديگر تامين می‌شود. چرا خود را به نادانی می‌زنيم. آخوندها همان‌هايی هستند که محمدرضا شاه بسياری از آنها را در کنار خود داشت و بعد هم آن فاجعه را در مدرسه‌ی فيضيه انجام داد و آنها را در مقابل خود ديد. مردم ما هستند که از يک آخوند، خمينی می‌سازند و از يک فرد ملی‌گرا مانند مصدق، يک مزدور انگليسی- آمريکايی. البته اينها در تاريخ ثبت خواهد شد، اما حماقت کسانی که همه‌ی چيزهايی که می‌بينند، به آخوند نسبت می‌دهند و بدتر به مذهب ايرانيان مرتبط می‌سازند هم ثبت خواهد شد.

گيرم که آخوندها روضه‌ی امام حسين می‌خوانند و برای حضرت علی آن فضايل را ذکر می‌کنند و خودشان يک روش ديگری دارند، خب! اين دليل اينست که ما امروز مردم‌مان به هم کَلک می‌زنند؟ اين دليل اينست که يارو با داشتن يک زندگی نسبتا مناسب، دست به جنايت و تبهکاری می‌زند؟ بر گرديم تاريخ مان را ببينيم، خواهيم ديد که ملتی چگونه هستيم؟

اگر قرار است متهمان اين وضعيت مورد محاکمه قرار گيرند، از يک نگاه، متهمان رديف اول حاکمان جامعه هستند، اما اين ديد تنها يک ديدی است که به دنبال مجرم می‌گردد و می‌خواهد مجرم را مجازات کند، اما آب از سرچشمه آلوده است. آيا بردن شاه و آوردن آخوند ما را به اسلام،حتی همان اسلام ارتجاعی که موردنظر آخوندها است، نزديک کرده؟ چه کسی اين ادعا را دارد، بيايد برای من بيان کند که به چه علت‌ها و دلايلی و با چه استنادات و مدارکی چنين حرفی را می‌زند؟ حتی خود آخوندها هم اذعان می‌کنند که ظواهر جامعه نسبت به قبل از انقلاب خيلی مسائل را که داشت از دست داده و در باطن نيز که اصلا هيچ صحبتی نمی‌توان کرد که چه مسائل اخلاقی - همچون صداقت، پاکدامنی، درست‌کاری، گذشت و فداکاری... .- که وجود داشت، بسيار کمرنگ شده است.

بهتر است بجای احساساتی شدن و وانمود کردن اينکه فضای واقعی ايران را می‌شناسيم و شروع به نسخه‌پيچيدن‌های بی‌کارشناسی کنيم، قدری از پوستينی که بر روی بسياری از واقعيات انداخته‌ايم، کنار زده و به مسائل نگاه کنيم. من به خودم و همه‌ی آنهايی که بيشتر اينطوری هستند می‌گويم.

نقد مقاله‌ی يک مخالف دوآتشه‌ی ضد رژيم

منظورم تنها مقاله‌ی آريا نيست، ايشان نيز به تناسب آنچه از ايران در می‌يابند، مطالبی را مطرح کرده‌اند. من آمادگی مناظره و مباحثه با هر کسی را دارم که طرفدار اينست، مشکل اصلی ايرانيان آخوندها هستن. بهتر است بگوييم مشکل اصلی ايرانيان، "فرهنگ و هويت خودخواه آنهاست". اصلا ايرانی‌ها اهل شنيدن حرف نيستند و فقط دوست دارند خودشان راببينند (خودبينی) از موضوعات مورد علاقه‌ی خود تعريف و تمجيد کنند (خودپرستی) و منافع و مصالح خود را جستجو کنند (خودخواهی) و به همه‌ی اينها فريفته و غره شوند (غرور) و در حالی که هيچکدام از اينها نيز پايه‌ی درستی نداشته باشد، از حرف‌شان عقب‌نشينی نمی‌کنند و حاضر به پذيرفتن حق نيستند.

يک تمايز آشکار ميان تفکری که می‌گويد، "فقط آخوندها مقصر هستند" يا "ريشه‌ی مشکلات ما مذهب و دين است" با تفکری که می‌گويد "آخوندها از بی‌هويتی و فرهنگ‌های اشتباه ما" بهره می‌گيرند وجود دارد. اين تمايز، خط و مسير بسياری را از هم جدا می‌کند. آنهايی که می‌گويند مشکل از آخوند، ولايت‌فقيه، مذهب، اسلام، خرافات و فرهنگ اينها نشات می‌گيرد، در واقع معنی سخن‌شان اين می‌شود که اگر آخوندها بروند، اگر آخوندی وجود نداشته باشد، اگر مردم ايران مذهب و دين و به‌اصطلاح اين افراد، فرهنگ و خرافات (دينی و غير دينی) را کنار بگذارند، مساله حل می‌شود. اين يک حرفه ايده‌آليستی است. اينکه خرافات و چيزهای اشتباه را کنار بگذارند بسيار کلی است، اما در مورد کنار گذاشتن آخوندها من معتقدم اين اصل کار نيست. من جزو دسته‌ای هستم که می‌گويم بايد نگذاشت فرهنگ و بستری برای بهره‌گيری آخوند و غير آخوند فراهم شود.

ما زمان ناصرالدين‌شاه، مظفرالدين‌شاه، فتحعلی‌شاه و رضا شاه و محمدرضا شاه مگر شاه نداشتيم، اما وضعيت کشورمان چطور بود؟ مساله دين و مذهب هم نيست. امروز اگر مردم ايران همين اداهايی که به‌عنوان شيعه‌گری می‌بينيم در می‌آورند نبود و همين ذره اخلاق هم که جامعه را نسبتا حفظ کرده حاکم نبود، می‌ديديد که چطور اين مردم متمدن يکديگر را پاره‌پاره می‌کردند. مشکل کسانی که با دين می‌ستيزند و از آخوند خرده می‌گيرند و به حامی آخوند و کمک‌کننده وضعيت فلاکت‌بار مردم اصلا نمی‌پردازند، يک مشکل ساختاری نيست، بلکه ريشه‌ای است.

تجربه به من نشان داده است که بيشتر افرادی که اينگونه می‌انديشند، جزو کسانی هستند که از عموم و توده‌ی مردم محسوب نمی‌شوند. اينکه گفته می‌شود توده‌ی مردم، برخی سوال می‌پرسند که اينکه می‌گويی توده‌ی مردم يعنی چه؟ ببينيد يک تقسيم‌بندی که برای من بيشترين اعتبار را دارد، تقسيم‌بندی براساس درآمد و ثروت است. اکنون در جامعه‌ی ما نزديک 15 درصد مرفّه و بسيار ثروتمند هستند، نزديک به همين حدود بسيار فقير و مسکين (کسی که به لوازم اوليه‌ی زندگی مانند، پوشاک و خوراک مناسب و مسکن نيازمند است و فاقد آن است) و چيزی حدود 70 درصد طبقات مختلف متوسط، نزديک به آن نسبتا متوسط و با درآمد خوب را تشکيل می‌دهند. من معتقدم که توده‌ی مردم نه آن 15 درصد بالا هستند و نه آن 15 درصد پايين، آن هفتاد درصد هم تماما نيستند، چون کسی که ماهيانه 400 هزارتومان درآمد دارد در اين فاصله قرار دارد و کسی که چند ميليون هم درآمد دارد در اين قسمت قرار می‌گيرند. منظورم از توده‌ی مردم، بيشتر جمعيت ايران هستند که درآمدشان (يک خانواده) از 150 هزارتومان تا 500 هزارتومان در ماه است.

می‌گويند: در دنيا پول است که اهميت دارد، اما در ايران پول، تنها اهميت ندارد، بلکه حرف اول و آخر را می‌زند. هيچگاه از يک پولدار نخواهيد که در مورد فقر، صـادقـانـه سخن بگويد. ذکر اين داستان زيبای انگليسی که البته بسيار مشهور است خالی از لطف نيست؛ سر کلاس، معلمی به شاگردانش می‌گويد که وضعيت زندگی يک خانواده‌ی فقير را در يک انشاء تشريح کنند. از قضا يکی از اين شاگردها که وضع مالی خيلی خوبی هم داشت، درک‌اش از وضعيت فقرا مثل برخی از ايرانی‌ها بود، او در انشاء خود نوشت، "يک خانواده‌ی فقير، مستخدم‌شان فقير است، باغبان‌شان فقير است و ... ." ننگ است که انسانی خود را ايرانی بداند در حالی که گردش مالی ماهانه او چند ده ميليون تومان است و ماليات دقيق و قانونی‌اش را به دولت نمی‌دهد.

برخی از ايرانی‌هايی که انگار خيلی ايرانی تشريف دارند، هم از توبره می‌خورند و هم از آخور. وقتی بهشان می‌گويی تخم کن می‌گويند، شترم و وقتی قرار است باری ببرند، مرغ می‌شوند. از يک‌طرف زير سايه‌ی دولت از هر جور رانت و رابطه استفاده می‌کنند و بعد می‌گويند که برای يک لقمه نان زير چه خفتی که نمی‌رويم و بعد هم می‌گويند، بايد از اين دزدها هر چه می‌توان گرفت. بعد که وضع‌شان حسابی خوب می‌شود، از ماليات فرار می‌کنند و می‌گويند، اين پولها را دولت می‌گيرد و به فلسطين و و ... . می‌فرستد و به دست مردم محروم ما نمی‌رسد. انسان دلش برای اينهمه انسانيتی که در اينها موج می‌زند و راهی برای بروز و ظهور ندارد، ميسوزد!!! آنوقت يک عده‌ی بی‌انصاف، به اين انسانهای شريف می‌گويند "بی‌غيرت"!!!

خب يکی نيست به اين مغزهای متفکری که حساب دولت جمهوری اسلامی دارند که چقدر به حزب‌اله و فلسطينی‌ها کمک می‌کند، بگويد آمار بدبخت و بيچاره‌های کشور خودمان را دارند؟ من از آنها سوال می‌کنم، گيرم که دولت ما يک دولت بی‌خاصيت و بی‌لياقت و هرچه که شما می‌گوييد باشد، اما شما که دست‌تان می‌رسد کاری انجام دهيد. شايد بگوييد،مگر من بنگاه خيريه دارم و يا مگر بايد به هر گدايی که جلويم سبز می‌شود پول بدهم؟ نه! اما می‌توانی که به بيمارستان‌ها بروی و ببينی که چند نفر آدم درست‌و حسابی بخاطر اينکه پول عمل ندارند، نمی‌توانند جراحی کنند و در بخش عمومی با مراقبت‌های معمولی در انتظار رسيدن اجل‌شان هستند. واقعا به اين فکر می‌کنيد، اينها با شما هموطن هستند و بعد اينقدر بی‌تفاوت هستيد؟

قلم به‌دستانی که می‌خواهند نسخه‌ی تغيير رژيم ايران را بپيچند، من می‌گويم اين کار بدون تحولات عميق در درون مردم ممکن نيست. فکر می‌کنيد وضعيت مردم ايران در دستان خامنه‌ای، احمدی‌نژاد و يک مشت آخوند است؟ در ظاهر بله! اما واقعا نه! حتی آخوندها نيز بازيچه‌ی دستان پولدارها هستند. من طرفدار مارکسيسم نيستم! اين شده يک انگ و برچسب، تا يکی عليه دزدها و مفت‌خورها صحبت می‌کند، متهم به مارکسيسم می‌شود. خدا را شکر که مطالب ما به نفع ليبراليسم و دموکراسی غربی بوده و کاملا در محکوميت نظام‌های ضد انسانی کمونيستی. تنها چيزی که در رابطه با اين موضوع خواهان آن هستيم، اينست که مالياتِ عادلانه از شغل‌های پر درآمد گرفته شود، به‌نحوی که سهمی متعادل نصيب جامعه شود.

احمدی‌نژاد شعار عدالت‌طلبی می‌دهد، اين نيز ظاهرا با خواسته‌ی ما در يک راستا است، اما احمدی‌نژاد در جاده‌ای انحرافی که تنها سرعت‌اش زياد است، عدالت را جستجو می‌کند و آنچه خواسته‌ی اوست بسيار بيشتر شبيه، توزيع مساوی درآمد ميان متوسط و فقير است. احمدی‌نژاد طبقه‌ی متوسط جامعه را مورد ضربه‌ی عدالت‌خواهانه‌ی خود قرار داده، تا چيزی به فقرای جامعه بماسد. اين حرف نمی‌تواند از روی عدالت‌طلبی گفته شده باشد، "از اين پس ديگر رانت‌خواران نمی‌توانند از بيت‌المال به نفع خود بهره گيرند"، در صورتی‌که قسمت تکميل‌کننده‌اش يعنی، "بازپس‌گيری آنچه از بيت‌المال به‌صورت غير قانونی و نادرست برداشت شده" ضميمه آن نشود. اگر احمدی‌نژاد در گفتار خود صداقت داشت، لحظه‌ای درنگ در کمک به دولت او در من و بسياری ديگر ايجاد نمی‌شد، اما افسوس که او نيز نمی‌خواهد ريشه‌های فساد را قطع کند، چرا که درآن‌صورت بايد قيد نظام را - به‌صورت کنونی آن - بزند.

تفاوت عدالت موردنظر احمدی‌نژاد و عدالت واقعی

احمدی‌نژاد يک رئيس‌جمهور حقيقتا مردمی نيست، چرا که برای او "حـفظ نـظام" به‌صورت فعلی آن، اصل است و بلکه در صورتی‌که رسيدگی به وضعيت مردم، به قيمت خراب‌شدن "چهره"‌ی برخی تمام شود، او حاضر به چنين کاری نيست. شاهد تعلل و اتلاف‌وقت از سوی دولت او برای اعلام اسامی مجرمان کلان اقتصادی هستيم. در صورتی‌که وجود يک اتهام به يک کارمند دولت، موجب اخراج و آبروريزی او می‌شود و او از مناصب دولتی منفصل می‌شود، کسانی که جرمشان محرز است از سوی دولت و قوه‌ی قضائيه‌ی جمهوری اسلامی تحت شرايطی ناعادلانه حمايت می‌شوند. شايد پيوند ميان دزدها و مجرمان غير حکومتی با رانت‌خواران دولتی و تهديد اين افراد به کشيدن آنها به پايين، اينهمه دعوا و قشقرق به‌راه انداخته.

مگر می‌شود يک فرد، تنها به اين دليل که يک اعتراض‌نامه‌ی اينترنتی را امضاء می‌کند و در وبلاگ‌اش می‌گويد، در ايران جنايت می‌کنند و حکومت فلان و بيسار می‌کند، خود را ايرانی اصيلی که وظيفه‌اش و آنچه از دست‌اش بر می‌آيد را انجام داده بداند. من از زبان ميليونها نفری که در ايران هستند و زبان گفتن هزاران درد نگفته‌شان را ندارند، عرض می‌کنم که شما درباره‌ی ايرانيان تحت ظلم سخن نگوييد. حقيقتا اين افراد با چنين ادا و اطفارهايی می‌خواهند خود را چيزی که نيستند نشان دهند و اين کارها هم صرفا از روی هوس و خودخواهی‌شان است، و الا اينها دلشان برای اين ايرانی‌ها نسوخته.

خودمان را خيلی گول زده‌ايم، اگر دل‌مان برای معلمان سوخته است! اين افراد بيشترين ظلمها را به مردم ايران کرده‌اند. بسياری از معلمان در کلاس‌های درس برای اينکه کمتر خسته شوند، از درس می‌زنند و استعدادهای بسياری به‌جهت نداشتن پايه‌ی قوی از راه‌يافتن به مقاطع بالا و همچنين دانشگاه دولتی باز می‌مانند و از آنجا که تنها کسانی که وضعيت مالی خوبی دارند، می‌توانند از عهده‌ی خرج شهريه‌ی دانشگاه آزاد، غير انتفاعی، علمی کاربردی، شبانه و ... . برآيند، بنابراين سهمی در دانشگاه ندارند. اگر امروز می‌بينيم که با وجود اين شرايط، افرادی پيدا می‌شوند که از ميان طبقه‌ی محروم و نه‌چندان با امکانات به دانشگاه دولتی راه پيدا می‌کنند، در درجه‌ی اول استعداد و پشتکار شخصی خودشان بوده و در بخش بعدی شايد معلمانی وظيفه‌شناس او را تعليم داده‌اند.

از کارگران ايرانی سخن می‌گوييم، اينها محروم‌ترين قشر جامعه‌ی ما نيستند. ما از چه کارگری سخن می‌گوييم، آيا کارگری که 350.000 تومان حقوق می‌گيرد، در مقايسه با جوانی که همان کار را انجام می‌دهد و 150.000 تومان دريافت می‌کند شايسته‌ی اينست که برايش آه و فغان راه بياندازيم؟

قدرندانستن زمان و فرصت‌ها، علت اصلی عدم پيشرفت ايرانيان

اين حقيقتی انکارناپذير است که ما ايرانيان خيلی اهل افراط و تفريط هستيم. نويسنده‌ی وبلاگ کيهانگشت می‌نويسد که ما يک مشکل تاريخی در ميان مردم ايران می‌بينيم و آن اينست که "کار امروز را به فردا می‌اندازند" اما من می‌گويم مردم ايران بسياری از کارهايی که نبايد امروز انجام بدهند و آينده آن را مهياسازی می‌کند را بسيار عجولانه در پی انجامش هستند. خود من دارای چنين مشکلی هستم و بسياری از چيزها را که بايد به گذر زمان بسپرم، سعی می‌کنم با وقت و انرژی زياد تغيير دهم که اين "بی‌فايده" است. بزرگترين خبط (بيراه رفتن) ملت ايران در دوره‌ی معاصر، "انقلاب سال 57" بود، منظور اينست که اين انقلاب نبايد اينقدر ناپخته انجام می‌گرفت تا مقدمات به بيراه رفتن را فراهم کند.

کاملا می‌توان درک کرد که مردم ايران بيشتر اهل انجام ندادن به‌موقع کارها از اين حيث که به بعد موکول می‌کنند هستند و اين در جا‌ی‌جای تاريخ ما موج می‌زند و می‌بينيم که در لايه‌های ميانی و پايين جامعه به مرزی تخدير کننده و استيصال‌آور تبديل شده است. من که اميدوارم اين مرض هرچه سريعتر از جامعه‌ی ما رخ بر بندد و ما نيز مانند ساير نقاط دنيا وقتی قرار است اتفاقی بيفتد که صلاحمان در آن نيست، به‌موقع حرکتی نشان بدهيم و اينقدر هرهری مسلک نباشيم.

2006-01-16T00:03:00.000+03:30

آنـچه مـقاله مـی‌گويد؛ نـقد مـقاله‌ی يک اصلاح‌طلب حکومتی

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

متاسفانه يا خوشبختانه، مقاله‌نويسی در ايران ظاهرا برای بسياری از به‌اصطلاح نويسندگان، يک راه پول درآوردن است تا يک وسيله‌ی آگاهی‌بخش. هر تازه‌راهی به خود اجازه می‌دهد بدون کمترين مطالعه و تحقيقی، هر برداشتی که از موضوعات مختلف و بعضا پيچيده دارد، با يکسری کلمات جسته و گريخته از اينجا و آنجا بهم بچسباند و تحت‌عنوان "مقاله" در سايت‌ها و روزنامه‌ها منتشر کند. سعی می‌کنيم که به شناسائی خطوط چنين مقاله‌نويسانی بپردازيم و شما را با گرايش‌هايی که اين افراد دارند و نوع نگاه‌شان آشنا سازيم. اين جريان را که در ميان رسانه‌‌های نوشتاری و بخشی از سايت‌های خبری فارسی، بيشتر، نويسندگان و مسوولان روزنامه شرق هدايت می‌کنند، از طرف جريان‌های اصلاح‌طلب و بخصوص طيف تحکيم‌وحدت و مجمع روحانيون و جبهه‌ی مشارکت اسلامی تقويت و هدايت می‌شود.

مقاله‌ای که برای بررسی در اين پيام انتخاب کرده‌ايم، در سايت "ادوار نيوز" منتشر شده است. (اين سايت که هم خبری است و هم به‌اصطلاح تحليلی، مقاله‌هايی را که تحکيم‌وحدتی‌ها می‌نويسند منتشر می‌کند.) مرتضی اصلاحچی، در نوشته‌ی خود با عنوان "فلسطين مهم است، اما نه به قيمت ايران" چيزهايی نوشته که انسان‌های تيزبين را به ياد سخنان تندروهای ايران می‌اندازد.

در خواندنِ نوشته‌ها و شنيدن سخنرانی‌های اصلاح‌طلبان حکومتی همواره به اين نکات دقت کنيد:

اول اينکه آنها اصولا سخنی به‌قطع و يقين نمی‌گويند و چيزهايی که بسيار واضح و مبرهن است، در کلمات آنها به‌صورت روشن بيان می‌شود. دوم اينکه بيشتر حرف‌های آنها در رد و يا اثبات چيز خاصی نيست، بلکه بيشتر در توجيه وضعيت موجود است و بيشتر يکی به نعل و به ميخ‌زدن شبيه است. و نکته‌ی آخر اينکه آنها می‌خواهند طوری صحبت کنند که اپوزيسين تصور کند که آنها چيزهايی قابل دفاع بيان می‌کنند و در عين‌حال سنت‌گراها و طرفداران جمهوری اسلامی را به ذوق آورد که "اين افراد در دل‌شان چيزی نيست و حرف‌هايشان قابل‌شنيدن است" و تـهديدی برای آنها محسوب نمی‌شود" و به‌قول رهبری جمهوری اسلامی که در مورد دشمنان نظام جمهوری اسلامی تقسيم‌بندی‌ای کرده بود، "دشمن بی‌خطر" محسوب ب‌شوند. البته من معتقدم که طيف بسياری از سنت‌گراها؛ جريان اصلاح‌طلب و اين افراد را حتی دشمن بی‌خطر نمی‌دانند، بلکه حامی و ياری‌کننده‌ی رژيم می‌دانند.

اين تفاوت ظريف، ميان آنچه مقاله می‌گويد با آنچه می‌خواهد بگويد وجود دارد. اينکه مقاله چه می‌گويد؟، از ديد همه فکر می‌کنم روشن باشد، همان سطح نوشته‌ها و برداشتی است که عموم افراد از آن دارند، اما اينکه مقاله درصدد است که چه چيزی بگويد، قدری عميق‌تر بايد بررسی شود. ممکن است يک مقاله ظاهرا هيچ چيزی نخواهد بگويد، اما خيلی حرف‌ها گفته باشد. تفاوت گزارش و مقاله اينست که ما در مقاله تنها با ذکر اعداد و رقم، بررسی چگونگی ايجاد تحولات، نظرات و خيلی چيزهای عـينی و مـشهور روبه‌رو نيستم، بلکه با يک "بـرداشت" و "نـظر" که از ديدی خاص به مسائل نگاه می‌کند مواجه هستيم.

مثالی می‌زنم: در گزارشی می‌خوانيم که "تعداد زنان ايرانی در مقايسه با مردان، بيشتر است" اين يک گزارش است و تعداد و رقم آن وجود دارد. يک مقاله‌نويس اجتماعی اعداد و رقم را می‌گيرد، گزارش را می‌خواند و از يک زاويه شروع به بررسی می‌کند و در مقاله‌ای با عنوان "زنان فرصت کمتری برای ازدواج دارند" به تحليل چرايی و چگونگی وضعيت موجود می‌پردازد. اين نويسنده در مقاله‌اش سعی می‌کند که به بروز مشکلاتی که ممکن است از اين ناحيه متوجه زنان شود پردازد. اين نويسنده ممکن است با استدلال‌هايی که رقم و آمارها آن را پشتيبانی می‌کند، نظرش را اينطور بيان کند که "مهريه‌ی بالا"، "نداشتن شغل مناسب برای آقايان" و ... . دليل اصلی عدم تمايل به ازدواج است و ... . يک نويسنده‌ی ديگر ممکن است به موضوع به‌صورت ديگری نگاه کند و تيتر مقاله‌ی خود را اينطور بگذارد "بحران اجتماعی، زنان را هدف قرار داده" و در مقاله‌ی خود بيشترين تمرکز را بر روی دلايل فرهنگی و اجتماعی بگذارد و از ديد ديگری به قضيه نگاه کند. اين نويسنده می‌خواهد بيان کند که مشکل اين نيست که دختران ازدواج نمی‌کنند و يا تعداد دختران در فاصله‌ی يکی- دو درصدی بيشتر از پسران است، بلکه مشکل اينست که دست‌کم نيمی از زوجين جوان، ازدواج‌شان به طلاق منجر می‌شود و اين خود باعث می‌شود که بحران‌های فرهنگی و اجتماعی ايجاد شود و زنان بيوه و مسائل ... . ايجاد شود. اين نويسنده از اين موارد نتيجه می‌گيرد که بهترين کار برای اينکه مشکل حل شود، اينست که ثبات خانواده‌های موجود را تقويت کرد و اين حل ريشه‌ای موضوع است، در عين‌حال به مشکلات معيشتی و ... . رسيدگی کرد.

نقد مقاله‌ی يک اصلاح‌طلب در مورد مساله‌ی فلسطين

در مقاله‌ی مرتضی اصلاحچی که يکی از نمايندگان طيف به‌اصطلاح تندروتر اصلاح‌طلبان، يعنی تحکيم وحدت و دانشجويان اصلاح‌طلب است، همان مواردی را می‌خوانيم که در روزنامه‌های کيهان، رسالت، حمايت، جوان و همشهری به‌دست افرادی چون حسين شريعتمداری و ... . نوشته می‌شود. بايد يکبار هم که شده اين سوال را مطرح کرد که آيا ما در مورد فلسطين با جنگی ناعادلانه - از جهت نابرابری سلاحها- روبه‌رو هستيم؟ آيا حقيقتا فلسطينی‌ها تنها از سنگ و سلاح سرد- آنچنان که مقاله‌ی اين اصلاح‌طلب ادعا می‌کند- برای مقابله با توپ وتانک و هلی‌کوپترهای آپاچی بهره می‌برند؟

مساله اينجاست که حتی اگر اين چيزها را بر فرض در نظر بگيريم، آيا حقی برای کسی ايجاد می‌کند؟ اگر يک ناحق مستاصلی آمد و با سلاح سرد با شما - در صورتی‌که مسلح باشيد- مبارزه کرد، اين برای او حقی ايجاد می‌کند؟ اين مثل آن می‌ماند که يک معتاد مافنگی با آن وضعيتی که دارد، از شما که يک ورزشکار تنومند و قدرتمند هستيد، پول بخواهد و طلب پول کند، و اگر شما خودداری کرديد، به هر آنچه که از دستش بر می‌آيد - حتی شده ناسزا و فحش و دری بری- متوسل شود.

آن چيزی که حق بودن و عادلانه بودن جنگ را در درجه‌ی اول اثبات می‌کند، ظاهر مساله‌ی برابری و يا عدم برابری قوای طرفين نيست، بلکه اصل "حـق داشـتن" هر يک از دو طرف در مورد مساله‌ی مورد دعوی است.

اگر شما به دادگاه‌ها مراجعه کنيد، خواهيد ديد که بسياری از افرادی که در آنجا حاضر می‌شوند، اصلا حقی ندارند و فقط برای جار و جنجال و اينکه اذيت کنند و به‌اصطلاح دنبال شر می‌گردند به دادگاه مراجعه کرده‌اند و خودشان هم مطمئن هستند که در آخر بازنده هستند، اما حاضر نيستند به حق تن دهند. فلسطينی‌ها و هر آنکسی که از آنها حمايت می‌کند، می‌تواند دعوی خود را به دادگاه‌های بين‌المللی ببرد و در آنجا عادلانه مورد بررسی قرار گيرد. اينکه جمهوری اسلامی چنين مراجعی را عادلانه نمی‌شمرد، عجيب نيست؛ اما عجيب است که چطور به چنين مراجعی مراجعه می‌کند و از دولت آمريکا بارها و بارها شکايت می‌کند.

من مطمئن هستم اگر حقی وجود داشته باشد، اسرائيل به آن سرانجام تن خواهد داد. ديديم که جنوب لبنان را تخليه کرد و از نوار غزه خارج شد و علی‌رغم هزينه‌های سنگينی که برايش داشت، شهرک‌های يهودی‌نشين در آن منطقه را ويران کرد.

مسئله‌ی ديگر اينست که فلسطينی‌ها آنچنان که اظهار می‌شود، بدون سلاح نيستند. موشک‌ها و خمپاره‌هايی که در دستان نيروهای حماس و جهاد اسلامی است، نشان از اين دارد که آنها نه تنها از سلاح گرم، بلکه از سلاح‌های نيمه‌سنگين نيز بهره‌مند هستند. شهرک‌های اسرائيلی با چاقو و سنگ هدف مبارزان فلسطينی قرار نمی‌گيرد، بلکه موشک‌ها و خمپاره‌ها هستند که در اين مناطق مسکونی فرود می‌آيند.

مسئله‌ی مهم ديگر اينست که فلسطينی‌ها با منفجر کردن خود در ميان ساکنان و شهروندان اسرائيل، موجب کشته‌شدن صدها نفر در طول سالهای گذشته شده‌اند. اگر ناجوانمردی و نامرادی مطرح باشد، بايد ديد در مورد کدام طرف صدق می‌کند؛ طرفی که با بهره‌داشتن از پيشرفته‌ترين تسليحات، به بازداشت و کشتن هدفمند "سران" گروه‌های تروريستی مبادرت می‌ورزد و يا طرفی که برای وارد آوردن تلفات بيشتر به شهروندان غير نظامی، درون مواد انفجاری‌ای که به خود می‌بندد از تکه‌های برنده‌ی شيشه و فلز استفاده می‌کند تا جنايتش تلفات بيشتری داشته باشد. ناعدالتی حقيقتا در کجاست؟ در جائی که ساعتها نظارت و برنامه‌ريزی صورت می‌گيرد که برای به‌هلاکت رساندن يک عضو اصلی و برجسته سازمانی تروريستی - که مسووليت کشتن ده‌ها شهروند را عهده‌دار شده و به اين مسير ادامه می‌دهد- به اشخاص ديگر آسيب نرسد و تنها آن فرد کشته شود، يا در در جائی که هدف؛ کشتن هر اسرائيلی است و همه‌ی آنها را به چشم هدفی برای کشتن می‌نگرد، و آن را دستوری از جانب خداوند مطرح می‌کند؟

اين نمونه‌ای از يک مقاله بود که نگاه اصلاح‌طلب حکومتی جمهوری اسلامی را به موضوعی چون "موضوع فلسطين" نشان می‌دهد. ديديد که مقاله در ظاهر از مفاهيم جهادی و به‌اصطلاح حماسی تندروهای جمهوری اسلامی خالی است، اما از نگاهی ديگر و با به‌راه انداختن "تـزويری" ديگر، درصدد القاء همان نظرات به خواننده است. در پيامی ديگر به نقد مقاله‌ای از يک مخالف حکومت خواهيم پرداخت.

2006-01-15T00:39:00.000+03:30

آيـا ايـران مـوقعيت برتری ‌خواهد داشت؟

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

نشريه‌ی تـورنتو اسـتار Toronto Star در مقاله‌ای به قلم "سندرو کانتِنتا" Sandro Cotenta با مطرح‌کردن اين پرسش که "آيا ايران موقعيت برتری ‌خواهد داشت؟" بيان می‌دارد که برنامه‌ی هسته‌ای ايران بر لبه‌ی شورای امنيت قرار گرفته است. وی مقاله‌ی خود را با اين جملات آغاز می‌کند، مناقشه‌ی اتمی ايران، يک نگرانی در سطح جهان ايجاد کرده است که طنين آنچه در مورد عراق اتفاق افتاد ‌بشنويم. هيچ قدرتی در غرب به‌طور کامل، موضع تهديدآميز در مقابل ايران نگرفته است، به‌جهت اينکه آنها نسبت به اينکه ايران ممکن است بمب‌های اتمی بسازد، ظنين هستند.

نويسنده، شورای امنيت را در تقدير جمهوری اسلامی نوشته‌شده می‌داند و بيان می‌دارد که چشم‌انداز در مورد پرونده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی، شورای امنيت را نشان می‌دهد. اين مرحله‌ای است که تا اندازه‌ای موجب محدوديتِ حاشيه‌ی امنيت (ايران) خواهد شد و مقداری نيز موجب دست‌پاچگی و بيرون‌رفتن اوضاع از دست‌شان می‌شود.

جمهوری اسلامی تهديد کرده است در صورتی‌که پرونده‌اش به شورای امنيت سازمان ملل - به‌منظور وضع مجازات- ارجاع داده شود، همکاری خود را با بازرسان آژانس بين‌المللی انرژی اتمی متوقف می‌کند. مقامات آمريکا، متحدان اروپايی و کانادا اذعان کرده‌اند که در اتخاذ موضع درباره‌ی ايران در شورای امنيت، به اقدام نظامی يکجانبه دست نخواهند زد. ديپلماسی پرخطر، فشارها در يک خاورميانه‌ی بی‌ثبات را افزايش می‌دهد، جائيکه نبرد سختی ميان نيروهای شورشی در عراق وجود دارد که با وجود سه ساله‌ پس از حضور آمريکا، آينده‌ی عراق را نامعلوم می‌سازد.

شائول مفاذ، Shaul Mofaz وزير دفاع اسرائيل، بمباران مراکز هسته‌ای ايران را، يک گزينه‌ که ارتش در آن دارای حق انتخاب است می‌داند و ايران هم عهد کرده که آن را تلافی کند. هواپيماهای جنگی اسرائيل در سال 1981 راکتور اصلی عراق را ازبين بردند.

جورج بوش، رئيس‌جمهوری آمريکا ديروز در واشنگتن گفت که تهرانِ دارای قابليت توليد تسليحات هسته‌ای، غير قابل پذيرش است. او گفت، "دليل اين غير قابل پذيرش‌بودن؛ اينست که ايران مسلح‌شده با تسليحات هسته‌ای، يک تهديد خطرناک برای امنيت جهانی به‌حساب می‌آيد." سوای اينکه محمود احمدی‌نژاد، رئيس‌جمهور ايران به‌تازگی سخن از محو اسرائيل از صحنه‌ی جهان به‌ميان آورده، متخصصان برآورد می‌کنند که در کمتر از پنج سال ديگر، ايران قادر به توليد بمب اتمی خواهد شد. ماه‌های بسيار بيشتری مذاکره پيش‌بينی می‌شود، پيش از آنکه اقدام نظامی به‌‌عنوان يک امکان واقعی ايجاد شود.

مواجهه با ايران زمانی افزايش يافت که سه کشور آلمان، بريتانيا و فرانسه؛ پنجشنبه اعلام کردند که به پايان 2.5 سال مذاکره با ايران رسيده‌اند. اين نظر بعد از آن اعلام شد که کشور دارنده‌ی منابع نفتی سرشار، کار بر روی برنامه‌های هسته‌ای‌اش را از سرگرفت، آن فعاليت‌هايی که داوطلبانه متوقف ساخته بود.

مهر و موم بازرسان بين‌المللی از روی سه عملگر برداشته شد، که يکی از آن دستگاه‌ها مخصوص غنی‌سازی است، مرحله‌ی که می‌تواند برای توليد انرژی الکتريکی بکار گرفته شود و يا ساخت بمب‌های هسته‌ای. آژانس بين‌المللی انرژی اتمی، نهاد حفاظتی سازمان ملل برای مقابله با تکثير تسليحات هسته‌ای ممکن است درباره‌ی ارجاع موضوع به شورای امنيت در اواخر همين ماه بحث کند.

جک استراوJack Straw، وزير خارجه‌ی بريتانيا، تصديق کرد که مقداری دلواپسی از تکرار آنچه در مورد بحث عراق بود وجود دارد. در جائی‌که عقاب‌ها در آمريکا پروسه را به سمت جنگ می‌برند. او تاکيد کرد که مناقشه با ايران تنها با ابزار و شيوه‌های مسالمت‌آميز حل می‌شود. "هيچکس در مورد تهاجم به ايران و يا اقدامی نظامی عليه ايران حرف نمی‌زند." ساعتی بعد وزير خارجه‌ی آمريکا گفت که آمريکا "در اين مقطع" تهاجم نظامی را مورد بررسی قرار نمی‌دهد.

استراو و معاون رئيس‌جمهور آمريکا، ديک چنی Dick Cheney درباره‌ی چگونگی اقدام شورای امنيت درباره‌ی ايران صحبت کردند که الزامات معينی را برای ايران بگذارد و در صورتی‌که ايران به‌طور کامل آنها را عملی نکرد، مجازات‌هايی را در نظر بگيرد. معاهده‌ی منع توليد و اشاعه‌ی تسليحات هسته‌ای که ايران به آن پيوسته است، حق غنی‌سازی برای مصارف صلح‌آميز را اعطا می‌کند. کشورهای اروپايی و ايالات متحده اصرار دارند که ايران بايد برای 18 سال پنهان‌ساختن برنامه‌های هسته‌ای، تاوان بدهد.

مدارک قوی در دسامبر 2003 راز برنامه‌های هسته‌ای ايران را برملا ساخت، هنگامی‌که ليبی از شبکه‌ی قاچاق هسته‌ای که توسط عبدالقدير خان، پدر بمب اتمی پاکستان اداره می‌شود، تصميم به خارج‌شدن گرفت. خان اعتراف کرد که تکنولوژی هسته‌ای را به ليبی، ايران و کره‌ی شمالی فروخته است.

نقشه‌ی کلاهک هسته‌ای يکی از مواردی بود که به ليبی فروخته شده بود، چيزی که ايران پافشاری می‌کند نخريده است. مقامات ايرانی مطرح می‌کنند که مجبور بوده‌اند که تکنولوژِی را از بازار سياه خريداری کنند، چرا که تحريم تجاری آمريکا، خريد قانونی آن را غير ممکن ساخته است. از هنگام فاش‌شدن - برنامه‌های هسته‌ای- در بازرسی‌های بازرسان آژانس، هيچ مدرکی که نشان دهد، ايرانی‌ها سعی داشته‌اند که تسليحات هسته‌ای بسازند بدست نيامده است.

مقامات آمريکايی و بريتانيايی مقايسه‌ی ميان اين پروسه و آنچه منجر به جنگ عراق شد را رد کرده‌اند. شورای امنيت نمی‌تواند آنچنان که در مورد عراق به مسئله پرداخت در مورد ايران نيز همانطور سرو کار داشته باشد. ويران شدن با جنگ و مجبور شدن به اينکه به بازرسان، اجازه‌ی دسترسی نامحدود بدهد. ايران در عوض، به‌دليل ايفای نقش فعال، از موقعيت برتری برخوردار است. معامله‌ی انرژِی با روسيه و چين، چشم‌انداز وتوی اين اعضا در شورای امنيت، احتراز از کوشش برای ارجاع ايران را بالا برده است. چين که در سال 2004 قرارداد خريد 70 ميليارد دلاری نفت و گاز را با ايران امضاء کرده است، خشنود نخواهد شد اگر يکی از مصوبات اين باشد که ممنوعيت بر روی فروش نفت ايرانی‌ها باشد.

گام‌های کوچک‌تر که می‌تواند مورد بحث قرار بگيرد، ممانعت از سفر ديپلمات‌های ايرانی، اعمال محدوديت بر روی قراردادهای تجاری جديد و همچنين محدوديت در شرکت در مسابقات ورزشی.

روز دوشنبه مقامات عالی‌رتبه‌ی بريتانيا، آمريکا، روسيه و چين در لندن گردهم می‌آيند، تا در مورد رسيدن به توافقی برای چگونگی پيشبرد مسير، با هم رايزنی کنند. مسکو اخيرا موضعی سخت در برابر ايران گرفته، اما نماينده‌ی چين در سازمان ملل، وانگ گوآن‌جيا Wang Guangya ديروز ابراز نگرانی کرد، ارجاع کشور به شورای امنيت ممکن است موضوع را پيچيده‌تر کند و موضع‌گيری‌ها سخت شود.

ايران اعتقاد دارد که آمريکا و بريتانيا در باتلاق عراق فرو رفته‌اند و توان اينکه جنگ جديدی را به پيش برند ندارند و در آنصورت زندگی سربازان آمريکايی و بريتانيايی به‌مراتب بيشتر دچار خطر خواهد شد. جنگ باعث خواهد شد که گروه‌های شيعی مسلمان که از جانب ايران حمايت می‌شوند، با شدت بيشتر به قدرت‌نمايی در عراق بپردازند. دولت تونی بلر پيش از اين، ايران را مسوول در اختيار گذاشتن سلاح‌های ضد زرهی که عليه سربازن بريتانيايی بکار گرفته می‌شود، به گروه‌های شورشی در جنوب عراق دانسته بود. دکتر مهجور زئيری، مدير بخش مطالعات مربوط به ايران در دانشگاه دورهام انگلستان می‌گويد، تا زمانی‌که اوضاع عراق و افغانستان ناآرام است، آمريکا به ايران نياز دارد - حداقل تا مدتی که آن مناطق اوضاع‌شان تثبيت شود-

نويسنده سپس به نوشته‌ی تيموتی گارتون‌اش، پرفسور دانشگاه آکسفورد اشاره می‌کند، "چنانکه ممکن است پرزيدنت بوش بطور محرمانه اين رابطه (با ايران) را بگذارد." مقاله‌نويس در ادامه، سرنگونی صدام حسين از قدرت عراق را بخت و اقبال ايران می‌داند و يکی ديگر از امتيازهايی که ايران دارد، قدرت کنترل و جلوگيری از ناآرامی بيشتر در عراق است.

نويسنده، ديگر اقبال ايران را روی کارآمدن يک سنت‌گرای افراطی (محمود احمدی‌نژاد) با رای بالا در انتخابات اخير رياست‌جمهوری می‌داند. اين مساله از اين‌جهت حائز اهميت است که اولا رژيم مذهبی توانسته است، بحران مشروعيت خود را حل کند که با حرکت دقيق، رژيم موفق به آن شد. ديگر اينکه پس از سالها که اصلاح‌طلبان، دولت و مجلس را در دست داشتند، حال قدرت تماما در اختيار سنت‌گرا و افراطی‌ها مذهبی قرار گرفته است.

نويسنده سپس به اين مطلب اذعان می‌کند که شمار زيادی از ايرانی‌ها - شايد اکثريت آنها- به‌طور روزانه در حرکتی مخالف با رژيم حرکت می‌کنند. يک چالش بزرگ برای آمريکا و انگليس است که توده‌ی مخالف را در مسير رهبران غير محبوب مجتمع کنند.

در منطقه‌ای که بوسيله‌ی قدرت‌های هسته‌ای؛ هند، پاکستان، روسيه و اسرائيل - که همگی دارای سلاح هسته‌ای هستند- محاط شده، بسياری از ايرانی‌ها امنيت را در پيوستن به کلوب (باشگاه) هسته‌ای می‌بينند. "ايده‌ی توانايی هسته‌ای، صلح‌آميز يا نظامی، يکی از چيزهايی است که ايرانی‌ها را می‌تواند متحد سازد." اين سخنی است که بيل کلينتون Bill Clinton رئيس‌جمهوری سابق آمريکا به بی‌بی‌سی گفت.

هانس بليکس Hans Blix که تيم بازرسی سازمان ملل در پيش از جنگ عراق را سرپرستی می‌کرد، اروپا و آمريکا را متهم می‌کند که امتيازهای قابل‌توجهی به ايران پيشنهاد نداده‌اند، تا قابليت معامله را داشته باشد. اما اين مسئله رد می‌شود، چرا که رهبر عالی‌رتبه‌ی ايران، آيت‌اله علی خامنه‌ای، هيچ چيز کمتر از غنی‌سازی اورانيوم را قابل‌پذيرش نمی‌داند.

يک ديپلمات غربی که از جريان مذاکرات ايران - اروپا آگاه است، می‌گويد که در يک زمان به‌نظر می‌رسيد که ايران حاضر است معامله انجام دهد. چيزهايی که برای معامله مطرح شده بود، شامل: اجازه به ايران برای خريد راکتور آب سبک و پايان‌دادن به تحريم فروش قطعات هواپيما که ممنوع بود. هنگامی‌که احمدی‌نژاد رئيس‌جمهور شد، پيشنهاد آلمان، انگليس و فرانسه در مورد ساخت راکتور آب سبک به‌مراتب کمتر با ديد مثبت نگريسته شد.

ايران سپس از پذيرش طرح روسيه برای تامين اورانيوم غنی‌سازی‌شده امتناع کرد، همراه با طرح اين مطلب که روسيه اخيرا در مناقشه‌ی گاز با اکراين، نشان داد که برای يک تامين‌کننده چقدر آسان است که جريان را ببندد. يک ديپلمات ديگر مستقر در آژانس می‌گويد: "خطر اکنون می‌رود که خارج از کنترل شود."

2006-01-13T19:35:00.000+03:30

تـحلیل: لـزوم اقـدام قـاطع اروپـا در بـرابر جـمهوری اسـلامی

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

تـهران- بر خلاف آنچه که به‌نظر نشريات دست‌راستی بريتانيا رسيده که برخورد قاطع و تهديدآميز عليه رژيم جمهوری اسلامی نمی‌تواند کارگر افتد، می‌بينيم که جمهوری اسلامی تاکنون علی‌رغم تمامی اقدامات خود، هيچ سخنی از آغاز غنی‌سازی اورانيوم در سايت هسته‌ای نطنز نداشته است و آنچه که بيشتر از هر چيز در سرلوحه‌ی سياست خارجی "عملی" جمهوری اسلامی قرار دارد، اينست که بتواند به‌نوعی رضايت اروپا را که شريک اول اقتصادی و تجاری‌اش است بدست آورد. اين چيزی است که در ادبيات سياسی مسوولان و مقامات حکومت ايران به "بازی بـرد- بـرد" تعبير می‌شود. حتی اين خود نيز به‌نوعی نشان‌دهنده‌ی اينست که جمهوری اسلامی برخلاف ظاهر "خشمگينانه‌ی" رئيس‌دولت و مقامات ديگر، در عمل بسيار محافظه‌کار است و از تندروی غير حساب‌شده می‌پرهيزد.

آنچه که مهم است، اينست که سيگنال‌های نادرستی از سوی اروپا برای جمهوری اسلامی فرستاده نشود، به‌نحوی که بتواند "احتياط" آنها را از بين ببرد و آنها را "بی‌باک" سازد تا تصور کنند که اگر کاری انجام دهند، اروپا توانايی انجام عکس‌العمل چندانی را ندارد. و اين چيزی است که از سوی برخی محافل غربی به‌نحو تاسف‌باری اتفاق می‌افتد و آنها هيچ انديشه‌ای برای پيامد سخنانی شبيه آنچه که می‌گويد، "غرب گزينه‌های محدودی برای مقابله با جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ايران دارد" و يا آنچنان که يکی از تحليلگران ارشد آمريکايی می‌گويد، "جهان بايد خود را برای پذيرش ايران دارای تسليحات هسته‌ای آمده کند، نه اينکه به‌دنبال راهی برای مقابله با آن باشد، چرا که چنين چيزی غيرممکن است" و يا سخن وزير امورخارجه‌ی بريتانيا، "گزينه‌ی نظامی در مورد ايران، غير قابل‌تصور و باورنکردنی است"؛ اين سخنان به جمهوری اسلامی جرات بيشتری برای اقدامتش می‌دهد و آن را در مسير ناهماهنگ و غير منطبق بر رفتار "پسنديده"‌ی از سوی جامعه‌ی جهانی، گستاخ‌تر می‌سازد.

در چند هفته‌ی اخير در ارتباط با موضوع فعاليت‌ها و برنامه‌های هسته‌ای ايران، چند اتفاق افتاده که همگی نشان از پيچيده‌تر شدن وضعيت پرونده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی دارد. از يکسو، طرح روسيه به‌صورت رسمی به مقامات ايران تسليم شده و مقامات رژيم ايران که تاکنون از تاييد دريافت طرحی از سوی روسيه - به‌صورت رسمی- امتناع می‌کردند، پس از آنکه وزارت خارجه‌ی روسيه بيان کرد که طرح دولت متبوعش به‌صورت رسمی به مقامات تهران تحويل داده شده، سرانجام اعلام کردند که طرح روسيه را دريافت کرده‌اند و مشغول بررسی آن هستند و حاضرند در مورد آن گفت‌و گو کنند. موضوع جالب اينست که هم روسها می‌دانند که طرح‌شان از سوی تهران رد شده و هم طرف ايرانی می‌داند که طرح روسيه چيزی در مورد خواست اصلی ايران در مورد "غنی‌سازی اورانيوم" در خود ندارد، با اين حساب مشخص نيست که چه رويکردی برای رسيدن به تفاهم ميان طرفين وجود خواهد داشت و اصولا چنين مذاکراتی آيا می‌تواند دورنمای روشنی داشته باشد.

مسئله‌ی ديگری که دارای اهميت بسياری است، گزارش چند روزنامه‌ی معتبر غربی از تلاش پنهانی جمهوری اسلامی برای ساخت تسليحات هسته‌ای و مجهز کردن موشک‌های دوربرد با کلاهک اتمی بود که به‌نقل از سازمان‌های اطلاعاتی چند کشور اروپايی منتشر شد و بازتاب بسياری در رسانه‌ها داشت. اين گزارش در فضايی منتشر می‌شود که تا پيش از اين رسانه‌های جمعی اين کشورها چندان با سخنان مقامات کشورهای خود در مورد انحراف برنامه‌ها و فعاليت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی به سمت توليد تسليحات هسته‌ای "هـمدل" نبودند و اين برای دولت‌های غربی يک موفقيت بزرگ است که در حرکت خود به‌منظور جلوگيری از هسته‌ای شدن ايران، رسانه‌های جمعی را به‌عنوان نمايندگان افکار عمومی با خود همراه ببينند. شايد يکی از مهمترين نتايج سودمند مذاکرات دو ساله و نيمه‌ی اروپا با ايران، برای دولت‌های اروپايی اين بوده باشد که به ملت‌های خود و وجدان‌های بيدار و نگاه‌های مستقل و آزادانديش، "غير قابل اعتماد بودن" جمهوری اسلامی را ثابت کنند.

هشدار دستگاه‌های امنيتی اروپا به کارخانجات صنعتی

مساله‌ی ديگری که بسيار اهميت دارد و از لحاظ بازتاب جهانی و تاثير در مذاکرات آينده‌ی هسته‌ای جمهوری اسلامی و سه کشور اروپايی، دست‌کمی از آغاز فعاليت‌های فرآوری اورانيوم در تاسيسات اصفهان ندارد؛ موضوع برداشتن ازسرگیری کار مراکز تحقيقاتی و آزمايشگاهی هسته‌ای است که تا قبل از اين به‌منظور اعتمادسازی تعطيل شده بود. آغاز به کار اين مراکز که در زمينه‌ی توليد سوخت هسته‌ای تحقيق می‌کنند، به‌شدت می‌تواند آينده‌ی مذاکرات هسته‌ای را تيره‌و تار کند.

تنها يک روز پس از اينکه مقامات حکومتی ايران تاييد کردند که مراکز تحقيقات اتمی - که فعاليت‌هايشان متوقف شده بود -کار خود را از سر می‌گيرند، گزارش منتشر شده در روزنامه‌ی گاردين را داريم که خبر از تلاش جمهوری اسلامی در اروپا به‌منظور بدست‌آوردن اجزای تشکيل‌دهنده و چگونگی استفاده از تجهيزاتی است که در ساخت موشک‌های دوربرد و تسليحات هسته‌ای کاربرد دارند.

در همين‌حال ‌که سخنگوی وزارت‌خارجه‌ی رژيم (ايران) به‌سرعت به گزارش منتشر شده در روزنامه‌ی گاردين واکنش نشان داد، و آن را به‌منظور تخريب به‌اصطلاح "شفاف‌سازی" ايران در زمينه‌ی فعاليت‌های هسته‌ای می‌داند؛ شاهد هستيم که با انتشار اين گزارش، تشويش و نگرانی در غرب در زمينه‌ی نيات جمهوری اسلامی از فعاليت‌های هسته‌ای‌اش بيشتر شده است.

آنچنان که از گزارش روزنامه‌ی گاردين مشخص است، گزارشی 55 صفحه‌ای توسط سازمان‌های اطلاعاتی بريتانيا، آلمان، فرانسه و بلژيک در مورد فعاليت‌ها و برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی تنظيم شده و در دسترس خبرنگاران قرار گرفته است. اين به اين معنی است که اين گزارش دامنه و ابعادی بسيار وسيع‌تر و عميق‌تر از چيزی که در اختيار رسانه‌ها قرار گرفته، دارد و چه بسا که تلاش‌های ايران در طول سالهای قبل و تماس‌هايی که با برخی بازارهای قاچاق سلاح و تجهيزات داشته را نيز در بر داشته باشد.

روزنامه‌ی گاردين به نقل از اسناد و مدارکِ اين گزارش می‌نويسد که ايران علاوه بر تلاش‌هايی که برای دستيابی به تجهيزاتی که در ساخت تسليحات هسته‌ای کاربرد دارند، به کوششی گسترده برای اطلاعات و اجزای همه‌گونه سلاح هسته‌ای مبادرت کرده است. گويا هدف اصلی از انتشار اين گزارش هشدار به شرکت‌ها و کارخانجات صنعتی اروپايی به منظور مراقبت بيشتر در مورد نوع تجهيزاتی است که به ايران می‌فرستند.

سابق‌براين نيز شاهد چندين مورد بوده‌ايم که تجهيزاتی به‌صورت "قاچـاق" از شرکت‌ها و کارخانه‌های اروپايی با واسطه و بی‌واسطه برای ايران فرستاده می‌شده‌اند، در برخی از اين موارد پليس و مقامات امنيتی و گمرک توانسته‌اند جلوگيری و محموله را توقيف کنند و در برخی موارد نيز چنين نشده است.

2006-01-13T19:31:00.000+03:30

احمدی‌نژاد: "تازه اول عشق است"

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

تهران-هر چقدر که می‌گذرد، احمدی‌نژاد بيشتر نشان می‌دهد که حاضر نيست آزادی‌های اندک موجود را بپذيرد و در برابر چيزهايی که "تهاجم فرهنگي" از سوی بسيجی‌ها عنوان گرفته است، چشم فرو بندد. آنهايی که سخنان مخالفان احمدی‌نژاد در روزهای قبل از انتخابات را، سخنانی دور از واقعيت و برای جوسازی می‌دانستند، بايد امروز با چيزهايی روبه‌رو شوند که حتی مخالفان احمدی‌نژاد در مورد آنها چيزی نگفته بودند. مخالفان احمدی‌نژاد می‌گفتند "احمدی‌نژاد با به‌اصطلاح بد حجابی و روابط محدود دختر و پسر در جامعه مبارزه می‌کند"، اما حتی دور‌انديشان سياسی نيز نگفته بودند که احمدی‌نژاد برای صدا و سيمای زير نظر ولايت فقيه نيز دستورالعمل صادر می‌کند و از صدا و سيما می‌خواهد که "اسلامی‌تر" از آنچه تاکنون بوده، باشد.

محمود احمدی‌نژاد پخش موسيقی غربی را در ايستگاه‌های راديويی و تلويزيونی ايران ممنوع کرد. اين خبر موجب شد که بسياری از رسانه‌های غربی به آن واکنش نشان بدهند و تا چندين روز در صدر خبرهای مربوط به ايران بود. اين مطلب وقتی بيشتر جالب‌توجه می‌نمود که خبرهای مربوط به مسائل هسته‌ای و همچنين سخنان وی عليه اسرائيل، تحت‌الشعاع اين خبر قرار گرفتند.

ممنوعيت پخش موسيقی غربی، به‌عنوان يکی از خشن‌ترين احکام و قوانينی است که از پس از انقلاب سال 57 در ايران صادر شده است. اين موضوع نشان‌دهنده‌ی اينست که آزادی‌هايی که جوانان انتظار آن را داشتند، در دوران احمدی‌نژاد يافت نخواهد شد. بسياری از جوانانی که به احمدی‌نژاد رای داده بودند، به سخنان او دل‌بسته بودند، "ما می‌خواهيم عدالت را برقرار سازيم. می‌خواهيم با فقر، فساد و تبعيض مبارزه کنيم. ما چه کار به پاچه‌ی شلوار دخترها داريم." اين سخنان احمدی‌نژاد و اعوان‌و انصار او بود که توانست به آنها اين باور را القاء کند که دولتی که مورد نظر وی است، به‌دنبال برقراری عدالت و مبارزه با فقر است و نه ايجاد جو خشن عليه جوانان. بسياری از جوانان و افراد طبقه‌ی متوسط نيز به‌گمان اينکه اولويت کاری او چنين است، حاضر شدند که به صحبت‌ها و گفته‌های مستدل و منطقی مخالفان احمدی‌نژاد پشت‌پا بزنند و به وی رای دهند.

ترانه‌هابی نظير نجوای بی‌اثر (Careless Whisper) جورج مايکل (George Micheal) ساز راش (Rush) اريک کلپتون (Eric Clapton) و آهنگ‌های ايگلس (Eagles) و کنی جی (Kenny G) که به‌صورت معمول در رسانه‌های ايران پخش شدند به پايان می‌رسند. اين محدوديت گويا شامل آهنگ‌های ساخته شده با ساکسوفون (ساز بادی) نظير آنچه کنی جی نواخته نيز می‌شود.

شايد تصور شود که احمدی‌نژاد چه حقی دارد که به صدا و سيما چنين دستوری بدهد؟ اما رئيس‌جمهور، رئيس شورای عالی انقلاب فرهنگی است که سياست‌های کلان فرهنگی و علمی را تصويب می‌کند. احمدی‌نژاد در مقام رئيس اين شورا، دستور داده است که شورای عالی انقلاب فرهنگی، قانونی در اين‌باره به تصويب برساند. اين درخواست زننده بنا به اظهاراتی است که روی سايت وابسته به اين شورا آمده است.

اين دستور به اين معناست که صدا و سيمای جمهوری اسلامی بايد آن را اجرا کند و پس از شش ماه، گزارشی درباره‌ی اجرای آن ارائه کند. "اين وحشتناک است" بابک رياحی‌پور، گيتاريستی که گه‌گداری آهنگ‌هايش از صداو سيما پخش می‌شود، اين را می‌گويد، "اين تصميم، نشانه‌ی بی‌دانشی و بی‌تجربگی است." موسيقی به‌خاطر غير اسلامی‌بودن، پس از انقلاب به‌سرعت توسط روح‌اله خمينی ممنوع شد. اما پس از آنکه از حدّت و شدت فضای انقلاب کم‌کم فاصله گرفته شد، موسيقی "کلاسيک ملايم" برای پخش اجازه داده شد.

موسيقی غربی، فيلم‌ها و لباس‌های به‌اصطلاح غير مطابق با نظر و معيار جمهوری اسلامی بسيار متداول در ايران هستند و آهنگ‌های رپ (تند) از خيابانها شنيده می‌شود، از بلندگوهای ماشين‌ها و يا مراکز خريد. فيلم‌ها و DVDهايی که از طرف حکومت ممنوع شده است، در بازار سياه کاملا در دسترس است.

از زمانی‌که احمدی‌نژاد آمده است، ميانه‌روی را در سياست خارجی کنار گذاشته است، پاک‌سازی در دولت را در دستور کار قرار داده است و افراد کهنه‌کار و با تجربه را با نظاميان و فرماندهان سابق ارتشی و روحانيون تندرو مذهبی بی‌تجربه جايگزين کرده است.

سايت فردا نيوز وابسته به افراد حامی رئيس‌دولت حکومت (احمدی‌نژاد) نامه‌ی احمدی‌نژاد به مردم را با تيتر "اين تازه اول عشق است" منتشر کرده است. احمدی‌نژاد کارهايی را که در اين مدت کوتاه چند ماهه انجام داده است و نگرانی بسياری را سبب شده است، اول عشق می‌داند. اين جمله‌ی کنايه‌آميز احمدی‌نژاد نشان از گستردگی کارهايی که در نظر دارد انجام بدهد دارد. همچنانکه در ادامه‌ی مطالب‌اش يادآور می‌شود که "هنوز هيچ‌کاری نکرده، اين اعتراضات بلند شده." وی می‌گويد هنوز کار اصلی‌اش را آغاز نکرده و می‌خواهد کارهايی را انجام بدهد که نگران از بلند شدن جنجال‌های زياد از پس آنست.

احمدی‌نژاد در بخشی از مبارزات انتخاباتی خود، وعده داد که با به‌اصطلاح "تهاجم فرهنگي" مبارزه کند و ارزشهای اسلامی را توسعه دهد. از ديگر اقدامات او در اين زمينه، ممنوعيت پخش فيلم‌ها با تفتيش مفاد و محتوای آنهاست. ظاهرا شورای نظارت بر فيلم نيز تصميم به محدوديت‌های تازه در مورد پخش فيلم‌های خارجی دارد. اشاره‌ی ويژه‌ی اين محدوديت، فيلم‌های آمريکايی را هدف قرار داده است.

شورای عالی انقلاب فرهنگی چندی قبل، قانونی را تصويب کرد که بنابر آن: توزيع و نمايش فيلم‌هايی که به تبليغ مکاتبی همچون: ليبراليسم، سکولاريسم‌، فمينيسم‌ و نيهيليسم می‌پردازد و به‌تلويح يا تصريح، حاکميت دين در زندگی دنيوی را نفی کرده و نظام‌های غير دينی را برتر از نظام‌های دينی معرفی می‌کنند، ممنوع کرده است.

تصويب اين قانون در شورای عالی انقلاب فرهنگی نيز با موافقت افرادی همچون "احمدی"، "رحيم‌پور ازغدی"، "مصباح‌يزدی" و ... . امثالهم همراه بوده است و معدودی نيز که از بازمانده‌های دوران رفسنجانی و خاتمی در اين شورا بوده‌اند، مقداری نظرات متفاوت داشته‌اند، از جمله احمد پورنجاتی که رياست کميسيون فرهنگی مجلس ششم را برعهده داشته است. وی نظرش اينست که چنين قانون‌گذاری در راستای سياست‌گذاری - که وظيفه‌ی شورای عالی انقلاب فرهنگی است- قرار ندارد و وارد شدن به مصاديق است. اما دليلی که وی در مورد رد چنين قانونی عنوان می‌کند، چيزی است که در سايت بی بی سی نيز به آن اشاره شده است و آن "غير عملی بودن اجرای اين قانون است" چرا که اکثريت غالب فيلم‌های غربی به‌نشانه‌های فرهنگ غربی که ليبراليسم و سکولاريسم در آنها وجود دارد اشاره دارد و اين جزئی لاينفک از اين فيلمهاست.

چطور می‌توان انتظار داشت که غرب را برتر از نظامی که در کشورهايی که بسته هستند و به‌صورت ديکتاتوری اداره می‌شوند نشان داده نشود. نه اينکه غربی‌ها از قصد، چنين چيزهايی را نشان می‌دهند، بلکه ناگزير از نشان‌دادن واقعيت در فيلم‌های خود هستند.

شايد اول عشق است، بخشی از معنايش اين باشد که از فردا منتظر قوانينی در زمينه‌ی محدوديت دوخت لباس‌های مخالف معيارهای جمهوری اسلامی من‌جمله "روسری کوچک"، "مانتوی کوتاه"، "کفش پاشنه بلند" و ... . باشيم و در ادارات، قوانينی برای ممنوعيت افرادی با ظاهر به‌اصطلاح غير مطابق با شئونات اسلامی وضع شود و همچنين شاهد باشيم که هرچه بيشتر به مراسم‌های مذهبی بها داد شود و برايشان بودجه تخصيص داده شود و ببينيم که با پخش فيلم‌ها در ويدئو کلوپ‌ها برخورد جدی‌تری صورت گيرد.

2006-01-08T01:03:00.000+03:30

دور افتادن مقاله‌نويسان ايرانی از هويت مقاله‌نويسی

پويا ارجمند

pooyaarjomand@gmail.com

در مطلب قبلی، با عنوان "يک مقاله‌ی خوب چگونه است؟"؛ بر بررسی مقالات منتشر شده در ايران، از حيث محـتوايی تاکيد داشتيم. آنچه مقالات را از ديد محتوايی منفک می‌کند، بيشتر از دو جنبه است: اول ديد توجيه‌کننده و ديد اثبات و رد، و ديگری مسئله‌ی عميق‌بودن و سطحی‌بودن است. در گفتار قبلی بيشتر از نوع توجيه‌کنندگی و اينکه مقالات طيف اصلاح‌طلبان رژيم نمونه‌ی اينگونه مقالات هستند پرداختيم. اما مقالات را می‌توان از ديد محتوايی از جنبه‌ی ديگری نيز بررسی کرد. بسياری از مقالات علی‌رغم اينکه توجيه‌کننده نيستند، اما بدليل اينکه نمی‌توانند به‌صورت عميق آنچه را موردنظر دارند بررسی کنند، چندان در خواننده تاثير گذار نيستند. برای چنين نويسندگانی بسيار تاسف‌آور است که در عين صداقت، پاکی‌نيت و ايمان به اعتقادشان، تنها می‌توانند به زبانی سخن بگويند که خودشان می‌فهمند و توانايی آوردن دلايل منطقی و مجاب‌کننده برای ديگران را ندارند.

يادم هست که استاد ما برای اينکه درس را خوب بفهميم يک مثالی در اولين جلسه مطرح کرد و تا پايان ترم همان را با اجزائی که به آن می‌افزود، برای تدريس استفاده کرد؛ به‌نظر من که خيلی ايده‌ی خوبی است. بر گرديم به بحث خودمان، در مطلب قبلی ديديد که دو نويسنده يکی با ديد توجيه‌کننده و بيان آنچه هست؛ به بيان آنچه بايد باشد، برای همان معلول‌ها پرداخت. ولی نويسنده‌ی ديگر به بررسی ريشه‌ها و علت‌ها پرداخت و علی‌رغم اينکه معلول‌ها را می‌ديد، اما شناختی که از جامعه داشت، بسيار بازتر و ديدی کامل‌تر و همه‌جانبه بود. اين از نظر شکل محتوايی، قابل تقسيم‌بندی است. اما از ديد شکل که به محتوا تاثيرگذار هست نيز ما تقسيم‌بندی ديگری می‌توانيم داشته باشيم.

اين درست نيست که بگوييم کلمات و افعال و ترکيب و جمله‌بندی تاثير چندانی بر محتوا ندارد. در مطلب قبلی گفتيم، ميان آنچه مقاله می‌گويد و آنچه می‌خواهد بگويد، يک فاصله‌ای وجود دارد. به نظر نمی‌رسد که بتوان به طور قطعی مقاله‌ای را موفق دانست که اين فاصله را نداشته باشد و يا اينکه اگر اين فاصله، ميان آنچه مقاله می‌گويد با آنچه القاء می‌کند هر چقدر کمتر باشد، مقاله‌ی بهتری است. به‌عبارت ديگر، نمی‌توان ارتباط مستقيم و هميشگی ميان "فاصله‌ی مفهوم" و آنچه مقاله می‌گويد، با بحث "بالاتر بودن" (موفق بودن) مقاله پيدا کرد. شايد بتوان مقاله‌هايی را به‌طور نمونه آورد که شايد ميان آنچه می‌گويند و آنچه در نظر دارند خواننده به آن برسد، فاصله‌ی چندانی وجود داشته باشد، اما حقيقتا مقاله‌های موفقی باشند. برخی مقاله‌ها را نيز می‌توان ديد که عکس اين مطلب برايشان صادق است، يعنی ميان آنچه نويسنده می‌گويد و از ظاهر مقاله بر می‌آيد و آنچه قصد دارد خواننده از آن دريابد، فاصله‌ی زيادی وجود داشته باشد و بازهم مقاله‌ی خوبی باشد. شايد بتوان به مقاله‌ی جنجال‌برانگيز اشپيگل اشاره‌ای داشت که با توجه به ظاهر آن، بسياری در داخل حکومت ايران، برداشتی غير از آنچه نويسنده موردنظر داشت، داشتند اما مقاله ارزش خود را حفظ کرد، چرا که مقاله استواری خود را دارد.

به‌طور کلی، ما در ميان فارسی‌نويسان داخلی بخصوص اصلاح‌طلبان اين فاصله را می‌بينيم. در حالی که کسی اعتقادی به ولايت فقيه ندارد، در مورد نظام جمهوری اسلامی مقاله می‌نويسد و در آن اصل ولايت فقيه را به‌عنوان يک "فرض" که بايد پذيرفته شده دانست، در نظر می‌گيرد و از اين ديد به قضيه نگاه می‌کند. شما از نوشته‌ی او در می‌يابيد که او اعتقادی به چنين مسائلی ندارد، اما يک خواننده‌ی عادی چه؟

شايد ملاک موفقيت يک مقاله را بتوان در اينجا در يک نتيجه‌ی کلی اينطور دانست، "هر چقدر که منظوری که مقاله در پی انتقال آن به خواننده است، بهتر القاء شود و آن منظور اثر اطمينان‌بخشی در مورد نظرهای نويسنده در مخاطب داشته باشد، مقاله موفق‌تر است". به‌عبارت ديگر، اين فاصله‌ی ميان ظاهر و محتوا نيست که اهميت دارد، بلکه چيزی که اصلی‌ترين عامل خوب‌بودن يک مقاله است، انتقال منظور نويسنده و در عين‌حال ايجاد نظرات قابل‌اهميت و با پشتوانه‌ی منطقی در خواننده است.

ما وقتی می‌توانيم يک مقاله را، خوب و موفق بدانيم که برای مخاطبانش قابل‌درک باشد و خوانندگان به همان نتيجه‌ی نويسنده - يا نزديک به آن- برسند. وقتی يک مقاله را خوانديد که احساس شعف و هيجان در شما ايجاد نکرد ، بدانيد يک مقاله را نخوانده‌ايد، يک نوشته‌ای خوانده‌ايد که تنها نام مقاله را يدک می‌کشد. مقاله بايد "نـظر" و "ديـدگاه" ارائه کند، بنابراين اگر به نقل‌قول می‌پردازد، در راستای همان نظری است که می‌خواهد ارائه دهد. ارقام، سند و نمونه و شاهدمثال می‌آورد، اما نه هر کدام از آنهايی که در جستجوی اينترنتی وجود داشت، بلکه آنهايی که کمک به رد نظرات ديگر (مخالف و يا رقيب) و يا اثبات نظر خود را دارد. بنابراين مقاله‌ی موفق بايد همواره مخاطب را در نظر داشته باشد، چارچوب خود را بداند، به ارائه‌ی نظر و ديدگاه بپردازد و در اين راستا از اسناد، مدارک و نمونه‌ها و مصاديق بهره ببرد.

نمونه‌های بسياری از مقالات، در سايت‌ها و روزنامه‌ها وجود دارند که اصلا مناسب عوام نيستند. نه اينکه عوام نمی‌توانند بخوانند و بدانند چه چيزی مقاله می‌گويد، اما از آن نمی‌توانند بيشتر پيش بروند. البته خوشبختانه و يا متاسفانه در ميان فارسی‌نويسان چندان چيزی زيادی از اين قبيل نمی‌بينيم. شايد بتوان از برخی مقاله‌هايی که تحليلگران بی‌بی‌سی، - مقصودم آنهايی که متعلق به خود سايت بی‌بی‌سی هستند و نه داخلی‌هايی که برای آنها مقاله می‌نويسند – دارند، چنين چيزهايی را دريابيم. اما وقتی مقالات روزنامه‌ی کيهان، رسالت، همشهری ... . می‌خوانيم نيز در حد کمتر چيزهايی را در می‌يابيم.

بگذاريد مثالی بزنم، در اخبار آورده می‌شود که "سازمان امنيت ملی آمريکا، نام کودکی 4 ساله را در فهرست مظنونين به اعمال تروريستی قرار داده" اين می‌شود يک خبر، اما القاهايی که از پی آن دنبال می‌شود، بيشترين هدف کسانی است که اين خبر را دنبال می‌کنند. مثلا جنتی (احمد جنتی، از جمله خطيبان نماز‌جمعه بوده است که گويا خواسته کنار برود) ممکن است در خطبه‌ی نمازجمعه از آن استفاده کند، "مردم آمريکا امنيت ندارند، کارشان به‌جايی رسيده که نام بچه‌ی 4 ساله را تروريست می‌گذارند. اين بوش اينقدر به فضاحت افتاده" و يا رفسنجانی می‌گويد، "خيلی چيز عجيبی است، در همين هفته اعلام شد که نام يک خردسال را در فهرست تروريست‌ها قرار دادند. اينقدر بدبينی و سوء‌ظن در ميان آمريکايی‌ها ايجاد کردند." و مقاله‌نويس کيهان و حتی اصلاح‌طلبان ممکن است از آن استفاده کنند.

نمونه‌ای که اتفاق افتاده را بيان می‌کنم، در اخبار ايران همواره اين موارد وجود داشته و تيمی که به‌دنبال خبر در سايت‌ها و شبکه‌های ماهواره‌ای می‌گردد؛ به‌دنبال چيزی است که بتواند از آن بهره‌برداری کند. چندی قبل،- منظورم چند ماه قبل است- در خبری که اخبار صدا و سيمای جمهوری اسلامی در چند نوبت اقدام به پخش آن، به‌عنوان خبر اصلی بخش خبرهای خارجی خود کرد و روزنامه‌های رژيم از چپ و راست آن را پوشش دادند و برخی از مقاله‌نويس‌ها نيز به آن پرداختند، ديديم که چه سوء استفاده‌ای از انعکاس اين خبر برای جمهوری اسلامی بدست آمد. خبر اين بود که "يک انگليسی که چند ميليون پوند دارايی داشت، تمام ثروتش را برای گربه‌اش به ارث گذاشت". بهره‌برداری از اين خبر حتی در محافل دينی و به‌اصطلاح فرهنگی نيز کشيده شد. محمد تقی مصباح يزدی در سخنان قبل از خطبه‌ی خود در دانشگاه تهران به اين خبر پرداخت و آن را "مصداق" نبودن اطمينان و آرامش درونی غربی‌ها عنوان کرد. برخی از کسانی که در طنز ايران فعال هستند نيز آن را سوژه کردند و به مسخره کردن اروپايی‌ها و به‌طور کلی غربی‌ها پرداختند و خمير مايه‌ی تمامی اينها يکی بود و آن استفاده از يک خبر برای کليت دادن به همه موارد و تسری دادن يک خبر به تمامی فرهنگ غرب.

چنين چيزهايی در مقالات نويسندگان گه‌گاه مشاهده می‌شود. به‌عنوان نمونه، کشته شدن يک کودک فلسطينی در کنار پدرش توسط سربازان اسرائيلی در رسانه‌های جمهوری اسلامی آنچنان بازتابی پيدا کرد، که همه‌ی موارد نقض حقوق کودکان در داخل کشور را تحت‌الشعاع قرار داد. پدر آن کودک را به ايران آوردند و مصاحبه‌های مفصل با او داشتند. مقاله‌نويسان جمهوری اسلامی از چپ و راست نيز در مورد اين حادثه مقاله نوشتند. چپی‌ها از يک نگاه و راستی‌ها از نگاهی ديگر. به‌هرحال هيچکدام از اين روزنامه‌ها آنقدر که در مورد اين کودک نوشتند، در مورد کودکانی که بدست فرد آزاد شده توسط نيروی انتظامی کشته شده چيزی ننوشتند. تاريخ، آنچه قتل‌های محفلی کرمان بود و يا موارد مشابهی که در گوشه‌و کنار اتفاق می‌افتد را فراموش نمی‌کند و يا حادثه‌ای، مانند آنچه در مترو تهران - کرج اتفاق افتاد.

مقاله‌نويسان ما به اين موضوعات به عنوان يک "روايـت"، يک "حـادثه" صرفا نگاه می‌کنند و هيچگاه "وجـدان" خود را بيدار نمی‌کنند که به مسائل به ديد انسانی و اخلاقی نگاه کنند. طوری مطلب می‌نويسند که انگار آن فرد، يک بيگانه است. آيا مقايسه‌ی ميان آنچه خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در روزهای اول برای دوستان کشته‌شده‌شان در سانحه‌ی هوايی و قبل از آن در مورد دو مستندساز بازداشت‌شده در عراق انجام دادند، با آنچه برای کودکان غرق‌شده در پارک‌شهر، آتش‌گرفته در کلاس درسی در روستايی در استان فارس و ... . انجام دادند با هيچ منطقی قابل توجيه است يا نه؟

اگر امروز مردم ما صاحب تحليل نيستند، دليل‌اش تنها بی‌سوادی، گران‌بودن کتاب و مجله و نداشتن وقت و اينها نيست، بلکه آنهايی که فرصت می‌گذارند و روزنامه‌خوان نيز هستند، تفاوت قابل‌توجهی با مردم عادی ندارند، فقط يکسری اطلاعاتِ گزارشی را بيشتر دانسته‌اند. امروز تنها شايد 10 تا 20 درصد جامعه‌ی ما "سواد سياسی" داشته باشد، بقيه اکثرا جزو کسانی هستند که می‌شود گفت، صاحب اعتقاد ثابتی به مفاهيم و اصول قابل فهم برای خودشان که بتوانند از آن دفاع کنند نيستند.

مقاله از آن‌جهت اهميت دارد که بيشتر مخاطبان روزنامه‌ها در سراسر جهان را کسانی تشکيل می‌دهند که به‌دنبال تحليل و مقاله‌های آن روزنامه هستند. نيويورک‌تايمز، واشنگتن‌پست، بوستون گلوب، اينترنشنال هرالد تريبون و ... . اينچنين هستند. غربی‌ها حقيقتا در مورد مسائل سياسی ايران بهتر از بسياری از اين مقاله‌نويس‌های معروف - مانند زيدآبادی، قوچانی و ... .- مطلب می‌نويسند، دليل هم دارد، اينکه سواد اين کار را دارند. اين مقاله‌نويس‌های روزنامه‌ی شرق را نگاه کنيد، اکثرا با واسطه و رابطه به اين روزنامه راه‌يافته‌اند، نه سواد سياسی آنچنانی دارند و نه اينکه می‌توانند از زبان به صورتی بهره بگيرند که با مخاطبان ارتباط برقرار کند. اينکه با تيراژ کم روزنامه‌ی شرق- در مقايسه با روزنامه‌هايی مثل ايران و همشهری و جاک‌جم- با اينهمه صفحه، بسياری از آن را تا اواخر شب روی کيوسک‌های روزنامه‌فروشی می‌بينيد، نه اينکه مردم (منظور فرهيختگان و کسانی هستند که سواد سياسی دارند) ما کمتر از قبل روزنامه می‌خوانند، بلکه اين روزنامه را فاقد ارزش می‌دانند.

در مطلب بعدی، به ارائه‌ی بررسی يک نمونه مقاله از يک اصلاح‌طلب می‌پردازيم و خواهيم ديد که چقدر از مرحله دور هستند و با اصول مقاله‌نويسی بيگانه.